तत्र स्वाभाविकं बलमाह रसमिति ॥ (१।०)

तौ रसविपाकौ ॥ (२।०)

तानि विपाकवीर्याणि ॥ (३।०)

अपोहति जयति ॥ (४।०)

बलसाम्ये कृत्रिमबलतुल्यत्वे यत्र रसविपाकयोस्तुल्यमात्रत्वं तुल्यसहायत्वं च तत्र रसाद्विपाको बली मात्रासहायवैषम्ये तु यो मात्राधिकः सहायाधिको वा स बलीत्य् अर्थः ॥ (५।०)

एवं वीर्यादिष्वपि वाच्यम् ॥ (६।०)

संग्रहे तु । (७।१)

विरुद्धा अपि चान्योन्यं रसाद्याः कार्यसाधने । (७।२)

नावश्यं स्युर् विघाताय गुणदोषा मिथो यथा ॥ (७।३)

रसवीर्यप्रभृतयो भूतोत्कर्षापकर्षतः । (८।१)

एकरूपा द्विरूपा वा द्रव्यं समधिशेरते ॥ (८।२)

माधुर्यशैत्यपैच्छिल्यस्नेहगौरवमन्दताः । (९।१)

सह वृत्त्या स्थिताः क्षीरे न त्व् आनूपौदकामिषे ॥ (९।२)

गुणा द्रव्येषु ये चोक्तास्त एव तनुदोषयोः । (१०।१)

स्थितिवृद्धिक्षयास्तस्मात्तेषां हि द्रव्यहेतुकाः ॥ (१०।२)

रसं विद्यान् निपातेन तेनाधिवसनेन च । (११।१)

वीर्यं विपाकं द्रव्याणां कर्मणः परिनिष्ठया ॥ (११।२)

मधुरस्कन्धनिर्दिष्टघृततैलगुडादिषु । (१२।१)

गुणास्वाद्वादिभेदेन रसषट्कं न युज्यते ॥ (१२।२)

अस्तु भेदाद् असंख्यात्वम् ऐक्यं वास्वादलक्षणात् । (१३।१)

भूतोत्कर्षापकर्षेण भेदो यो ऽल्पेन कल्प्यते ॥ (१३।२)

संकीर्णत्वात् फले चासौ तुल्यत्वान्न विवक्ष्यते । (१४।१)

गुर्वादीनां विशेषेऽपि स्वजातेरनतिक्रमात् ॥ (१४।२)

संख्याभेदो यथा नास्ति रसानामपि स क्रमः । (१५।१)

दृष्टं मुखोपलेपादि यत्सर्वेषु घृतादिषु ॥ (१५।२)

न च तद्दाडिमाद्येषु षडेवातो रसाः स्मृताः । (१६।१)

आनन्त्यैकत्वयोश् च स्यान्न विचित्रार्थतन्त्रणम् ॥ (१६।२)

गुर्वाद्या वीर्यमुच्यन्ते शक्तिमन्तोऽन्यथा गुणाः । (१७।१)

पटुसामर्थ्यहीनत्वाद्गुणा द्वादश ते गुणाः ॥ (१७।२)

इति ॥ (१८।१)