Sign in

आपस्तम्बगृह्यसूत्रĀpastambagṛhyasūtra

ĀpGṛSū, 1

1 of 24 · 22 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अथ कर्माण्य् आचाराद् यानि गृह्यन्ते ॥ (१।१)

atha karmāṇy ācārād yāni gṛhyante ||

उदगयनपूर्वपक्षाहःपुण्याहेषु कार्याणि ॥ (२।१)

udagayanapūrvapakṣāhaḥpuṇyāheṣu kāryāṇi ||

यज्ञोपवीतिना ॥ (३।१)

yajñopavītinā ||

प्रदक्षिणम् ॥ (४।१)

pradakṣiṇam ||

पुरस्ताद् उदग् वोपक्रमः ॥ (५।१)

purastād udag vopakramaḥ ||

तथापवर्गः ॥ (६।१)

tathāpavargaḥ ||

अपरपक्षे पित्र्याणि ॥ (७।१)

aparapakṣe pitryāṇi ||

प्राचीनावीतिना ॥ (८।१)

prācīnāvītinā ||

प्रसव्यम् ॥ (९।१)

prasavyam ||

दक्षिणतो ऽपवर्गः ॥ (१०।१)

dakṣiṇato 'pavargaḥ ||

निमित्तावेक्षाणि नैमित्तिकानि ॥ (११।१)

nimittāvekṣāṇi naimittikāni ||

अग्निम् इद्ध्वा प्रागग्रैर् दर्भैर् अग्निं परिस्तृणाति ॥ (१२।१)

agnim iddhvā prāgagrair darbhair agniṃ paristṛṇāti ||

प्रागुदगग्रैर् वा ॥ (१३।१)

prāgudagagrair vā ||

दक्षिणाग्रैः पित्र्येषु ॥ (१४।१)

dakṣiṇāgraiḥ pitryeṣu ||

दक्षिणाप्रागग्रैर् वा ॥ (१५।१)

dakṣiṇāprāgagrair vā ||

उत्तरेणाग्निं दर्भान् संस्तीर्य द्वन्द्वं न्यञ्चि पात्राणि प्रयुनक्ति देवसंयुक्तानि ॥ (१६।१)

uttareṇāgniṃ darbhān saṃstīrya dvandvaṃ nyañci pātrāṇi prayunakti devasaṃyuktāni ||

सकृद् एव मनुष्यसंयुक्तानि ॥ (१७।१)

sakṛd eva manuṣyasaṃyuktāni ||

एकैकशः पितृसंयुक्तानि ॥ (१८।१)

ekaikaśaḥ pitṛsaṃyuktāni ||

पवित्रयोः संस्कार आयामतः परीमाणं प्रोक्षणीसंस्कारः पात्रप्रोक्ष इति दर्शपूर्णमासवत् तूष्णीम् ॥ (१९।१)

pavitrayoḥ saṃskāra āyāmataḥ parīmāṇaṃ prokṣaṇīsaṃskāraḥ pātraprokṣa iti darśapūrṇamāsavat tūṣṇīm ||

अपरेणाग्निं पवित्रान्तर्हिते पात्रे ऽप आनीयोदगग्राभ्यां पवित्राभ्यां त्रिर् उत्पूय समं प्राणैर् हृत्वोत्तरेणाग्निं दर्भेषु सादयित्वा दर्भैः प्रच्छाद्य ॥ (२०।१)

apareṇāgniṃ pavitrāntarhite pātre 'pa ānīyodagagrābhyāṃ pavitrābhyāṃ trir utpūya samaṃ prāṇair hṛtvottareṇāgniṃ darbheṣu sādayitvā darbhaiḥ pracchādya ||

ब्राह्मणं दक्षिणतो दर्भेषु निषाद्य ॥ (२१।१)

brāhmaṇaṃ dakṣiṇato darbheṣu niṣādya ||

आज्यं विलाप्यापरेणाग्निं पवित्रान्तर्हितायाम् आज्यस्थाल्याम् आज्यं निरुप्योदीचो ऽङ्गारान् निरूह्य तेष्व् अधिश्रित्य ज्वलतावद्युत्य द्वे दर्भाग्रे प्रत्यस्य त्रिः पर्यग्नि कृत्वोदगुद्वास्याङ्गारान् प्रत्यूह्योदगग्राभ्यां पवित्राभ्यां पुनर् आहारं त्रिर् उत्पूय पवित्रे अनुप्रहृत्य ॥ (२२।१)

ājyaṃ vilāpyāpareṇāgniṃ pavitrāntarhitāyām ājyasthālyām ājyaṃ nirupyodīco 'ṅgārān nirūhya teṣv adhiśritya jvalatāvadyutya dve darbhāgre pratyasya triḥ paryagni kṛtvodagudvāsyāṅgārān pratyūhyodagagrābhyāṃ pavitrābhyāṃ punar āhāraṃ trir utpūya pavitre anuprahṛtya ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit