SpandaKārNir zu SpandaKār, Tṛtīyo niḥṣyandaḥ, 14.2

35 of 41 · 14 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

तस्य पशोर्यः प्रत्ययानां लौकिकशास्त्रीयविकल्पानां तदधिवासितानां भिन्नार्थज्ञानानां विकल्पानाम् अप्युद्भवः विनाशाघ्रात उत्पादः स परस्यामृतरसस्य चिद्घनस्यानन्दप्रसरस्यापायो निमज्जनम् ॥ (१।०)

tasya paśoryaḥ pratyayānāṃ laukikaśāstrīyavikalpānāṃ tadadhivāsitānāṃ bhinnārthajñānānāṃ vikalpānām apyudbhavaḥ vināśāghrāta utpādaḥ sa parasyāmṛtarasasya cidghanasyānandaprasarasyāpāyo nimajjanam ||

2.0२.०

उदितेषु भिन्नार्थेषु प्रत्ययेषु चिद्भूमिः स्थिताप्य् अपरामृश्यमानत्वाद् अस्थितेव लक्ष्यते तत एवम् उक्तम् ॥ (२।०)

uditeṣu bhinnārtheṣu pratyayeṣu cidbhūmiḥ sthitāpy aparāmṛśyamānatvād asthiteva lakṣyate tata evam uktam ||

3.0३.०

तेन च प्रत्ययोद्भवेनायम् अस्वतन्त्रताम् एति तद्वशः सम्पद्यते ॥ (३।०)

tena ca pratyayodbhavenāyam asvatantratām eti tadvaśaḥ sampadyate ||

4.0४.०

यदुक्तं श्रीशिवसूत्रेषु ज्ञानं बन्धः इति ॥ (४।०)

yaduktaṃ śrīśivasūtreṣu jñānaṃ bandhaḥ iti ||

5.0५.०

श्रीमद्व्यासमुनिनापि मातापितृमयो बाल्ये इति ॥ (५।०)

śrīmadvyāsamunināpi mātāpitṛmayo bālye iti ||

6.0६.०

श्रीमदालसयापि ॥ (६।०)

śrīmadālasayāpi ||

7.1७.१

तातेति किंचित्तनयेति किंचित् अम्बेति किंचिद्दयितेति किंचित् । (७।१)

tāteti kiṃcittanayeti kiṃcit ambeti kiṃciddayiteti kiṃcit |

7.2७.२

ममेति किंचिन् न ममेति किंचित् भौतं संघं बहुधा मा लपेथाः ॥ (७।२)

mameti kiṃcin na mameti kiṃcit bhautaṃ saṃghaṃ bahudhā mā lapethāḥ ||

8.0८.०

इति ॥ (८।०)

iti ||

9.0९.०

प्रत्ययस्योद्भवस्तन्मात्राणि तीव्रातीव्रभेदसामान्यवृत्तयो गोचरो यस्य तथाभूतो भिन्नवेद्यविषय इत्यर्थः ॥ (९।०)

pratyayasyodbhavastanmātrāṇi tīvrātīvrabhedasāmānyavṛttayo gocaro yasya tathābhūto bhinnavedyaviṣaya ityarthaḥ ||

10.0१०.०

अनेनेदमाह यावदियं भिन्नवेद्यप्रथा तावद् बद्ध एव यदा तूक्तोपदेशयुक्त्या सर्वम् आत्ममयम् एवाविचलप्रतिपत्त्या प्रतिपद्यते तदा जीवन्मुक्त इति ॥ (१०।०)

anenedamāha yāvadiyaṃ bhinnavedyaprathā tāvad baddha eva yadā tūktopadeśayuktyā sarvam ātmamayam evāvicalapratipattyā pratipadyate tadā jīvanmukta iti ||

11.0११.०

यथोक्तम् इति वा यस्य संवित्तिः इत्यादि ॥ (११।०)

yathoktam iti vā yasya saṃvittiḥ ityādi ||

12.0१२.०

एवं च यत् पूर्वम् उक्तं तस्माच्छब्दार्थचिन्तासु न सावस्था न या शिवः इत्यादि न तेन सह परामृतरसापायस् तस्य यः प्रत्ययोद्भवः इत्यस्य वैषम्यं किंचित् ॥ (१२।०)

evaṃ ca yat pūrvam uktaṃ tasmācchabdārthacintāsu na sāvasthā na yā śivaḥ ityādi na tena saha parāmṛtarasāpāyas tasya yaḥ pratyayodbhavaḥ ityasya vaiṣamyaṃ kiṃcit ||

13.0१३.०

ननु यदि प्रत्ययोद्भवो ऽप्यस्य परामृतरसापायः तत्कथम् उक्तं शक्तिवर्गस्य भोग्यतां गत इत्याशङ्कां परिहरति ॥ (१३।०)

nanu yadi pratyayodbhavo 'pyasya parāmṛtarasāpāyaḥ tatkatham uktaṃ śaktivargasya bhogyatāṃ gata ityāśaṅkāṃ pariharati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.