आपस्तम्बगृह्यसूत्रĀpastambagṛhyasūtra
ĀpGṛSū, 10
Select a line for its word-by-word analysis.
चतुर्थीप्रभृत्या षोडशीम् उत्तराम् उत्तरां युग्मां प्रजानिःश्रेयसम् ऋतुगमन इत्य् उपदिशन्ति ॥ (१।१)
caturthīprabhṛtyā ṣoḍaśīm uttarām uttarāṃ yugmāṃ prajāniḥśreyasam ṛtugamana ity upadiśanti ||
अर्थप्राध्वस्य परिक्षवे परिकासने चाप उपस्पृश्योत्तरे यथालिङ्गं जपेत् ॥ (२।१)
arthaprādhvasya parikṣave parikāsane cāpa upaspṛśyottare yathāliṅgaṃ japet ||
एवम् उत्तरैर् यथालिङ्गं चित्रियं वनस्पतिं शकृद्रीति सिग्वातं शकुनिम् इति ॥ (३।१)
evam uttarair yathāliṅgaṃ citriyaṃ vanaspatiṃ śakṛdrīti sigvātaṃ śakunim iti ||
उभयोर् हृदयसंसर्गे ऽप्सुस् त्रिरात्रावरं ब्रह्मचर्यं चरित्वा स्थालीपाकं श्रपयित्वाग्नेर् उपसमाधानाद्याज्यभागान्ते ऽन्वारब्धायां स्थालीपाकाद् उत्तरा आहुतीर् हुत्वा जयादि प्रतिपद्यते परिषेचनान्तं कृत्वा तेन सर्पिष्मता युग्मान् द्व्यवरान् ब्राह्मणान् भोजयित्वा सिद्धिं वाचयीत ॥ (४।१)
ubhayor hṛdayasaṃsarge 'psus trirātrāvaraṃ brahmacaryaṃ caritvā sthālīpākaṃ śrapayitvāgner upasamādhānādyājyabhāgānte 'nvārabdhāyāṃ sthālīpākād uttarā āhutīr hutvā jayādi pratipadyate pariṣecanāntaṃ kṛtvā tena sarpiṣmatā yugmān dvyavarān brāhmaṇān bhojayitvā siddhiṃ vācayīta ||
श्वस् तिष्येणेति त्रिःसप्तैर् यवैः पाठां परिकिरति यदि वारुण्य् असि वरुणात् त्वा निष्क्रीणामि यदि सौम्य् असि सोमात् त्वा निष्क्रीणामीति ॥ (५।१)
śvas tiṣyeṇeti triḥsaptair yavaiḥ pāṭhāṃ parikirati yadi vāruṇy asi varuṇāt tvā niṣkrīṇāmi yadi saumy asi somāt tvā niṣkrīṇāmīti ||
श्वोभूते उत्तरयोत्थाप्योत्तराभिस् तिसृभिर् अभिमन्त्र्योत्तरया प्रतिच्छन्नां हस्तयोर् आबध्य शय्याकाले बाहुभ्यां भर्तारं परिगृह्णीयाद् उपधानलिङ्गया ॥ (६।१)
śvobhūte uttarayotthāpyottarābhis tisṛbhir abhimantryottarayā praticchannāṃ hastayor ābadhya śayyākāle bāhubhyāṃ bhartāraṃ parigṛhṇīyād upadhānaliṅgayā ||
एतेनैव कामेनोत्तरेणानुवाकेन सदादित्यम् उपतिष्ठते ॥ (९।१)
etenaiva kāmenottareṇānuvākena sadādityam upatiṣṭhate ||
यक्ष्मगृहीताम् अन्यां वा ब्रह्मचर्ययुक्तः पुष्करसंवर्तमूलैर् उत्तरैर् यथालिङ्गम् अङ्गानि संमृश्य प्रतीचीनं निरस्येत् ॥ (१०।१)
yakṣmagṛhītām anyāṃ vā brahmacaryayuktaḥ puṣkarasaṃvartamūlair uttarair yathāliṅgam aṅgāni saṃmṛśya pratīcīnaṃ nirasyet ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.