अयुर्वेदरसायनAyurvedarasāyana

zu AHS, Sū., 15, 1.2

34 of 69 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

शोधनादिद्रव्यगणाः ॥ (१।०)

śodhanādidravyagaṇāḥ ||

2.0२.०

तत्र वमनगणमाह मदनमधुकेत्यादि ॥ (२।०)

tatra vamanagaṇamāha madanamadhuketyādi ||

3.0३.०

मदनो गेलः ॥ (३।०)

madano gelaḥ ||

4.0४.०

मधुकं यष्टीमधु ॥ (४।०)

madhukaṃ yaṣṭīmadhu ||

5.0५.०

लम्बा कटुतुम्बी ॥ (५।०)

lambā kaṭutumbī ||

6.0६.०

निम्बः पिचुमन्दः ॥ (६।०)

nimbaḥ picumandaḥ ||

7.0७.०

बिम्बी कटुतुण्डिकेरी ॥ (७।०)

bimbī kaṭutuṇḍikerī ||

8.0८.०

विशाला इन्द्रवारुणी ॥ (८।०)

viśālā indravāruṇī ||

9.0९.०

त्रपुसं कटुवालुकम् ॥ (९।०)

trapusaṃ kaṭuvālukam ||

10.0१०.०

कुटजो वत्सकः ॥ (१०।०)

kuṭajo vatsakaḥ ||

11.0११.०

मूर्वा मधुरसा ॥ (११।०)

mūrvā madhurasā ||

12.0१२.०

देवदाली जीमूतकः ॥ (१२।०)

devadālī jīmūtakaḥ ||

13.0१३.०

कृमिघ्नं विडङ्गम् ॥ (१३।०)

kṛmighnaṃ viḍaṅgam ||

14.0१४.०

विदुलो वेतसः ॥ (१४।०)

vidulo vetasaḥ ||

15.0१५.०

दहनः चित्रकः ॥ (१५।०)

dahanaḥ citrakaḥ ||

16.0१६.०

चित्रा चित्राण्डिका कटुपटोलफलं पत्त्रकं च ॥ (१६।०)

citrā citrāṇḍikā kaṭupaṭolaphalaṃ pattrakaṃ ca ||

17.0१७.०

कोशवत्यौ कटुकोशातकी राजकोशातकी च ॥ (१७।०)

kośavatyau kaṭukośātakī rājakośātakī ca ||

18.0१८.०

करञ्जो नक्तमालः ॥ (१८।०)

karañjo naktamālaḥ ||

19.0१९.०

कणा पिप्पली ॥ (१९।०)

kaṇā pippalī ||

20.0२०.०

लवणं सैन्धवम् ॥ (२०।०)

lavaṇaṃ saindhavam ||

21.0२१.०

वचा उग्रा ॥ (२१।०)

vacā ugrā ||

22.0२२.०

एला त्रुटिः ॥ (२२।०)

elā truṭiḥ ||

23.0२३.०

सर्षपो रक्षोघ्नः ॥ (२३।०)

sarṣapo rakṣoghnaḥ ||

24.0२४.०

छर्दनानीति वमनानि ॥ (२४।०)

chardanānīti vamanāni ||

25.0२५.०

बहुवचनं गुणबहुत्वार्थम् ॥ (२५।०)

bahuvacanaṃ guṇabahutvārtham ||

26.0२६.०

तेन वमनादिद्रव्याणां यस्य कस्यचित् त्रिकचतुष्कपञ्चकादेः प्रयोजकत्वम् ॥ (२६।०)

tena vamanādidravyāṇāṃ yasya kasyacit trikacatuṣkapañcakādeḥ prayojakatvam ||

27.0२७.०

उक्तं च सुश्रुतेन समस्तं वर्गमर्धं वा यथालाभमथापि वा ॥ (२७।०)

uktaṃ ca suśrutena samastaṃ vargamardhaṃ vā yathālābhamathāpi vā ||

28.0२८.०

प्रयुञ्जीत भिषक् प्राज्ञो यथोद्दिष्टेषु कर्मसु ॥ (२८।०)

prayuñjīta bhiṣak prājño yathoddiṣṭeṣu karmasu ||

29.0२९.०

इति ॥ (२९।०)

iti ||

30.0३०.०

उपलक्षणं चेदम् ॥ (३०।०)

upalakṣaṇaṃ cedam ||

31.0३१.०

अत एव संग्रहकारो ऽधिकमधीते मदनजीमूतेक्ष्वाकुकोशातकीद्वयफलपुष्पपत्त्राणि ॥ (३१।०)

ata eva saṃgrahakāro 'dhikamadhīte madanajīmūtekṣvākukośātakīdvayaphalapuṣpapattrāṇi ||

32.0३२.०

कुटजकरञ्जत्रपुससर्षपपिप्पलीविडङ्गैलाप्रत्यक्पुष्पीह रेणुपृथ्वीकाकुस्तुम्बरीप्रपुन्नटानां फलानि शारदानि च हस्तिपर्ण्याः ॥ (३२।०)

kuṭajakarañjatrapusasarṣapapippalīviḍaṅgailāpratyakpuṣpīha reṇupṛthvīkākustumbarīprapunnaṭānāṃ phalāni śāradāni ca hastiparṇyāḥ ||

35.0३५.०

प्रियङ्गुपुष्पम् ॥ (३५।०)

priyaṅgupuṣpam ||

36.0३६.०

तालीसपत्रम् ॥ (३६।०)

tālīsapatram ||

37.0३७.०

हरिद्राशृङ्गवेरकन्दौ ॥ (३७।०)

haridrāśṛṅgaverakandau ||

38.0३८.०

मधूकदारुहरिद्रासारौ ॥ (३८।०)

madhūkadāruharidrāsārau ||

39.0३९.०

तगरगुडूचीमधुफाणितक्षीरक्षारलवणानि चेति वमनोपयोगीनि ॥ (३९।०)

tagaraguḍūcīmadhuphāṇitakṣīrakṣāralavaṇāni ceti vamanopayogīni ||

40.0४०.०

इति ॥ (४०।०)

iti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Ayurvedarasāyana zu AHS, Sū., 15, 1.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit