SpandaKārNir zu SpandaKār, Tṛtīyo niḥṣyandaḥ, 18.2

38 of 41 · 6 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

पुर्यष्टकोत्थितं भोगं भुङ्क्ते ॥ (१।०)

puryaṣṭakotthitaṃ bhogaṃ bhuṅkte ||

यत एव प्रत्ययेषु सुखादिप्रत्ययोद्भवः अत एवासौ प्रत्ययोद्भवात् पशुः परवशः शब्दानुवेधक्रमेण पदे पदे ब्राह्म्यादिदेवीभिर् आक्षिप्यमाणः न तु सुप्रबुद्धवत् स्वतन्त्रः तस्य पुर्यष्टकस्य भावादेव पुनःपुनरुद्बोधितविचित्रवासनः संसरेत् तत्तद्भोगोचितभोगायतनानि शरीराण्यर्जयित्वा गृह्णाति चोत्सृजति च ॥ (२।०)

yata eva pratyayeṣu sukhādipratyayodbhavaḥ ata evāsau pratyayodbhavāt paśuḥ paravaśaḥ śabdānuvedhakrameṇa pade pade brāhmyādidevībhir ākṣipyamāṇaḥ na tu suprabuddhavat svatantraḥ tasya puryaṣṭakasya bhāvādeva punaḥpunarudbodhitavicitravāsanaḥ saṃsaret tattadbhogocitabhogāyatanāni śarīrāṇyarjayitvā gṛhṇāti cotsṛjati ca ||

3.0३.०

यतश् चैवम् अतो ऽस्य पुर्यष्टकसंरुद्धस्य या संसृतिस् तस्या यः प्रकृष्टो लयः पुर्यष्टकात्मकमलोच्छेदेन विनाशः तस्य कारणं सम्यक् सुखोपायं प्रचक्ष्महे समनन्तरम् एव ब्रूमः तथा सम्प्रचक्ष्महे प्रकरणे ऽस्मिन् स्वयं प्रतिपादितवन्तः ॥ (३।०)

yataś caivam ato 'sya puryaṣṭakasaṃruddhasya yā saṃsṛtis tasyā yaḥ prakṛṣṭo layaḥ puryaṣṭakātmakamalocchedena vināśaḥ tasya kāraṇaṃ samyak sukhopāyaṃ pracakṣmahe samanantaram eva brūmaḥ tathā sampracakṣmahe prakaraṇe 'smin svayaṃ pratipāditavantaḥ ||

4.0४.०

वर्तमानसामीप्ये वर्तमानवद् वा ॥ (४।०)

vartamānasāmīpye vartamānavad vā ||

5.0५.०

इति वर्तमानप्रयोगः ॥ (५।०)

iti vartamānaprayogaḥ ||

6.0६.०

एतत् प्रतिपादयन् आद्यसूत्रोक्तमर्थं निगमयति ॥ (६।०)

etat pratipādayan ādyasūtroktamarthaṃ nigamayati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.