zu AHS, Sū., 9, 27.1
Select a line for its word-by-word analysis.
रसादय उक्ताश् चरकेण कटुकः कटुकः पाके वीर्योष्णश् चित्रको मतः । (२।१)
rasādaya uktāś carakeṇa kaṭukaḥ kaṭukaḥ pāke vīryoṣṇaś citrako mataḥ |
तद्वद्दन्ती प्रभावात् तु विरेचयति सा नरम् ॥ (२।२)
tadvaddantī prabhāvāt tu virecayati sā naram ||
मधुकमृद्वीकयोः क्षीरघृतयोश्च मधुररसपाकत्वेन शीतवीर्यत्वेन च साम्येऽपि मृद्वीकैव विरेचनी न मधुकम् घृतमेव दीपनं न क्षीरम् ॥ (४।०)
madhukamṛdvīkayoḥ kṣīraghṛtayośca madhurarasapākatvena śītavīryatvena ca sāmye'pi mṛdvīkaiva virecanī na madhukam ghṛtameva dīpanaṃ na kṣīram ||
मिथो विरुद्धान् वातादीन् लोहिताद्या जयन्ति यत् । (६।१)
mitho viruddhān vātādīn lohitādyā jayanti yat |
कुर्वन्ति यवकाद्याश्च तत्प्रभावविजृम्भितम् ॥ (६।२)
kurvanti yavakādyāśca tatprabhāvavijṛmbhitam ||
शिरीषादि विषं हन्ति स्वप्नाद्यं तद्विवृद्धये । (७।१)
śirīṣādi viṣaṃ hanti svapnādyaṃ tadvivṛddhaye |
मणिमन्त्रौषधीनां च यत्कर्म विविधात्मकम् ॥ (७।२)
maṇimantrauṣadhīnāṃ ca yatkarma vividhātmakam ||
दर्शनाद्यैर् अपि विषं यन्नियच्छति चागदः ॥ (८।२)
darśanādyair api viṣaṃ yanniyacchati cāgadaḥ ||
ऊर्ध्वाधोभागिकं यच्च द्रव्यं यच्छमनादिकम् ॥ (९।२)
ūrdhvādhobhāgikaṃ yacca dravyaṃ yacchamanādikam ||
मात्रादि प्राप्य तत्तच्च यत्प्रपञ्चेन वर्णितम् । (१०।१)
mātrādi prāpya tattacca yatprapañcena varṇitam |
तच्च प्रभावजं सर्वमतोऽचिन्त्यः स उच्यते ॥ (१०।२)
tacca prabhāvajaṃ sarvamato'cintyaḥ sa ucyate ||
रसेन वीर्येण गुणैश्च कर्म द्रव्यं विपाकेन च यद् विदध्यात् । (११।१)
rasena vīryeṇa guṇaiśca karma dravyaṃ vipākena ca yad vidadhyāt |
सद्योऽन्यथा तत् कुरुते प्रभावाद्धेतोर् अतस् तस्य न गोचरो ऽस्ति ॥ (११।२)
sadyo'nyathā tat kurute prabhāvāddhetor atas tasya na gocaro 'sti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.