NāSmṛ, 2, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
निक्षेप, देपोसित्स्वद्रव्यं यत्र विश्रम्भान् निक्षिपत्य् अविशङ्कितः । (१।१)
nikṣepa, depositsvadravyaṃ yatra viśrambhān nikṣipaty aviśaṅkitaḥ |
निक्षेपो नाम तत् प्रोक्तं व्यवहारपदं बुधैः ॥ (१।२)
nikṣepo nāma tat proktaṃ vyavahārapadaṃ budhaiḥ ||
अन्यद्रव्यव्यवहितं द्रव्यम् अव्याकृतं च यत् । (२।१)
anyadravyavyavahitaṃ dravyam avyākṛtaṃ ca yat |
स पुनर् द्विविधः प्रोक्तः साक्षिमान् इतरस् तथा । (३।१)
sa punar dvividhaḥ proktaḥ sākṣimān itaras tathā |
प्रतिदानं तथैवास्य प्रत्ययः स्याद् विपर्यये ॥ (३।२)
pratidānaṃ tathaivāsya pratyayaḥ syād viparyaye ||
याच्यमानस् तु यो दात्रा निक्षेपं न प्रयच्छति । (४।१)
yācyamānas tu yo dātrā nikṣepaṃ na prayacchati |
दण्ड्यः स राज्ञा दाप्यश् च नष्टे दाप्यश् च तत्समम् ॥ (४।२)
daṇḍyaḥ sa rājñā dāpyaś ca naṣṭe dāpyaś ca tatsamam ||
यश् चार्थं साधयेत् तेन निक्षेप्तुर् अननुज्ञया । (५।१)
yaś cārthaṃ sādhayet tena nikṣeptur ananujñayā |
तत्रापि दण्ड्यः स भवेत् तच् च सोदयम् आवहेत् ॥ (५।२)
tatrāpi daṇḍyaḥ sa bhavet tac ca sodayam āvahet ||
ग्रहीतुः सह यो ऽर्थेन नष्टो नष्टः स दायिनः । (६।१)
grahītuḥ saha yo 'rthena naṣṭo naṣṭaḥ sa dāyinaḥ |
दैवराजकृते तद्वन् न चेत् तज् जिह्मकारितम् ॥ (६।२)
daivarājakṛte tadvan na cet taj jihmakāritam ||
शिल्पिषूपनिधौ न्यासे प्रतिन्यासे तथैव च ॥ (७।२)
śilpiṣūpanidhau nyāse pratinyāse tathaiva ca ||
प्रतिगृह्णाति पोगण्डं यश् च सप्रधनं नरः । (८।१)
pratigṛhṇāti pogaṇḍaṃ yaś ca sapradhanaṃ naraḥ |
तस्याप्य् एष भवेद् धर्मः षड् एते विधयः समाः ॥ (८।२)
tasyāpy eṣa bhaved dharmaḥ ṣaḍ ete vidhayaḥ samāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.