आपस्तम्बगृह्यसूत्रĀpastambagṛhyasūtra
ĀpGṛSū, 11
Select a line for its word-by-word analysis.
गर्भैकादशेषु राजन्यं गर्भद्वादशेषु वैश्यम् ॥ (३।१)
garbhaikādaśeṣu rājanyaṃ garbhadvādaśeṣu vaiśyam ||
वसन्तो ग्रीष्मः शरद् इत्य् ऋतवो वर्णानुपूर्व्येण ॥ (४।१)
vasanto grīṣmaḥ śarad ity ṛtavo varṇānupūrvyeṇa ||
ब्राह्मणान् भोजयित्वाशिषो वाचयित्वा कुमारं भोजयित्वानुवाकस्य प्रथमेन यजुषापः संसृज्योष्णाः शीतास्व् आनीयोत्तरया शिर उनत्ति ॥ (५।१)
brāhmaṇān bhojayitvāśiṣo vācayitvā kumāraṃ bhojayitvānuvākasya prathamena yajuṣāpaḥ saṃsṛjyoṣṇāḥ śītāsv ānīyottarayā śira unatti ||
त्रींस् त्रीन् दर्भान् अन्तर्धायोत्तराभिश् चतसृभिः प्रतिमन्त्रं प्रतिदिशं प्रवपति ॥ (६।१)
trīṃs trīn darbhān antardhāyottarābhiś catasṛbhiḥ pratimantraṃ pratidiśaṃ pravapati ||
वपन्तम् उत्तरयानुमन्त्रयते दक्षिणतो माता ब्रह्मचारी वा ॥ (७।१)
vapantam uttarayānumantrayate dakṣiṇato mātā brahmacārī vā ||
आनडुहे शकृत्पिण्डे यवान् निधाय तस्मिन् केशान् उपयम्योत्तरयोदुम्बरमूले दर्भस्तम्बे वा निदधाति ॥ (८।१)
ānaḍuhe śakṛtpiṇḍe yavān nidhāya tasmin keśān upayamyottarayodumbaramūle darbhastambe vā nidadhāti ||
स्नातम् अग्नेर् उपसमाधानाद्याज्यभागान्ते पालाशीं समिधम् उत्तरयाधाप्योत्तरेणाग्निं दक्षिणेन पदाश्मानम् आस्थापयत्य् आतिष्ठेति ॥ (९।१)
snātam agner upasamādhānādyājyabhāgānte pālāśīṃ samidham uttarayādhāpyottareṇāgniṃ dakṣiṇena padāśmānam āsthāpayaty ātiṣṭheti ||
वासःसद्यःकृत्तोतम् उत्तराभ्याम् अभिमन्त्र्योत्तराभिस् तिसृभिः परिधाप्य परिहितम् उत्तरयानुमन्त्रयते ॥ (१०।१)
vāsaḥsadyaḥkṛttotam uttarābhyām abhimantryottarābhis tisṛbhiḥ paridhāpya parihitam uttarayānumantrayate ||
मौञ्जीं मेखलां त्रिवृतां त्रिःप्रदक्षिणम् उत्तराभ्यां परिवीयाजिनम् उत्तरम् उत्तरया ॥ (११।१)
mauñjīṃ mekhalāṃ trivṛtāṃ triḥpradakṣiṇam uttarābhyāṃ parivīyājinam uttaram uttarayā ||
उत्तरेणाग्निं दर्भान् संस्तीर्य तेष्व् एनम् उत्तरयावस्थाप्योदकाञ्जलिम् अस्मा अञ्जलाव् आनीयोत्तरया त्रिः प्रोक्ष्योत्तरैर् दक्षिणे हस्ते गृहीत्वोत्तरैर् देवताभ्यः परिदायोत्तरेण यजुषोपनीय सुप्रजा इति दक्षिणे कर्णे जपति ॥ (१२।१)
uttareṇāgniṃ darbhān saṃstīrya teṣv enam uttarayāvasthāpyodakāñjalim asmā añjalāv ānīyottarayā triḥ prokṣyottarair dakṣiṇe haste gṛhītvottarair devatābhyaḥ paridāyottareṇa yajuṣopanīya suprajā iti dakṣiṇe karṇe japati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.