आपस्तम्बगृह्यसूत्रĀpastambagṛhyasūtra
ĀpGṛSū, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
येन जुहोति तद् अग्नौ प्रतितप्य दर्भैः संमृज्य पुनः प्रतितप्य प्रोक्ष्य निधाय दर्भान् अद्भिः संस्पृश्याग्नौ प्रहरति ॥ (१।१)
yena juhoti tad agnau pratitapya darbhaiḥ saṃmṛjya punaḥ pratitapya prokṣya nidhāya darbhān adbhiḥ saṃspṛśyāgnau praharati ||
शम्याः परिध्यर्थे विवाहोपनयनसमावर्तनसीमन्तचौलगोदानप्रायश्चित्तेषु ॥ (२।१)
śamyāḥ paridhyarthe vivāhopanayanasamāvartanasīmantacaulagodānaprāyaścitteṣu ||
अग्निं परिषिञ्चत्य् अदिते ऽनुमन्यस्वेति दक्षिणतः प्राचीनम् अनुमते ऽनुमन्यस्वेति पश्चाद् उदीचीनं सरस्वते ऽनुमन्यस्वेत्य् उत्तरतः प्राचीनं देव सवितः प्रसुवेति समन्तम् ॥ (३।१)
agniṃ pariṣiñcaty adite 'numanyasveti dakṣiṇataḥ prācīnam anumate 'numanyasveti paścād udīcīnaṃ sarasvate 'numanyasvety uttarataḥ prācīnaṃ deva savitaḥ prasuveti samantam ||
इध्मम् आधायाघाराव् आघारयति दर्शपूर्णमासवत् तूष्णीम् ॥ (५।१)
idhmam ādhāyāghārāv āghārayati darśapūrṇamāsavat tūṣṇīm ||
अथाज्यभागौ जुहोत्य् अग्नये स्वाहेत्य् उत्तरार्धपूर्वार्धे सोमाय स्वाहेति दक्षिणार्धपूर्वार्धे समं पूर्वेण ॥ (६।१)
athājyabhāgau juhoty agnaye svāhety uttarārdhapūrvārdhe somāya svāheti dakṣiṇārdhapūrvārdhe samaṃ pūrveṇa ||
यथोपदेशं प्रधानाहुतीर् हुत्वा जयाभ्यातानान् राष्ट्रभृतः प्राजापत्यां व्याहृतीर् विहृताः सौविष्टकृतीम् इत्य् उपजुहोति यद् अस्य कर्मणो ऽत्यरीरिचं यद् वा न्यूनम् इहाकरम् अग्निष्टकृत् स्विष्टकृद् विद्वान् सर्वं स्विष्टं सुहुतं करोतु स्वाहेति ॥ (७।१)
yathopadeśaṃ pradhānāhutīr hutvā jayābhyātānān rāṣṭrabhṛtaḥ prājāpatyāṃ vyāhṛtīr vihṛtāḥ sauviṣṭakṛtīm ity upajuhoti yad asya karmaṇo 'tyarīricaṃ yad vā nyūnam ihākaram agniṣṭakṛt sviṣṭakṛd vidvān sarvaṃ sviṣṭaṃ suhutaṃ karotu svāheti ||
पूर्ववत् परिषेचनम् अन्वमंस्थाः प्रासावीर् इति मन्त्रसंनामः ॥ (८।१)
pūrvavat pariṣecanam anvamaṃsthāḥ prāsāvīr iti mantrasaṃnāmaḥ ||
द्विर् जुहोति द्विर् निमार्ष्टि द्विः प्राश्नात्य् उत्सृत्याचामति निर्लेढीति ॥ (११।१)
dvir juhoti dvir nimārṣṭi dviḥ prāśnāty utsṛtyācāmati nirleḍhīti ||
सर्वऋतवो विवाहस्य शैशिरौ मासौ परिहाप्योत्तमं च नैदाघम् ॥ (१२।१)
sarvaṛtavo vivāhasya śaiśirau māsau parihāpyottamaṃ ca naidāgham ||
इन्वकाभिः प्रसृज्यन्ते ते वराः प्रतिनन्दिताः ॥ (१६।१)
invakābhiḥ prasṛjyante te varāḥ pratinanditāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.