नारदस्मृतिNāradasmṛti

NāSmṛ, 2, 3

6 of 22 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वणिक्प्रभृतयो यत्र कर्म सम्भूय कुर्वते । (१।१)

vaṇikprabhṛtayo yatra karma sambhūya kurvate |

1.2१.२

तत् संभूयसमुत्थानं व्यवहारपदं स्मृतम् ॥ (१।२)

tat saṃbhūyasamutthānaṃ vyavahārapadaṃ smṛtam ||

2.1२.१

फलहेतोर् उपायेन कर्म सम्भूय कुर्वताम् । (२।१)

phalahetor upāyena karma sambhūya kurvatām |

2.2२.२

आधारभूतः प्रक्षेपस् तेनोत्तिष्ठेयुर् अंशतः ॥ (२।२)

ādhārabhūtaḥ prakṣepas tenottiṣṭheyur aṃśataḥ ||

3.1३.१

समो ऽतिरिक्तो हीनो वा यत्रांशो यस्य यादृशः । (३।१)

samo 'tirikto hīno vā yatrāṃśo yasya yādṛśaḥ |

3.2३.२

क्षयव्ययौ तथा वृद्धिस् तस्य तत्र तथाविधाः ॥ (३।२)

kṣayavyayau tathā vṛddhis tasya tatra tathāvidhāḥ ||

4.1४.१

भाण्डपिण्डव्ययोद्धारभारसारान्ववेक्षणम् । (४।१)

bhāṇḍapiṇḍavyayoddhārabhārasārānvavekṣaṇam |

4.2४.२

कुर्युस् ते ऽव्यभिचारेण समये स्वे व्यवस्थिताः ॥ (४।२)

kuryus te 'vyabhicāreṇa samaye sve vyavasthitāḥ ||

5.1५.१

प्रमादान् नाशितं दाप्यः प्रतिषिद्धकृतं च यत् । (५।१)

pramādān nāśitaṃ dāpyaḥ pratiṣiddhakṛtaṃ ca yat |

5.2५.२

असंदिष्टश् च यत् कुर्यात् सर्वैः संभूयकारिभिः ॥ (५।२)

asaṃdiṣṭaś ca yat kuryāt sarvaiḥ saṃbhūyakāribhiḥ ||

6.1६.१

दैवतस्करराजोत्थे व्यसने समुपस्थिते । (६।१)

daivataskararājotthe vyasane samupasthite |

6.2६.२

यस् तत् स्वशक्त्या संरक्षेत् तस्यांशो दशमः स्मृतः ॥ (६।२)

yas tat svaśaktyā saṃrakṣet tasyāṃśo daśamaḥ smṛtaḥ ||

7.1७.१

एकस्य चेत् स्याद् व्यसनं दायादो ऽस्य तद् आप्नुयात् । (७।१)

ekasya cet syād vyasanaṃ dāyādo 'sya tad āpnuyāt |

7.2७.२

अन्यो वासति दायादे शक्ताश् चेत् सर्व एव वा ॥ (७।२)

anyo vāsati dāyāde śaktāś cet sarva eva vā ||

8.1८.१

ऋत्विजां व्यसने ऽप्य् एवम् अन्यस् तत् कर्म निस्तरेत् । (८।१)

ṛtvijāṃ vyasane 'py evam anyas tat karma nistaret |

8.2८.२

लभेत दक्षिणाभागं स तस्मात् संप्रकल्पितम् ॥ (८।२)

labheta dakṣiṇābhāgaṃ sa tasmāt saṃprakalpitam ||

9.1९.१

ऋत्विग् याज्यम् अदुष्टं यस् त्यजेद् अनपकारिणम् । (९।१)

ṛtvig yājyam aduṣṭaṃ yas tyajed anapakāriṇam |

9.2९.२

अदुष्टं वर्त्विजं याज्यो विनेयौ ताव् उभाव् अपि ॥ (९।२)

aduṣṭaṃ vartvijaṃ yājyo vineyau tāv ubhāv api ||

10.1१०.१

ऋत्विक् तु त्रिविधो दृष्टः पूर्वजुष्टः स्वयंकृतः । (१०।१)

ṛtvik tu trividho dṛṣṭaḥ pūrvajuṣṭaḥ svayaṃkṛtaḥ |

10.2१०.२

यदृच्छया च यः कुर्याद् आर्त्विज्यं प्रीतिपूर्वकम् ॥ (१०।२)

yadṛcchayā ca yaḥ kuryād ārtvijyaṃ prītipūrvakam ||

11.1११.१

क्रमागतेष्व् एष धर्मो वृतेष्व् ऋत्विक्षु च स्वयम् । (११।१)

kramāgateṣv eṣa dharmo vṛteṣv ṛtvikṣu ca svayam |

11.2११.२

यादृच्छिके तु संयाज्ये तत्त्यागे नास्ति किल्बिषम् ॥ (११।२)

yādṛcchike tu saṃyājye tattyāge nāsti kilbiṣam ||

12.1१२.१

शुल्कस्थानं वणिक् प्राप्तः शुल्कं दद्याद् यथोपगम् । (१२।१)

śulkasthānaṃ vaṇik prāptaḥ śulkaṃ dadyād yathopagam |

12.2१२.२

न तद् व्यतिहरेद् राज्ञां बलिर् एष प्रकल्पितः ॥ (१२।२)

na tad vyatihared rājñāṃ balir eṣa prakalpitaḥ ||

13.1१३.१

शुल्कस्थानं परिहरन् न काले क्रयविक्रयी । (१३।१)

śulkasthānaṃ pariharan na kāle krayavikrayī |

13.2१३.२

मिथ्योक्त्वा च परीमाणं दाप्यो ऽष्टगुणम् अत्ययम् ॥ (१३।२)

mithyoktvā ca parīmāṇaṃ dāpyo 'ṣṭaguṇam atyayam ||

14.1१४.१

कश्चिच् चेत् संचरन् देशात् प्रेयाद् अभ्यागतो वणिक् । (१४।१)

kaścic cet saṃcaran deśāt preyād abhyāgato vaṇik |

14.2१४.२

राजास्य भाण्डं तद् रक्षेत् यावद् दायाददर्शनम् ॥ (१४।२)

rājāsya bhāṇḍaṃ tad rakṣet yāvad dāyādadarśanam ||

15.1१५.१

दायादे ऽसति बन्धुभ्यो ज्ञातिभ्यो वा तद् अर्पयेत् । (१५।१)

dāyāde 'sati bandhubhyo jñātibhyo vā tad arpayet |

15.2१५.२

तदभावे सुगुप्तं तद् धारयेद् दशतीः समाः ॥ (१५।२)

tadabhāve suguptaṃ tad dhārayed daśatīḥ samāḥ ||

16.1१६.१

अस्वामिकम् अदायादं दशवर्षस्थितं ततः । (१६।१)

asvāmikam adāyādaṃ daśavarṣasthitaṃ tataḥ |

16.2१६.२

राजा तद् आत्मसात् कुर्याद् एवं धर्मो न हीयते ॥ (१६।२)

rājā tad ātmasāt kuryād evaṃ dharmo na hīyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

NāSmṛ, 2, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit