स्पन्दकारिकानिर्णयSpandakārikānirṇaya
SpandaKārNir zu SpandaKār, 1, 18.2
Select a line for its word-by-word analysis.
सुप्रबुद्धस्य भूम्ना ज्ञानज्ञेयस्वरूपया मध्यमे पदे ज्ञानाग्रपर्यन्तयोस् तु स्वस्वरूपयैव स्पन्दतत्त्वात्मना पराशक्त्या युक्तो विभुः शंकरात्मा स्वभावो जागरास्वप्नरूपे पदद्वये भाति ॥ (१।०)
suprabuddhasya bhūmnā jñānajñeyasvarūpayā madhyame pade jñānāgraparyantayos tu svasvarūpayaiva spandatattvātmanā parāśaktyā yukto vibhuḥ śaṃkarātmā svabhāvo jāgarāsvapnarūpe padadvaye bhāti ||
तत्र हि विश्वमसौ सदाशिवेश्वरवत्स्वाङ्गवत् पश्यति तदन्यत्र तु सुषुप्ते न तु यथान्ये सुषुप्ततुर्ययोर् इति त्रिपदाव्यभिचारिणी इति प्रक्रान्ते तुर्यस्याप्रस्तुतत्वात् तदुपलब्धेर् एव च तुर्यरूपत्वात् असौ विभुश् चिन्मय एवास्य भाति अशेषवेद्योपशमाद् इत्य् एतत् सुप्रबुद्धाभिप्रायम् एव न तु वस्तुवृत्तानुसारेण तदन्यत्र तु चिन्मयः इत्य् अस्यानुपपन्नत्वापत्तेः लोके सौषुप्तस्य मोहमयत्वात् शिवापेक्षया तु जाग्रत्स्वप्नयोरपि चिन्मयत्वात् एवमपि च प्रकृतानुपयुक्तत्वात् ॥ (२।०)
tatra hi viśvamasau sadāśiveśvaravatsvāṅgavat paśyati tadanyatra tu suṣupte na tu yathānye suṣuptaturyayor iti tripadāvyabhicāriṇī iti prakrānte turyasyāprastutatvāt tadupalabdher eva ca turyarūpatvāt asau vibhuś cinmaya evāsya bhāti aśeṣavedyopaśamād ity etat suprabuddhābhiprāyam eva na tu vastuvṛttānusāreṇa tadanyatra tu cinmayaḥ ity asyānupapannatvāpatteḥ loke sauṣuptasya mohamayatvāt śivāpekṣayā tu jāgratsvapnayorapi cinmayatvāt evamapi ca prakṛtānupayuktatvāt ||
इतः प्रभृति प्रथमनिःष्यन्दान्तो ग्रन्थः प्रबुद्धस्य सुप्रबुद्धतायै स्थितो यथा टीकाकारैर्न चेतितस् तथा परीक्ष्यतां स्वयमेव कियत्प्रतिपदं लिखामः ॥ (३।०)
itaḥ prabhṛti prathamaniḥṣyandānto granthaḥ prabuddhasya suprabuddhatāyai sthito yathā ṭīkākārairna cetitas tathā parīkṣyatāṃ svayameva kiyatpratipadaṃ likhāmaḥ ||
यथेयं जागरादिमध्यदशापि प्रबुद्धं न प्रतिबध्नाति तथोपपादयति ॥ (४।०)
yatheyaṃ jāgarādimadhyadaśāpi prabuddhaṃ na pratibadhnāti tathopapādayati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.