स्पन्दकारिकानिर्णयSpandakārikānirṇaya
SpandaKārNir zu SpandaKār, 1, 19.2
Select a line for its word-by-word analysis.
गुणाः सत्त्वरजस्तमांसि येषां प्रकृतितत्त्वं विभवभूते मायातत्त्वावस्थिता इहाभिप्रेताः ॥ (१।०)
guṇāḥ sattvarajastamāṃsi yeṣāṃ prakṛtitattvaṃ vibhavabhūte māyātattvāvasthitā ihābhipretāḥ ||
अधश्छादनम् ऊर्ध्वं च रक्तं शुक्लं विचिन्तयेत् । (२।२)
adhaśchādanam ūrdhvaṃ ca raktaṃ śuklaṃ vicintayet |
मध्ये तमो विजानीयाद्गुणास् त्व् एते व्यवस्थिताः ॥ (२।३)
madhye tamo vijānīyādguṇās tv ete vyavasthitāḥ ||
त आदयो येषां कलादीनां क्षित्यन्तानां स्पन्दानां विशेषप्रसराणां तेषां ये निःष्यन्दास्तनुकरणभुवनप्रसराः नीलसुखादिसंविदश् च तथा योग्यपेक्षया बिन्दुनादादयस् ते सततं ज्ञस्य सुप्रबुद्धस्य कस्यचिद् एवापश्चिमजन्मनो ऽपरिपन्थिनः स्वस्वभावाच्छादका न भवन्तीति निश्चयः यतस् ते सामान्यस्पन्दमुक्तरूपम् आश्रित्य यत्र स्थितम् इत्यत्र निर्णीतदृशा लब्धात्मलाभास् तत एवोत्पन्नास् तन्मयाश् चेत्यर्थः ॥ (४।०)
ta ādayo yeṣāṃ kalādīnāṃ kṣityantānāṃ spandānāṃ viśeṣaprasarāṇāṃ teṣāṃ ye niḥṣyandāstanukaraṇabhuvanaprasarāḥ nīlasukhādisaṃvidaś ca tathā yogyapekṣayā bindunādādayas te satataṃ jñasya suprabuddhasya kasyacid evāpaścimajanmano 'paripanthinaḥ svasvabhāvācchādakā na bhavantīti niścayaḥ yatas te sāmānyaspandamuktarūpam āśritya yatra sthitam ityatra nirṇītadṛśā labdhātmalābhās tata evotpannās tanmayāś cetyarthaḥ ||
स्वाङ्गरूपेषु भावेषु पत्युर्ज्ञानं क्रिया च या । (५।२)
svāṅgarūpeṣu bhāveṣu patyurjñānaṃ kriyā ca yā |
इति श्रीप्रत्यभिज्ञोक्तदृशा चितिशक्तिरेव पारमेश्वरी ज्ञानक्रियामायाशक्तित्रितयतया श्रीसदाशिवादिपदे स्फुरित्वा संकोचप्रकर्षात्सत्त्वरजस्तमोरूपं क्रीडाशरीरं श्रयति यतो निजचिच्छक्तिस्फारमयत्वात् तदधिष्ठितमेव सर्वदा सर्वं जानन् सुप्रबुद्धो गुणादिविशेषस्पन्दान् अनुच्छिन्दन्न् अपि स्पन्दतत्त्वावेशमय एव ॥ (६।०)
iti śrīpratyabhijñoktadṛśā citiśaktireva pārameśvarī jñānakriyāmāyāśaktitritayatayā śrīsadāśivādipade sphuritvā saṃkocaprakarṣātsattvarajastamorūpaṃ krīḍāśarīraṃ śrayati yato nijacicchaktisphāramayatvāt tadadhiṣṭhitameva sarvadā sarvaṃ jānan suprabuddho guṇādiviśeṣaspandān anucchindann api spandatattvāveśamaya eva ||
यथा त्व् अप्रबुद्धान् बध्नन्त्य् एते तत् प्रतिपादयति ॥ (७।०)
yathā tv aprabuddhān badhnanty ete tat pratipādayati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.