स्पन्दकारिकानिर्णयSpandakārikānirṇaya
SpandaKārNir zu SpandaKār, 1, 10.2
Select a line for its word-by-word analysis.
तदेत्युपदेश्यापेक्षया अकृत्रिमः सहजो धर्मः प्राङ् निर्दिष्टस्वतन्त्रतारूपः परमेश्वरस्वभावो ज्ञत्वकर्तृत्वे सामरस्यावस्थितप्रकाशानन्दात्मनी ज्ञानक्रिये लक्षणमव्यभिचारि स्वरूपं यस्य तादृक् तदा क्षोभोपशमे ऽस्य पुरुषस्य स्याद् अभिव्यज्यत इत्यर्थः ॥ (१।०)
tadetyupadeśyāpekṣayā akṛtrimaḥ sahajo dharmaḥ prāṅ nirdiṣṭasvatantratārūpaḥ parameśvarasvabhāvo jñatvakartṛtve sāmarasyāvasthitaprakāśānandātmanī jñānakriye lakṣaṇamavyabhicāri svarūpaṃ yasya tādṛk tadā kṣobhopaśame 'sya puruṣasya syād abhivyajyata ityarthaḥ ||
कुत एतद् अभिव्यज्यत इत्याह यतस्तदा परमपदप्रवेशसमये सर्वम् ईप्सितमिति यद्यज् जिज्ञासितं चिकीर्षितं वास्य तत् प्रविविक्षायाम् अभूत् तत्तज् जानाति च करोति च ॥ (२।०)
kuta etad abhivyajyata ityāha yatastadā paramapadapraveśasamaye sarvam īpsitamiti yadyaj jijñāsitaṃ cikīrṣitaṃ vāsya tat pravivikṣāyām abhūt tattaj jānāti ca karoti ca ||
चकाराव् अत्र यौगपद्यम् आहतुः न तु यथैके चकाराभ्यां ज्ञानक्रिययोर् ऐकात्म्यं सूचयतीति तद्धि ज्ञत्वकर्तृत्वलक्षण इत्य् अनेनैवैकधर्मविशेषणेन सम्बन्धिनिर्देशेन वास्तवस्वरूपाभिधायिनोक्तम् ॥ (३।०)
cakārāv atra yaugapadyam āhatuḥ na tu yathaike cakārābhyāṃ jñānakriyayor aikātmyaṃ sūcayatīti taddhi jñatvakartṛtvalakṣaṇa ity anenaivaikadharmaviśeṣaṇena sambandhinirdeśena vāstavasvarūpābhidhāyinoktam ||
अथ यतः करणेति निजाशुद्धीति सूत्रप्रतिपादितोन्मेषक्रमसमाधानसाक्षात्कृतस्य स्पन्दतत्त्वस्य दृढावष्टम्भाद् व्युत्थानमपि समाध्येकरसं कुर्वतो भवोच्छेदो भवतीत्याह ॥ (४।०)
atha yataḥ karaṇeti nijāśuddhīti sūtrapratipāditonmeṣakramasamādhānasākṣātkṛtasya spandatattvasya dṛḍhāvaṣṭambhād vyutthānamapi samādhyekarasaṃ kurvato bhavocchedo bhavatītyāha ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.