देब्तृणं देयम् अदेयं च येन यत्र यथा च यत् । (१।१)

दानग्रहणधर्माच् च ऋणादानम् इति स्मृतम् ॥ (१।२)

पितर्य् उपरते पुत्रा ऋणं दद्युर् यथांशतः । (२।१)

विभक्ता ह्य् अविभक्ता वा यस् ताम् उद्वहते धुरम् ॥ (२।२)

पितृव्येणाविभक्तेन भ्रात्रा वा यद् ऋणं कृतम् । (३।१)

मात्रा वा यत् कुटुम्बार्थे दद्युस् तद् रिक्थिनो ऽखिलम् ॥ (३।२)

क्रमाद् अव्याहतं प्राप्तं पुत्रैर् यन् नर्णम् उद्धृतम् । (४।१)

दद्युः पैतामहं पौत्रास् तच् चतुर्थान् निवर्तते ॥ (४।२)

इच्छन्ति पितरः पुत्रान् स्वार्थहेतोर् यतस् ततः । (५।१)

उत्तमर्णाधमर्णेभ्यो माम् अयं मोचयिष्यति ॥ (५।२)

अतः पुत्रेण जातेन स्वार्थम् उत्सृज्य यत्नतः । (६।१)

पिता मोक्षितव्य ऋणाद् यथा न नरकं पतेत् ॥ (६।२)

तपस्वी चाग्निहोत्री च ऋणवान् म्रियते यदि । (७।१)

तपश् चैवाग्निहोत्रं च सर्वं तद् धनिनां धनम् ॥ (७।२)

न पुत्रर्णं पिता दद्याद् दद्यात् पुत्रस् तु पैतृकम् । (८।१)

कामक्रोधसुराद्यूतप्रातिभाव्यकृतं विना ॥ (८।२)

पितुर् एव नियोगाद् यत् कुटुम्बभरणाय च । (९।१)

कृतं वा यद् ऋणं कृच्छ्रे दद्यात् पुत्रस्य तत् पिता ॥ (९।२)

शिष्यान्तेवासिदासस्त्रीवैयावृत्त्यकरैश् च यत् । (१०।१)

कुटुम्बहेतोर् उत्क्षिप्तं वोढव्यं तत् कुटुम्बिना ॥ (१०।२)

नार्वाग् विंशतिमाद् वर्षात् पितरि प्रोषिते सुतः । (११।१)

ऋणं दद्यात् पितृव्ये वा ज्येष्ठे भ्रातर्य् अथापि वा ॥ (११।२)

दाप्यः परर्णम् एको ऽपि जीवत्स्व् अधिकृतैः कृतम् । (१२।१)

प्रेतेषु तु न तत्पुत्रः परर्णं दातुम् अर्हति ॥ (१२।२)

न स्त्री पतिकृतं दद्याद् ऋणं पुत्रकृतं तथा । (१३।१)

अभ्युपेताद् ऋते यद्वा सह पत्या कृतं भवेत् ॥ (१३।२)

दद्याद् अपुत्रा विधवा नियुक्ता या मुमूर्षुणा । (१४।१)

यो वा तद्रिक्थम् आदद्याद् यतो रिक्थम् ऋणं ततः ॥ (१४।२)

न च भार्याकृतम् ऋणं कथंचित् पत्युर् आभवेत् । (१५।१)

आपत्कृताद् ऋते पुंसां कुटुम्बार्थो हि विस्तरः ॥ (१५।२)

अन्यत्र रजकव्याधगोपशौण्डिकयोषिताम् । (१६।१)

तेषां तत्प्रत्यया वृत्तिः कुटुम्बं च तदाश्रयम् ॥ (१६।२)

पुत्रिणी तु समुत्सृज्य पुत्रं स्त्री यान्यम् आश्रयेत् । (१७।१)

ऋक्थं तस्या हरेत् सर्वं निःस्वायाः पुत्र एव तु ॥ (१७।२)

या तु सप्रधनैव स्त्री सापत्या चान्यम् आश्रयेत् । (१८।१)

सो ऽस्या दद्याद् ऋणं भर्तुर् उत्सृजेद् वा तथैव ताम् ॥ (१८।२)

अधनस्य ह्य् अपुत्रस्य मृतस्योपैति यः स्त्रियम् । (१९।१)

ऋणं वोढुः स भजते तद् एवास्य धनं स्मृतम् ॥ (१९।२)

धनस्त्रीहारिपुत्राणाम् ऋणभाग् यो धनं हरेत् । (२०।१)

पुत्रो ऽसतोः स्त्रीधनिनोः स्त्रीहारी धनिपुत्रयोः ॥ (२०।२)

उत्तमा स्वैरिणी या स्याद् उत्तमा च पुनर्भुवाम् । (२१।१)

ऋणं तयोः पतिकृतं दद्याद् यस् ताम् उपाश्नुते ॥ (२१।२)

स्त्रीकृतान्य् अप्रमाणानि कार्याण्य् आहुर् अनापदि । (२२।१)

विशेषतो गृहक्षेत्रदानाधमनविक्रयाः ॥ (२२।२)

एतान्य् अपि प्रमाणानि भर्ता यद्य् अनुमन्यते । (२३।१)

पुत्रः पत्युर् अभावे वा राजा वा पतिपुत्रयोः ॥ (२३।२)

भर्त्रा प्रीतेन यद् दत्तं स्त्रियै तस्मिन् मृते ऽपि तत् । (२४।१)

सा यथाकामम् अश्नीयाद् दद्याद् वा स्थावराद् ऋते ॥ (२४।२)

इन्देपेन्देन्चे, पेर्सोनल् ड़्रेएदोम्तथा दासकृतं कार्यम् अकृतं परिचक्षते । (२५।१)

अन्यत्र स्वामिसंदेशान् न दासः प्रभुर् आत्मनः ॥ (२५।२)

पुत्रेण च कृतं कार्यं यत् स्यात् पितुर् अनिच्छतः । (२६।१)

तद् अप्य् अकृतम् एवाहुर् दासः पुत्रश् च तौ समौ ॥ (२६।२)

अप्राप्तव्यवहारश् चेत् स्वतन्त्रो ऽपि हि नर्णभाक् । (२७।१)

स्वातन्त्र्यं तु स्मृतं ज्येष्ठे ज्यैष्ठ्यं गुणवयःकृतम् ॥ (२७।२)

त्रयः स्वतन्त्रा लोके ऽस्मिन् राजाचार्यस् तथैव च । (२८।१)

प्रति प्रति च वर्णानां सर्वेषां स्वगृहे गृही ॥ (२८।२)

अस्वतन्त्राः प्रजाः सर्वाः स्वतन्त्रः पृथिवीपतिः । (२९।१)

अस्वतन्त्रः स्मृतः शिष्य आचार्ये तु स्वतन्त्रता ॥ (२९।२)

अस्वतन्त्राः स्त्रियः पुत्रा दासाश् च सपरिग्रहाः । (३०।१)

स्वतन्त्रस् तत्र तु गृही यस्य यत् स्यात् क्रमागतम् ॥ (३०।२)

गर्भस्थैः सदृशो ज्ञेय आ वर्षाद् अष्टमाच्छिशुः । (३१।१)

बाल आ षोडशाज् ज्ञेयः पोगण्डश् चापि शब्द्यते ॥ (३१।२)

परतो व्यवहारज्ञः स्वतन्त्रः पितरौ विना । (३२।१)

जीवतोर् अस्वतन्त्रः स्याज् जरयापि समन्वितः ॥ (३२।२)

तयोर् अपि पिता श्रेयान् बीजप्राधान्यदर्शनात् । (३३।१)

अभावे बीजिनो माता तदभावे तु पूर्वजः ॥ (३३।२)

स्वतन्त्राः सर्व एवैते परतन्त्रेषु सर्वदा । (३४।१)

अनुशिष्टौ विसर्गे च विक्रये चेश्वरा मताः ॥ (३४।२)

यद् बालः कुरुते कार्यम् अस्वतन्त्रस् तथैव च । (३५।१)

अकृतं तद् इति प्राहुः शास्त्रे शास्त्रविदो जनाः ॥ (३५।२)

स्वतन्त्रो ऽपि हि यत् कार्यं कुर्याद् अप्रकृतिं गतः । (३६।१)

तद् अप्य् अकृतम् एवाहुर् अस्वतन्त्रः स हेतुतः ॥ (३६।२)

कामक्रोधाभियुक्तार्तभयव्यसनपीडिताः । (३७।१)

रागद्वेषपरीताश् च ज्ञेयास् त्व् अप्रकृतिं गताः ॥ (३७।२)

कुले ज्येष्ठस् तथा श्रेष्ठः प्रकृतिस्थश् च यो भवेत् । (३८।१)

तत्कृतं स्यात् कृतं कार्यं नास्वतन्त्रकृतं कृतम् ॥ (३८।२)

धनमूलाः क्रियाः सर्वा यत्नस् तत्साधने मतः । (३९।१)

रक्षणं वर्धनं भोग इति तस्य विधिः क्रमात् ॥ (३९।२)

तत् पुनस् त्रिविधं ज्ञेयं शुक्लं शबलम् एव च । (४०।१)

कृष्णं च तस्य विज्ञेयः प्रभेदः सप्तधा पृथक् ॥ (४०।२)

श्रुतशौर्यतपःकन्याशिष्ययाज्यान्वयागतम् । (४१।१)

धनं सप्तविधं शुक्लम् उदयो ऽप्य् अस्य तद्विधः ॥ (४१।२)

कुसीदकृषिवाणिज्यशुल्कशिल्पानुवृत्तिभिः । (४२।१)

कृतोपकाराद् आप्तं च शबलं समुदाहृतम् ॥ (४२।२)

पार्श्विकद्यूतदौत्यार्तिप्रतिरूपकसाहसैः । (४३।१)

व्याजेनोपार्जितं यच् च तत् कृष्णं समुदाहृतम् ॥ (४३।२)

तेन क्रयो विक्रयश् च दानं ग्रहणम् एव च । (४४।१)

विविधाश् च प्रवर्तन्ते क्रियाः संभोग एव च ॥ (४४।२)

यथाविधेन द्रव्येण यत् किंचित् कुरुते नरः । (४५।१)

तथाविधम् अवाप्नोति स फलं प्रेत्य चेह च ॥ (४५।२)

तत् पुनर् द्वादशविधं प्रतिवर्णाश्रयात् स्मृतम् । (४६।१)

साधारणं स्यात् त्रिविधं शेषं नवविधं स्मृतम् ॥ (४६।२)

क्रमागतं प्रीतिदायः प्राप्तं च सह भार्यया । (४७।१)

अविशेषेण वर्णानां सर्वेषां त्रिविधं धनम् ॥ (४७।२)

वैशेषिकं धनं ज्ञेयं ब्राह्मणस्य त्रिलक्षणम् । (४८।१)

प्रतिग्रहेण यल्लब्धं याज्यतः शिष्यतस् तथा ॥ (४८।२)

त्रिविधं क्षत्रियस्यापि प्राहुर् वैशेषिकं धनम् । (४९।१)

युद्धोपलब्धं कारश् च दण्डश् च व्यवहारतः ॥ (४९।२)

वैशेषिकं धनं ज्ञेयं वैश्यस्यापि त्रिलक्षणम् । (५०।१)

कृषिगोरक्षवाणिज्यैः शूद्रस्यैभ्यस् त्व् अनुग्रहात् ॥ (५०।२)

सर्वेषाम् एव वर्णानाम् एष धर्म्यो धनागमः । (५१।१)

विपर्ययाद् अधर्म्यः स्यान् न चेद् आपद् गरीयसी ॥ (५१।२)

आपत्स्व् अनन्तरा वृत्तिर् ब्राह्मणस्य विधीयते । (५२।१)

वैश्यवृत्तिस् ततश् चोक्ता न जघन्या कथंचन ॥ (५२।२)

न कथंचन कुर्वीत ब्राह्मणः कर्म वार्षलम् । (५३।१)

वृषलः कर्म न ब्राह्मं पतनीये हि ते तयोः ॥ (५३।२)

उत्कृष्टं चापकृष्टं च तयोः कर्म न विद्यते । (५४।१)

मध्यमे कर्मणी हित्वा सर्वसाधारणे हि ते ॥ (५४।२)

आपदं ब्राह्मणस् तीर्त्वा क्षत्रवृत्त्या हृतैर् धनैः । (५५।१)

उत्सृजेत् क्षत्रवृत्तिं तां कृत्वा पावनम् आत्मनः ॥ (५५।२)

तस्याम् एव तु यो वृत्तौ ब्राह्मणो रमते रसात् । (५६।१)

काण्डपृष्ठश् च्युतो मार्गात् सो ऽपाङ्क्तेयः प्रकीर्तितः ॥ (५६।२)

वैश्यवृत्ताव् अविक्रेयं ब्राह्मणस्य पयो दधि । (५७।१)

घृतं मधु मधूच्छिष्टं लाक्षाक्षाररसासवाः ॥ (५७।२)

मांसौदनतिलक्षौमसोमपुष्पफलपलाः । (५८।१)

मनुष्यविषशस्त्राम्बुलवणापूपवीरुधः ॥ (५८।२)

नीलीकौशेयचर्मास्थिकुतपैकशफा मृदः । (५९।१)

उदश्वित्केशपिण्याकशाकाद्यौषधयस् तथा ॥ (५९।२)

ब्राह्मणस्य तु विक्रेयं शुष्कं दारु तृणानि च । (६०।१)

गन्धद्रव्यैरकावेत्रतूलमूलतुशाद् ऋते ॥ (६०।२)

स्वयं शीर्णं च विदलं फलानां बदरेङ्गुदे । (६१।१)

रज्जुः कार्पासिकं सूत्रं तच् चेद् अविकृतं भवेत् ॥ (६१।२)

अशक्तौ भेषजस्यार्थे यज्ञहेतोस् तथैव च । (६२।१)

यद्य् अवश्यं तु विक्रेयास् तिला धान्येन तत्सामाः ॥ (६२।२)

अविक्रेयाणि विक्रीणन् ब्राह्मणः प्रच्युतः पथः । (६३।१)

मार्गे पुनर् अवस्थाप्य राज्ञा दण्डेन भूयसा ॥ (६३।२)

प्रमाणानि प्रमाणस्थैः परिपाल्यानि यत्नतः । (६४।१)

सीदन्ति हि प्रमाणानि प्रमाणैर् अव्यवस्थितैः ॥ (६४।२)

तेस्तिमोन्य्लिखितं साक्षिणो भुक्तिः प्रमाणं त्रिविधं स्मृतं । (६५।१)

धनस्वीकरणे येन धनी धनम् उपाश्नुते ॥ (६५।२)

लिखितं बलवन् नित्यं जीवन्तस् त्व् एव साक्षिणः । (६६।१)

कालातिहरणाद् भुक्तिर् इति शास्त्रेषु निश्चयः ॥ (६६।२)

त्रिविधस्यास्य दृष्टस्य प्रमाणस्य यथाक्रमम् । (६७।१)

पूर्वं पूर्वं गुरु ज्ञेयं भुक्तिर् एभ्यो गरीयसी ॥ (६७।२)

विद्यमाने ऽपि लिखिते जीवत्स्व् अपि हि साक्षिषु । (६८।१)

विशेषतः स्थावराणां यन् न भुक्तं न तत् स्थिरम् ॥ (६८।२)

भुज्यमानान् परैर् अर्थान् यः स्वान् मौर्ख्याद् उपेक्षते । (६९।१)

समक्षं जीवतो ऽप्य् अस्य तान् भुक्तिः कुरुते वशे ॥ (६९।२)

यत्किंचिद् दश वर्षाणि संनिधौ प्रेक्षते धनी । (७०।१)

भुज्यमानं परैस् तूष्णीं न स तल् लब्धुम् अर्हति ॥ (७०।२)

उपेक्षां कुर्वतस् तस्य तूष्णीं भूतस्य तिष्ठतः । (७१।१)

काले ऽतिपन्ने पूर्वोक्ते व्यवहारो न सिध्यति ॥ (७१।२)

अजडश् चेद् अपोगण्डो विषये चास्य भुज्यते । (७२।१)

भुक्तं तद् व्यवहारेण भोक्ता तद् धनम् अर्हति ॥ (७२।२)

आधिः सीमा बालधनं निक्षेपोपनिधी स्त्रियः । (७३।१)

राजस्वं श्रोत्रियस्वं च नोपभोगेन जीर्यते ॥ (७३।२)

प्रत्यक्षपरिभोगाच् च स्वामिनो द्विदशाः समाः । (७४।१)

आध्यादीन्य् अपि जीर्यन्ते स्त्रीनरेन्द्रधनाद् ऋते ॥ (७४।२)

स्त्रीधनं च नरेन्द्राणां न कदाचन जीर्यते । (७५।१)

अनागमं भुज्यमानं वत्सराणां शतैर् अपि ॥ (७५।२)

निर्भोगो यत्र दृश्येत न दृश्येतागमः क्वचित् । (७६।१)

आगमः कारणं तत्र न भोगस् तत्र कारणम् ॥ (७६।२)

अनागमं भुज्यते यन् न तद् भोगो ऽतिवर्तते । (७७।१)

प्रेते तु भोक्तरि धनं याति तद्वंश्यभोग्यताम् ॥ (७७।२)

आहर्तैवाभियुक्तः सन्न् अर्थानाम् उद्धरेत् पदम् । (७८।१)

भुक्तिर् एव विशुद्धिः स्यात् प्राप्तानां पितृतः क्रमात् ॥ (७८।२)

अन्वाहितं हृतं न्यस्तं बलावष्टब्धं याचितम् । (७९।१)

अप्रत्यक्षं च यद् भुक्तं षड् एतान्य् आगमं विना ॥ (७९।२)

तथारूढविवादस्य प्रेतस्य व्यवहारिणः । (८०।१)

पुत्रेण सो ऽर्थः संशोध्यो न तं भोगो ऽतिवर्तते ॥ (८०।२)

यद् विनागमम् अप्य् ऊर्ध्वं भुक्तं पूर्वैस् त्रिभिर् भवेत् । (८१।१)

न तच् छक्यम् अपाकर्तुं क्रमात् त्रिपुरुषागतम् ॥ (८१।२)

सन्तो ऽपि न प्रमाणं स्युर् मृते धनिनि साक्षिणः । (८२।१)

अन्यत्र श्रावितं यत् स्यात् स्वयम् आसन्नमृत्युना ॥ (८२।२)

न हि प्रत्यर्थिनि प्रेते प्रमाणं साक्षिणां वचः । (८३।१)

साक्षिमत् करणं तत्र प्रमाणं स्याद् विनिश्चये ॥ (८३।२)

श्रावितस् त्व् आतुरेणापि यस् त्व् अर्थो धर्मसंहितः । (८४।१)

मृते ऽपि तत्र साक्षी स्यात् षट्सु चान्वाहितादिषु ॥ (८४।२)

क्रियर्णादिषु सर्वेषु बलवत्य् उत्तरोत्तरा । (८५।१)

प्रतिग्रहाधिक्रीतेषु पूर्वा पूर्वा गरीयसी ॥ (८५।२)

स्थानलाभनिमित्तं हि दानग्रहणम् इष्यते । (८६।१)

तत् कुसीदम् इति प्रोक्तं तेन वृत्तिः कुसीदिनाम् ॥ (८६।२)

कायिका कालिका चैव कारिता च तथा स्मृता । (८७।१)

चक्रवृद्धिश् च शास्त्रेषु तस्य वृद्धिश् चतुर्विधा ॥ (८७।२)

कायाविरोधिनी शश्वत् पणपाद्या तु कायिका । (८८।१)

प्रतिमासं स्रवति या वृद्धिः सा कालिका स्मृता ॥ (८८।२)

वृद्धिः सा कारिता नाम यर्णिकेन स्वयंकृता । (८९।१)

वृद्धेर् अपि पुनर् वृद्धिश् चक्रवृद्धिर् उदाहृता ॥ (८९।२)

ऋणानां सार्वभौमो ऽयं विधिर् वृद्धिकरः स्मृतः । (९०।१)

देशाचारविधिस् त्व् अन्यो यत्रर्णम् अवतिष्ठति ॥ (९०।२)

द्विगुणं त्रिगुणं चैव तथान्यस्मिंश् चतुर्गुणम् । (९१।१)

तथाष्टगुणम् अन्यस्मिन् देशे देशे ऽवतिष्ठते ॥ (९१।२)

हिरण्यधान्यवस्त्राणां वृद्धिर् द्वित्रिचतुर्गुणा । (९२।१)

घृतस्याष्टगुणा वृद्धिः स्त्रीपशूनां च संततिः ॥ (९२।२)

सूत्रकर्पासकिण्वानां त्रपुषः सीसकस्य च । (९३।१)

आयुधानां च सर्वेषां चर्मणस् ताम्रलोहयोः ॥ (९३।२)

अन्येषां चैव सर्वेषाम् इष्टकानां तथैव च । (९४।१)

अक्षय्या वृद्धिर् एतेषां मनुर् आह प्रजापतिः ॥ (९४।२)

तैलानां चैव सर्वेषां मद्यानां मधुसर्पिषाम् । (९५।१)

वृद्धिर् अष्टगुणा ज्ञेया गुडस्य लवणस्य च ॥ (९५।२)

न वृद्धिः प्रीतिदत्तानां स्याद् अनाकारिता क्वचित् । (९६।१)

अनाकारितम् अप्य् ऊर्ध्वं वत्सरार्धाद् विवर्धते ॥ (९६।२)

एष वृद्धिविधिः प्रोक्तः प्रतिवृद्धस्य धर्मतः । (९७।१)

वृद्धिस् तु योक्ता धान्यानां वार्द्धुष्यं तद् उदाहृतम् ॥ (९७।२)

आपदं निस्तरेद् वैश्यः कामं वार्द्धुषकर्मणा । (९८।१)

आपत्स्व् अपि हि कष्टासु ब्राह्मणस्य न वार्द्धुषम् ॥ (९८।२)

ब्राह्मणस्य तु यद् देयं सान्वयस्य न चास्ति सः । (९९।१)

स्वकुल्यस्यास्य निवपेत् तदभावे ऽस्य बन्धुषु ॥ (९९।२)

यदा तु न स्वकुल्याः स्युर् न च संबन्धिबान्धवाः । (१००।१)

तदा दद्यात् स्वजातिभ्यस् तेष्व् असत्स्व् अप्सु निक्षिपेत् ॥ (१००।२)

गृहीत्वोपगतं दद्याद् ऋणिकायोदयं धनी । (१०१।१)

अददद् याच्यमानस् तु शेषहानिम् अवाप्नुयात् ॥ (१०१।२)

लेख्यं दद्याद् ऋणे शुद्धे तदभावे प्रतिश्रवम् । (१०२।१)

धनिकर्णिकयोर् एवं विशुद्धिः स्यात् परस्परम् ॥ (१०२।२)

विश्रम्भहेतू द्वाव् अत्र प्रतिभूर् आधिर् एव च । (१०३।१)

लिखितं साक्षिणश् च द्वे प्रमाणे व्यक्तिकारके ॥ (१०३।२)

उपस्थानाय दानाय प्रत्ययाय तथैव च । (१०४।१)

त्रिविधः प्रतिभूर् दृष्टस् त्रिष्व् एवार्थेषु सूरिभिः ॥ (१०४।२)

ऋणिष्व् अप्रतिकुर्वत्सु प्रत्यये वा विवादिते । (१०५।१)

प्रतिभूस् तद् ऋणं दद्याद् अनुपस्थापयंस् तथा ॥ (१०५।२)

बहवश् चेत् प्रतिभुवो दद्युस् ते ऽर्थं यथाकृतम् । (१०६।१)

अर्थे ऽविशेषिते ह्य् एषु धनिनश् छन्दतः क्रिया ॥ (१०६।२)

यं चार्थं प्रतिभूर् दद्याद् धनिकेनोपपीडितः । (१०७।१)

ऋणिकस् तं प्रतिभुवे द्विगुणं प्रतिपादयेत् ॥ (१०७।२)

अधिक्रियत इत्य् आधिः स विज्ञेयो द्विलक्षणः । (१०८।१)

कृतकालोपनेयश् च यावद्देयोद्यतस् तथा ॥ (१०८।२)

स पुनर् द्विविधः प्रोक्तो गोप्यो भोग्यस् तथैव च । (१०९।१)

प्रतिदानं तथैवास्य लाभहानिर् विपर्यये ॥ (१०९।२)

प्रमादाद् धनिनस् तद्वद् आधौ विकृतिम् आगते । (११०।१)

विनष्टे मूलनाशः स्याद् दैवराजकृताद् ऋते ॥ (११०।२)

रक्ष्यमाणो ऽपि यत्राधिः कालेनेयाद् असारताम् । (१११।१)

आधिर् अन्यो ऽधिकर्तव्यो देयं वा धनिने धनम् ॥ (१११।२)

अथ शक्तिविहीनः स्याद् ऋणी कालविपर्ययात् । (११२।१)

शक्यप्रेक्षम् ऋणं दाप्यः काले काले यथोदयम् ॥ (११२।२)

शक्तो वा यदि दौरात्म्यान् न दद्याद् धनिने धनम् । (११३।१)

राज्ञा दापयितव्यः स्याद् गृहीत्वांशं तु विंशकम् ॥ (११३।२)

नश्येद् ऋणपरीमाणं कालेनेहर्णिकस्य चेत् । (११४।१)

जातिसंज्ञाधिवासानाम् आगमो लेख्यतः स्मृतः ॥ (११४।२)

लेख्यं तु द्विविधं ज्ञेयं स्वहस्तान्यकृतं तथा । (११५।१)

असाक्षिमत् साक्षिमच् च सिद्धिर् देशस्थितेस् तयोः ॥ (११५।२)

देशाचाराविरुद्धं यद् व्यक्ताधिकृतलक्षणम् । (११६।१)

तत् प्रमाणं स्मृतं लेख्यम् अविलुप्तक्रमाक्षरम् ॥ (११६।२)

मत्ताभियुक्तस्त्रीबालबलात्कारकृतं च यत् । (११७।१)

तद् अप्रमाणकरणं भीतोपधिकृतं तथा ॥ (११७।२)

मृताः स्युः साक्षिणो यत्र धनिकर्णिकलेखकाः । (११८।१)

तद् अप्य् अपार्थं लिखितम् ऋते त्व् आधेः स्थिराश्रयात् ॥ (११८।२)

आधिर् यो द्विविधः प्रोक्तो जङ्गमः स्थावरस् तथा । (११९।१)

सिद्धिर् अत्रोभयस्यास्य भोगो यद्य् अस्ति नान्यथा ॥ (११९।२)

दर्शितं प्रतिकालं यच् छ्रावितं श्रावितं च यत् । (१२०।१)

लेख्यं सिध्यति सर्वत्र मृतेष्व् अपि हि साक्षिषु ॥ (१२०।२)

अश्रुतार्थम् अदृष्टार्थं व्यवहारार्थम् एव च । (१२१।१)

न लेख्यं सिद्धिम् आप्नोति जीवत्स्व् अपि हि साक्षिषु ॥ (१२१।२)

लेख्ये देशान्तरन्यस्ते दग्धे दुर्लिखिते हृते । (१२२।१)

सतस् तत्कालकरणम् असतो दृष्टदर्शनम् ॥ (१२२।२)

यस्मिन् स्यात् संशयो लेख्ये भूताभूतकृते क्वचित् । (१२३।१)

तत्स्वहस्तक्रियाचिह्नप्राप्तियुक्तिभिर् उद्धरेत् ॥ (१२३।२)

लेख्यं यच् चान्यनामाङ्कं हेत्वन्तरकृतं भवेत् । (१२४।१)

विप्रत्यये परीक्ष्यं तत् संबन्धागमहेतुभिः ॥ (१२४।२)

लिखितं लिखितेनैव साक्षिमत् साक्षिभिर् हरेत् । (१२५।१)

साक्षिभ्यो लिखितं श्रेयो लिखितेन तु साक्षिणः ॥ (१२५।२)

छिन्नभिन्नहृतोन्मृष्टनष्टदुर्लिखितेषु च । (१२६।१)

कर्तव्यम् अन्यल् लेख्यं स्याद् एष लेख्यविधिः स्मृतः ॥ (१२६।२)

संदिग्धेषु तु कार्येषु द्वयोर् विवदमानयोः । (१२७।१)

दृष्टश्रुतानुभूतत्वात् साक्षिभ्यो व्यक्तिदर्शनम् ॥ (१२७।२)

समक्षदर्शनात् साक्षी विज्ञेयः श्रोत्रचक्षुषोः । (१२८।१)

श्रोत्रस्य यत् परो ब्रूते चक्षुषः कायकर्म यत् ॥ (१२८।२)

एकादशविधः साक्षी स तु दृष्टो मनीषिभिः । (१२९।१)

कृतः पञ्चविधस् तेषां षड्विधो ऽकृत उच्यते ॥ (१२९।२)

लिखितः स्मारितश् चैव यदृच्छाभिज्ञ एव च । (१३०।१)

गूढश् चोत्तरसाक्षी च साक्षी पञ्चविधः स्मृतः ॥ (१३०।२)

अकृतः षड्विधश् चापि सूरिभिः परिकीर्तितः । (१३१।१)

ग्रामश् च प्राड्विवाकश् च राजा च व्यवहारिणाम् ॥ (१३१।२)

कार्येष्व् अभ्यन्तरो यः स्याद् अर्थिना प्रहितश् च यः । (१३२।१)

कुलं कुलविवादेषु भवेयुस् ते ऽपि साक्षिणः ॥ (१३२।२)

कुलीना ऋजवः शुद्धा जन्मतः कर्मतो ऽर्थतः । (१३३।१)

त्र्यवराः साक्षिणो ऽनिन्द्याः शुचयः स्युः सुबुद्धयः ॥ (१३३।२)

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये चाप्य् अनिन्दिताः । (१३४।१)

प्रतिवर्णं भवेयुस् ते सर्वे सर्वेषु वा पुनः ॥ (१३४।२)

श्रेणीषु श्रेणिपुरुषाः स्वेषु वर्गेषु वर्गिणः । (१३५।१)

बहिर्वासिषु बाह्याश् च स्त्रियः स्त्रीषु च साक्षिणः ॥ (१३५।२)

श्रेण्यादिषु तु वर्गेषु कश्चिच् चेद् द्वेष्यताम् इयात् । (१३६।१)

तेभ्य एव न साक्षी स्याद् द्वेष्टारः सर्व एव ते ॥ (१३६।२)

असाक्षिनसाक्ष्य् अपि हि शास्त्रेषु दृष्टः पञ्चविधो बुधैः । (१३७।१)

वचनाद् दोषतो भेदात् स्वयमुक्तेर् मृतान्तरः ॥ (१३७।२)

श्रोत्रियाद्या वचनतः स्तेनाद्या दोषदर्शनात् । (१३८।१)

भेदाद् विप्रतिपत्तिः स्याद् विवादे यत्र साक्षिणः ॥ (१३८।२)

स्वयमुक्तेर् अनिर्दिष्टः स्वयम् एवैत्य यो वदेत् । (१३९।१)

मृतान्तरो ऽर्थिनि प्रेते मुमूर्षुश्राविताद् ऋते ॥ (१३९।२)

श्रोत्रियास् तापसा वृद्धा ये च प्रव्रजिता नराः । (१४०।१)

असाक्षिणस् ते वचनान् नात्र हेतुर् उदाहृतः ॥ (१४०।२)

स्तेनाः साहसिकाश् चण्डाः कितवा वधकास् तथा । (१४१।१)

असाक्षिणस् ते दुष्टत्वात् तेषु सत्यं न विद्यते ॥ (१४१।२)

राज्ञा परिगृहीतेषु साक्षिष्व् एकार्थनिश्चये । (१४२।१)

वचनं यत्र भिद्यते ते स्युर् भेदाद् असाक्षिणः ॥ (१४२।२)

अनिर्दिष्टस् तु साक्षित्वे स्वयम् एवैत्य यो वदेत् । (१४३।१)

सूचीत्य् उक्तः स शास्त्रेषु न स साक्षित्वम् अर्हति ॥ (१४३।२)

यो ऽर्थः श्रावयितव्यः स्यात् तस्मिन्न् असति चार्थिनि । (१४४।१)

क्व तद् वदतु साक्षित्वम् इत्य् असाक्षी मृतान्तरः ॥ (१४४।२)

द्वयोर् विवदतोर् अर्थे द्वयोः सत्सु च साक्षिषु । (१४५।१)

पूर्वपक्षो भवेद् यस्य भवेयुस् तस्य साक्षिणः ॥ (१४५।२)

आधर्यं पूर्वपक्षस्य यस्मिन्न् अर्थे वशाद् भवेत् । (१४६।१)

प्रष्टव्याः साक्षिणस् तत्र विवादे प्रतिवादिनः ॥ (१४६।२)

न परेण समुद्दिष्टम् उपेयात् साक्षिणं रहः । (१४७।१)

भेदयेत् तं न चान्येन हीयेतैवं समाचरन् ॥ (१४७।२)

साक्ष्य् उद्दिष्टो यदि प्रेयाद् गच्छेद् वापि दिगन्तरम् । (१४८।१)

तच्छ्रोतारः प्रमाणं स्युः प्रमाणं ह्य् उत्तरक्रिया ॥ (१४८।२)

सुदीर्घेणापि कालेन लिखितं सिद्धिम् आप्नुयात् । (१४९।१)

जानता चात्मना लेख्यं अजानानस् तु लेखयेत् ॥ (१४९।२)

सिद्धिर् उक्ताष्टमाद् वर्षात् स्मारितस्येह साक्षिणः । (१५०।१)

आ पञ्चमात् तथा सिद्धिर् यदृच्छोपगतस्य तु ॥ (१५०।२)

आ तृतीयात् तथा वर्षात् सिद्धिर् गूढस्य साक्षिणः । (१५१।१)

आ वै संवत्सरात् सिद्धिं वदन्त्य् उत्तरसाक्षिणः ॥ (१५१।२)

अथवा कालनियमो न दृष्टः साक्षिणं प्रति । (१५२।१)

स्मृत्यपेक्षं हि साक्षित्वम् आहुः शास्त्रविदो जनाः ॥ (१५२।२)

यस्य नोपहता पुंसः स्मृतिः श्रोत्रं च नित्यशः । (१५३।१)

सुदीर्घेणापि कालेन स साक्षी साक्ष्यम् अर्हति ॥ (१५३।२)

असाक्षिप्रत्ययास् त्व् अन्ये षड्विवादाः प्रकीर्तिताः । (१५४।१)

लक्षणान्य् एव साक्षित्वं एषाम् आहुर् मनीषिणः ॥ (१५४।२)

उल्काहस्तो ऽग्निदो ज्ञेयः शस्त्रपाणिस् तु घातकः । (१५५।१)

केशाकेशिगृहीतश् च युगपत् पारदारिकः ॥ (१५५।२)

कुद्दालपाणिर् विज्ञेयः सेतुभेत्ता समीपगः । (१५६।१)

तथा कुठारपाणिश् च वनछेत्ता प्रकीर्तितः ॥ (१५६।२)

अभ्यग्रचिह्नो विज्ञेयो दण्डपारुष्यकृन् नरः । (१५७।१)

असाक्षिप्रत्यया ह्य् एते पारुष्ये तु परीक्षणम् ॥ (१५७।२)

कश्चित् कृत्वात्मनश् चिह्नं द्वेषात् परम् उपद्रवेत् । (१५८।१)

हेत्वर्थगतिसामर्थ्यैस् तत्र युक्तं परीक्षणम् ॥ (१५८।२)

नार्थसंबन्धिनो नाप्ता न सहाया न वैरिणः । (१५९।१)

न दृष्टदोषाः प्रष्टव्या न व्याध्यार्ता न दूषिताः ॥ (१५९।२)

दासनैकृतिकाश्रद्धवृद्धस्त्रीबालचाक्रिकाः । (१६०।१)

मत्तोन्मत्तप्रमत्तार्तकितवग्रामयाजकाः ॥ (१६०।२)

महापथिकसामुद्रवणिक्प्रव्रजितातुराः । (१६१।१)

लुब्धकश्रोत्रियाचारहीनक्लीबकुशीलवाः ॥ (१६१।२)

नास्तिकव्रात्यदाराग्नित्यागिनो ऽयाज्ययाजकाः । (१६२।१)

एकस्थालीसहायारिचरज्ञातिसनाभयः ॥ (१६२।२)

प्राग्दृष्टदोषशैलूषविषजीव्यहितुण्डिकाः । (१६३।१)

गरदाग्निदकीनाशशूद्रापुत्रोपपातिकाः ॥ (१६३।२)

क्लान्तसाहसिकश्रान्तनिर्धनान्त्यावसायिनः । (१६४।१)

भिन्नवृत्तासमावृत्तजडतैलिकमूलिकाः ॥ (१६४।२)

भूताविष्टनृपद्विष्टवर्षनक्षत्रसूचकाः । (१६५।१)

अघशंस्यात्मविक्रेतृहीनाङ्गभगवृत्तयः ॥ (१६५।२)

कुनखी श्यावदन् श्वित्रिमित्रध्रुक् शठशौण्डिकाः । (१६६।१)

ऐन्द्रजालिकलुब्धोग्रश्रेणीगणविरोधिनः ॥ (१६६।२)

वधकृच् चित्रकृन् मङ्खः पतितः कूटकारकः । (१६७।१)

कुहकः प्रत्यवसितस् तस्करो राजपूरुषः ॥ (१६७।२)

मनुष्यविषशस्त्राम्बुलवणापूपवीरुधाम् । (१६८।१)

विक्रेता ब्राह्मणश् चैव द्विजो वार्धुषिकश् च यः ॥ (१६८।२)

च्युतः स्वधर्मात् कुलिकः स्तावको हीनसेवकः । (१६९।१)

पित्रा विवदमानश् च भेदकृच् चेत्य् असाक्षिणः ॥ (१६९।२)

असाक्षिणो ये निर्दिष्टा दासनैकृतिकादयः । (१७०।१)

कार्यगौरवम् आसाद्य भवेयुस् ते ऽपि साक्षिणः ॥ (१७०।२)

साहसेषु च सर्वेषु स्तेयसंग्रहणेषु च । (१७१।१)

पारुष्ययोश् चाप्य् उभयोर् न परीक्षेत साक्षिणः ॥ (१७१।२)

तेषाम् अपि न बालः स्यान् नैको न स्त्री न कूटकृत् । (१७२।१)

न बान्धवो न चारातिर् ब्रूयुस् ते साक्ष्यम् अन्यथा ॥ (१७२।२)

बालो ऽज्ञानाद् असत्यात् स्त्री पापाभ्यासाच् च कूटकृत् । (१७३।१)

विब्रूयाद् बान्धवः स्नेहाद् वैरनिर्यातनाद् अरिः ॥ (१७३।२)

अथवानुमतो यः स्याद् द्वयोर् विवदमानयोः । (१७४।१)

असाक्ष्य् एको ऽपि साक्षित्वे प्रष्टव्यः स्यात् स संसदि ॥ (१७४।२)

ओउतेर् इन्दिचतिओन्स् ड़ोर् ल्यिन्ग्यस् त्व् आत्मदोषभिन्नत्वाद् अस्वस्थ इव लक्ष्यते । (१७५।१)

स्थानात् स्थानान्तरं गच्छेद् एकैकं चोपधावति ॥ (१७५।२)

कासते ऽनिभृतो ऽकस्माद् अभीक्ष्णं निश्वसत्य् अपि । (१७६।१)

भूमिं लिखति पादाभ्यां बाहुवासो धुनोति च ॥ (१७६।२)

भिद्यते मुखवर्णो ऽस्य ललाटं स्विद्यते तथा । (१७७।१)

शोषम् आगच्छतश् चोष्ठाव् ऊर्ध्वं तिर्यक् च वीक्षते ॥ (१७७।२)

त्वरमाण इवाबद्धम् अपृष्टो बहु भाषते । (१७८।१)

कूटसाक्षी स विज्ञेयस् तं पापं विनयेन् नृपः ॥ (१७८।२)

श्रावयित्वा च यो ऽन्येभ्यः साक्षित्वं तद् विनिह्नुते । (१७९।१)

स विनेयो भृशतरं कूटसाक्ष्यधिको हि सः ॥ (१७९।२)

आहूय साक्षिणः पृच्छेन् नियम्य शपथैर् भृशम् । (१८०।१)

समस्तान् विदिताचारान् विज्ञातार्थान् पृथक् पृथक् ॥ (१८०।२)

सत्येन शापयेद् विप्रं क्षत्रियं वाहनायुधैः । (१८१।१)

गोबीजकाञ्चनैर् वैश्यं शूद्रं सर्वैस् तु पातकैः ॥ (१८१।२)

पुराणैर् धर्मवचनैः सत्यमाहात्म्यकीर्तनैः । (१८२।१)

अनृतस्यापवादैश् च भृशम् उत्त्रास्य साक्षिणः ॥ (१८२।२)

थे इम्पोर्तन्चे ओड़् त्रुथ्नग्नो मुण्डः कपालेन भिक्षार्थी क्षुत्पिपासितः । (१८३।१)

दीनः शत्रुगृहं गच्छेद् यः साक्ष्यम् अनृतं वदेत् ॥ (१८३।२)

नगरे प्रतिरुद्धः सन् बहिर्द्वारे बुभुक्षितः । (१८४।१)

अमित्रान् भूयशः पश्येद् यः साक्ष्यम् अनृतं वदेत् ॥ (१८४।२)

यां रात्रिम् अधिविन्ना स्त्री यां चैवाक्षपराजितः । (१८५।१)

यां च भाराभितप्ताङ्गो दुर्विवक्ता स तां वसेत् ॥ (१८५।२)

साक्षी साक्ष्यसमुद्देशे गोकर्णशिथिलं चरन् । (१८६।१)

सहस्रं वारुणान् पाशान् आत्मनि प्रतिमुञ्चति ॥ (१८६।२)

तस्य वर्षशते पूर्णे पाशम् एकं प्रमुच्यते । (१८७।१)

एवं स बन्धनात् तस्मान् मुच्यते नियुताः समाः ॥ (१८७।२)

यावतो बान्धवान् यस्मिन् हन्ति साक्ष्ये ऽनृतं वदन् । (१८८।१)

तावतः संख्यया तस्मिन् शृणु सौम्यानुपूर्वशः ॥ (१८८।२)

पञ्च पश्वनृते हन्ति दश हन्ति गवानृते । (१८९।१)

शतम् अश्वानृते हन्ति सहस्रं पुरुषानृते ॥ (१८९।२)

हन्ति जातान् अजातांश् च हिरण्यार्थे ऽनृतं वदन् । (१९०।१)

सर्वं भूम्यनृते हन्ति मा स्म भूम्यनृतं वदीः ॥ (१९०।२)

एकम् एवाद्वितीयं तत् प्राहुः पावनम् आत्मनः । (१९१।१)

सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौर् इव ॥ (१९१।२)

अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् । (१९२।१)

अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यम् एव विशिष्यते ॥ (१९२।२)

वरं कूपशताद् वापि वरं वापीशतात् क्रतुः । (१९३।१)

वरं क्रतुशतात् पुत्रः सत्यं पुत्रशताद् वरम् ॥ (१९३।२)

भूर् धारयति सत्येन सत्येनोदेति भास्करः । (१९४।१)

सत्येन वायुः पवते सत्येनापः स्रवन्ति च ॥ (१९४।२)

सत्यम् एव परं दानं सत्यम् एव परं तपः । (१९५।१)

सत्यम् एव परो धर्मो लोकानाम् इति नः श्रुतम् ॥ (१९५।२)

सत्यं देवाः समासेन मनुष्यास् त्व् अनृतं स्मृतम् । (१९६।१)

इहैव तस्य देवत्वं यस्य सत्ये स्थिता मतिः ॥ (१९६।२)

सत्यं ब्रूह्य् अनृतं त्यक्त्वा सत्येन स्वर्गम् एष्यसि । (१९७।१)

उक्त्वानृतं महाघोरं नरकं प्रतिपत्स्यते ॥ (१९७।२)

निरयेषु च ते शश्वज् जिह्वाम् उत्कृत्य दारुणाः । (१९८।१)

असिभिः शातयिष्यन्ति बलिनो यमकिंकराः ॥ (१९८।२)

शूलैर् भेत्स्यन्ति चाक्रुद्धाः क्रोशन्तम् अपरायणम् । (१९९।१)

अवाक्शिरसम् उत्क्षिप्य क्षेप्स्यन्त्य् अग्निह्रदेषु च ॥ (१९९।२)

अनुभूय च दुःखास् ताश् चिरं नरकवेदनाः । (२००।१)

इह यास्यस्य् अभव्यासु गृध्रकाकादियोनिषु ॥ (२००।२)

ज्ञात्वैतान् अनृते दोषाञ् ज्ञात्वा सत्ये च सद्गुणान् । (२०१।१)

सत्यं वदोद्धरात्मानं मात्मानं पातयिष्यसि ॥ (२०१।२)

न बान्धवा न सुहृदो न धनानि महान्त्य् अपि । (२०२।१)

अलं तारयितुं शक्तास् तमस्य् उग्रे निमज्जतः ॥ (२०२।२)

पितरस् त्व् अवलम्बन्ते त्वयि साक्षित्वम् आगते । (२०३।१)

तारयिष्यति किंवास्मान् आत्मानं पातयिष्यति ॥ (२०३।२)

सत्यम् आत्मा मनुष्यस्य सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम् । (२०४।१)

सर्वथैवात्मनात्मानं श्रेयसा योजयिष्यसि ॥ (२०४।२)

यां च रात्रिम् अजनिष्ठा यां रात्रिं च मरिष्यसि । (२०५।१)

वृथा तदन्तरं ते स्यात् कुर्याश् चेत् सत्यम् अन्यथा ॥ (२०५।२)

नास्ति सत्यात् परो धर्मो नानृतात् पातकं परम् । (२०६।१)

साक्षिधर्मे विशेषेण सत्यम् एव वदेत् ततः ॥ (२०६।२)

यः परार्थे प्रहरति स्वां वाचं पुरुषाधमः । (२०७।१)

आत्मार्थे किं न कुर्यात् स पापो नरकनिर्भयः ॥ (२०७।२)

अर्था वै वाचि नियता वाङ्मूला वाग्विनिःसृताः । (२०८।१)

यो ह्य् एतां स्तेनयेद् वाचं स सर्वस्तेयकृन् नरः ॥ (२०८।२)

साक्षिविप्रतिपत्तौ तु प्रमाणं बहवो यतः । (२०९।१)

तत्साम्ये शुचयो ग्राह्यास् तत्साम्ये स्मृतिमत्तराः ॥ (२०९।२)

स्मृतिमत्साक्षिसाम्यं तु विवादे यत्र दृश्यते । (२१०।१)

सूक्ष्मत्वात् साक्षिधर्मस्य साक्ष्यं व्यावर्तते पुनः ॥ (२१०।२)

निर्दिष्टेष्व् अर्थजातेषु साक्षी चेत् साक्ष्यम् आगतः । (२११।१)

न ब्रूयाद् अक्षरसमं न तन् निगदितं भवेत् ॥ (२११।२)

देशकालवयोद्रव्यप्रमाणाकृतिजातिषु । (२१२।१)

यत्र विप्रतिपत्तिः स्यात् साक्ष्यं तद् असद् उच्यते ॥ (२१२।२)

ऊनम् अभ्यधिकं चार्थं प्रब्रूयुर् यत्र साक्षिणः । (२१३।१)

तद् अप्य् अनुक्तं विज्ञेयम् एष साक्ष्यविधिः स्मृतः ॥ (२१३।२)

प्रमादाद् धनिनो यत्र न स्याल् लेख्यं न साक्षिणः । (२१४।१)

अर्थं चापह्नुयाद् वादी तत्रोक्तस् त्रिविधो विधिः ॥ (२१४।२)

चोदना प्रतिकालं च युक्तिलेशस् तथैव च । (२१५।१)

तृतीयः शपथश् चोक्तस् तैर् एवं साधयेत् क्रमात् ॥ (२१५।२)

अभीक्ष्णं चोद्यमानो यः प्रतिहन्यान् न तद्वचः । (२१६।१)

त्रिचतुःपञ्चकृत्वो वा परतो ऽर्थं तम् आवहेत् ॥ (२१६।२)

चोदनाप्रतिघाते तु युक्तिलेशैस् तम् अन्वियात् । (२१७।१)

देशकालार्थसंबन्धपरिमाणक्रियादिभिः ॥ (२१७।२)

युक्तिष्व् अप्य् असमर्थासु शपथैर् एनम् अर्दयेत् । (२१८।१)

अर्थकालबलापेक्षम् अग्न्यम्बुसुकृतादिभिः ॥ (२१८।२)

दीप्ताग्निर् यं न दहति यम् अन्तर्धारयन्त्य् आपः । (२१९।१)

स तरत्य् अभिशापं तं किल्बिषी स्याद् विपर्यये ॥ (२१९।२)

स्त्रीणां शीलाभियोगेषु स्तेयसाहसयोर् अपि । (२२०।१)

एष एव विधिर् दृष्टः सर्वार्थापह्नवेषु च ॥ (२२०।२)

शपथा ह्य् अपि देवानाम् ऋषीणाम् अपि च स्मृताः । (२२१।१)

वसिष्ठः शपथं शेपे यातुधाने तु शङ्कितः ॥ (२२१।२)

सप्तर्षयस् तथेन्द्राय पुष्करार्थे समागताः । (२२२।१)

शेपुः शपथम् अव्यग्राः परस्परविशुद्धये ॥ (२२२।२)

अयुक्तं साहसं कृत्वा प्रत्यापत्तिं भजेत यः । (२२३।१)

ब्रूयात् स्वयं वा सदसि तस्यार्धविनयः स्मृतः ॥ (२२३।२)

गूहमानस् तु दौरात्म्याद् यदि पापं स जीयते । (२२४।१)

सभ्याश् चात्र न तुष्यन्ति तीव्रो दण्डश् च पात्यते ॥ (२२४।२)