आपस्तम्बगृह्यसूत्रĀpastambagṛhyasūtra
ĀpGṛSū, 5
Select a line for its word-by-word analysis.
सुहृदः समवेतान् मन्त्रवतो वरान् प्रहिणुयात् ॥ (१।१)
suhṛdaḥ samavetān mantravato varān prahiṇuyāt ||
अङ्गुष्ठेनोपमध्यमया चाङ्गुल्या दर्भं संगृह्योत्तरेण यजुषा तस्या भ्रुवोर् अन्तरं संमृज्य प्राचीनं निरस्येत् ॥ (५।१)
aṅguṣṭhenopamadhyamayā cāṅgulyā darbhaṃ saṃgṛhyottareṇa yajuṣā tasyā bhruvor antaraṃ saṃmṛjya prācīnaṃ nirasyet ||
युग्मान् समवेतान् मन्त्रवत उत्तरयाद्भ्यः प्रहिणुयात् ॥ (७।१)
yugmān samavetān mantravata uttarayādbhyaḥ prahiṇuyāt ||
उत्तरेण यजुषा तस्याः शिरसि दर्भेण्ड्वं निधाय तस्मिन्न् उत्तरया दक्षिणं युगच्छिद्रं प्रतिष्ठाप्य छिद्रे सुवर्णम् उत्तरयान्तर्धायोत्तराभिः पञ्चभिः स्नापयित्वोत्तरयाहतेन वाससाच्छाद्योत्तरया योक्त्रेण संनह्यति ॥ (८।१)
uttareṇa yajuṣā tasyāḥ śirasi darbheṇḍvaṃ nidhāya tasminn uttarayā dakṣiṇaṃ yugacchidraṃ pratiṣṭhāpya chidre suvarṇam uttarayāntardhāyottarābhiḥ pañcabhiḥ snāpayitvottarayāhatena vāsasācchādyottarayā yoktreṇa saṃnahyati ||
अथैनाम् उत्तरया दक्षिणे हस्ते गृहीत्वाग्निम् अभ्यानीयापरेणाग्निम् उदगग्रं कटम् आस्तीर्य तस्मिन्न् उपविशत उत्तरो वरः ॥ (९।१)
athainām uttarayā dakṣiṇe haste gṛhītvāgnim abhyānīyāpareṇāgnim udagagraṃ kaṭam āstīrya tasminn upaviśata uttaro varaḥ ||
अग्नेर् उपसमाधानाद्य् आज्यभागान्ते ऽथैनाम् आदितो द्वाभ्याम् अभिमन्त्रयेत ॥ (१०।१)
agner upasamādhānādy ājyabhāgānte 'thainām ādito dvābhyām abhimantrayeta ||
अथास्यै दक्षिणेन नीचा हस्तेन दक्षिणम् उत्तानं हस्तं गृह्णीयात् ॥ (११।१)
athāsyai dakṣiṇena nīcā hastena dakṣiṇam uttānaṃ hastaṃ gṛhṇīyāt ||
यदि कामयेत स्त्रीर् एव जनयेयम् इत्य् अङ्गुलीर् एव गृह्णीयात् ॥ (१२।१)
yadi kāmayeta strīr eva janayeyam ity aṅgulīr eva gṛhṇīyāt ||
यदि कामयेत पुंस एव जनयेयम् इत्य् अङ्गुष्ठम् एव सो ऽभीवाङ्गुष्ठम् अभीव लोमानि गृह्णाति ॥ (१३।१)
yadi kāmayeta puṃsa eva janayeyam ity aṅguṣṭham eva so 'bhīvāṅguṣṭham abhīva lomāni gṛhṇāti ||
अथैनाम् उत्तरेणाग्निं दक्षिणेन पदा प्राचीम् उदीचीं वा दिशम् अभि प्रक्रमयत्य् एकम् इष इति ॥ (१५।१)
athainām uttareṇāgniṃ dakṣiṇena padā prācīm udīcīṃ vā diśam abhi prakramayaty ekam iṣa iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.