आपस्तम्बगृह्यसूत्रĀpastambagṛhyasūtra
ĀpGṛSū, 15
Select a line for its word-by-word analysis.
अथैतद् अपरं तूष्णीम् एव तीर्थे स्नात्वा तूष्णीं समिधम् आदधाति ॥ (१।१)
athaitad aparaṃ tūṣṇīm eva tīrthe snātvā tūṣṇīṃ samidham ādadhāti ||
यत्रास्मा अपचितिं कुर्वन्ति तत् कूर्च उपविशति यथापुरस्तात् ॥ (२।१)
yatrāsmā apacitiṃ kurvanti tat kūrca upaviśati yathāpurastāt ||
एवम् उत्तराभ्यां यथालिङ्गं राजा स्थपतिश् च ॥ (३।१)
evam uttarābhyāṃ yathāliṅgaṃ rājā sthapatiś ca ||
उत्तरयाभिमन्त्र्य दक्षिणं पादं पूर्वं ब्राह्मणाय प्रयच्छेत् सव्यं शूद्राय ॥ (५।१)
uttarayābhimantrya dakṣiṇaṃ pādaṃ pūrvaṃ brāhmaṇāya prayacchet savyaṃ śūdrāya ||
प्रक्षालयितारम् उपस्पृश्योत्तरेण यजुषात्मानं प्रत्यभिमृशेत् ॥ (६।१)
prakṣālayitāram upaspṛśyottareṇa yajuṣātmānaṃ pratyabhimṛśet ||
कूर्चाभ्यां परिगृह्य मृन्मयेनार्हणीया आप इति प्राह ॥ (७।१)
kūrcābhyāṃ parigṛhya mṛnmayenārhaṇīyā āpa iti prāha ||
उत्तरयाभिमन्त्र्याञ्जलाव् एकदेश आनीयमान उत्तरं यजुर् जपेत् ॥ (८।१)
uttarayābhimantryāñjalāv ekadeśa ānīyamāna uttaraṃ yajur japet ||
शेषं पुरस्तान् निनीयमानम् उत्तरयानुमन्त्रयते ॥ (९।१)
śeṣaṃ purastān ninīyamānam uttarayānumantrayate ||
दधि मध्व् इति संसृज्य कांस्येन वर्षीयसा पिधाय कूर्चाभ्यां परिगृह्य मधुपर्क इति प्राह ॥ (१०।१)
dadhi madhv iti saṃsṛjya kāṃsyena varṣīyasā pidhāya kūrcābhyāṃ parigṛhya madhuparka iti prāha ||
उत्तराभ्याम् अभिमन्त्र्य यजुर्भ्याम् अप आचामति पुरस्ताद् उपरिष्टाच् चोत्तरया त्रिः प्राश्यानुकम्प्याय प्रयच्छेत् ॥ (१३।१)
uttarābhyām abhimantrya yajurbhyām apa ācāmati purastād upariṣṭāc cottarayā triḥ prāśyānukampyāya prayacchet ||
प्रतिगृह्यैव राजा स्थपतिर् वा पुरोहिताय ॥ (१४।१)
pratigṛhyaiva rājā sthapatir vā purohitāya ||
उत्तरयाभिमन्त्र्य तस्यै वपां श्रपयित्वोपस्तीर्णाभिघारितां मध्यमेनान्तमेन वा पलाशपर्णेनोत्तरया जुहोति ॥ (१६।१)
uttarayābhimantrya tasyai vapāṃ śrapayitvopastīrṇābhighāritāṃ madhyamenāntamena vā palāśaparṇenottarayā juhoti ||
यद्य् उत्सृजेद् उपांशूत्तरां जपित्वोम् उत्सृजतेत्य् उच्चैः ॥ (१७।१)
yady utsṛjed upāṃśūttarāṃ japitvom utsṛjatety uccaiḥ ||
अन्नं प्रोक्तम् उपांशूत्तरैर् अभिमन्त्र्य्ॐ कल्पयतेत्य् उच्चैः ॥ (१८।१)
annaṃ proktam upāṃśūttarair abhimantryoṃ kalpayatety uccaiḥ ||
आचार्यायर्त्विजे श्वशुराय राज्ञ इति परिसंवत्सराद् उपतिष्ठद्भ्य एतत् कार्यम् ॥ (१९।१)
ācāryāyartvije śvaśurāya rājña iti parisaṃvatsarād upatiṣṭhadbhya etat kāryam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.