आपस्तम्बगृह्यसूत्रĀpastambagṛhyasūtra
ĀpGṛSū, 12
Select a line for its word-by-word analysis.
अत्रैनम् उत्तरा आहुतीर् हावयित्वा जयादि प्रतिपद्यते ॥ (६।१)
atrainam uttarā āhutīr hāvayitvā jayādi pratipadyate ||
परिषेचनान्तं कृत्वापरेणाग्निम् उदगग्रं कूर्चं निधाय तस्मिन्न् उत्तरेण यजुषोपनेतोपविशति ॥ (७।१)
pariṣecanāntaṃ kṛtvāpareṇāgnim udagagraṃ kūrcaṃ nidhāya tasminn uttareṇa yajuṣopanetopaviśati ||
पुरस्तात् प्रत्यङ्ङ् आसीनः कुमारो दक्षिणेन पाणिना दक्षिणं पादम् अन्वारभ्याह सावित्रीं भो अनुब्रूहि इति ॥ (८।१)
purastāt pratyaṅṅ āsīnaḥ kumāro dakṣiṇena pāṇinā dakṣiṇaṃ pādam anvārabhyāha sāvitrīṃ bho anubrūhi iti ||
व्याहृतीर् विहृताः पादादिष्व् अन्तेषु वा तथार्धर्चयोर् उत्तमां कृत्स्नायाम् ॥ (११।१)
vyāhṛtīr vihṛtāḥ pādādiṣv anteṣu vā tathārdharcayor uttamāṃ kṛtsnāyām ||
कुमार उत्तरेण मन्त्रेणोत्तरम् ओष्ठम् उपस्पृशते ॥ (१२।१)
kumāra uttareṇa mantreṇottaram oṣṭham upaspṛśate ||
पालाशो दण्डो ब्राह्मणस्य नैयग्रोधः स्कन्धजो ऽवागग्रो राजन्यस्य बादर औदुम्बरो वा वैश्यस्य ॥ (१५।१)
pālāśo daṇḍo brāhmaṇasya naiyagrodhaḥ skandhajo 'vāgagro rājanyasya bādara audumbaro vā vaiśyasya ||
वार्क्षो दण्ड इत्य् अवर्णसंयोगेनैक उपदिशन्ति ॥ (१६।१)
vārkṣo daṇḍa ity avarṇasaṃyogenaika upadiśanti ||
स्मृतं च म इत्य् एतद् वाचयित्वा गुरवे वरं दत्त्वोद् आयुषेत्य् उत्थाप्योत्तरैर् आदित्यम् उपतिष्ठते ॥ (१७।१)
smṛtaṃ ca ma ity etad vācayitvā gurave varaṃ dattvod āyuṣety utthāpyottarair ādityam upatiṣṭhate ||
यं कामयेत नायम् आछिद्येतेति तम् उत्तरया दक्षिणे हस्ते गृह्णीयात् ॥ (१८।१)
yaṃ kāmayeta nāyam āchidyeteti tam uttarayā dakṣiṇe haste gṛhṇīyāt ||
परि त्वेति परिमृज्य तस्मिन्न् उत्तरैर् मन्त्रैः समिध आदध्यात् ॥ (२१।१)
pari tveti parimṛjya tasminn uttarair mantraiḥ samidha ādadhyāt ||
एवम् अन्यस्मिन्न् अपि सदारण्याद् एधान् आहृत्य ॥ (२२।१)
evam anyasminn api sadāraṇyād edhān āhṛtya ||
वासश् चतुर्थीम् उत्तरयादत्ते ऽन्यत् परिधाप्य ॥ (२४।१)
vāsaś caturthīm uttarayādatte 'nyat paridhāpya ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.