अग्निपुराणAgnipurāṇa

AgniPur, 10

10 of 25 · 71 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

रामोक्तश्चाङ्गदो गत्वा रावणं प्राह जानकी । (१।२)

rāmoktaścāṅgado gatvā rāvaṇaṃ prāha jānakī |

1.3१.३

दीयतां राघवायाशु अन्यथा त्वं मरिष्यसि ॥ (१।३)

dīyatāṃ rāghavāyāśu anyathā tvaṃ mariṣyasi ||

2.1२.१

रावणो हन्तुमुद्युक्तः सङ्ग्रामोद्धतराक्षसः । (२।१)

rāvaṇo hantumudyuktaḥ saṅgrāmoddhatarākṣasaḥ |

2.2२.२

रामायाह दशग्रीवो युद्धमेकं तु मन्यते ॥ (२।२)

rāmāyāha daśagrīvo yuddhamekaṃ tu manyate ||

3.1३.१

रामो युद्धाय तच् छ्रुत्वा लङ्कां सकपिराययौ । (३।१)

rāmo yuddhāya tac chrutvā laṅkāṃ sakapirāyayau |

3.2३.२

वानरो हनूमान् मैन्दो द्विविदो जाम्बवान्नलः ॥ (३।२)

vānaro hanūmān maindo dvivido jāmbavānnalaḥ ||

4.1४.१

नीलस्तारो ऽङ्गदो धूम्रः सुषेणः केशरी गयः । (४।१)

nīlastāro 'ṅgado dhūmraḥ suṣeṇaḥ keśarī gayaḥ |

4.2४.२

पनसो विनतो रम्भः शरभः क्रथनो बली ॥ (४।२)

panaso vinato rambhaḥ śarabhaḥ krathano balī ||

5.1५.१

गवाक्षो दधिवक्त्रश् च गवयो गन्धमादनः । (५।१)

gavākṣo dadhivaktraś ca gavayo gandhamādanaḥ |

5.2५.२

एते चान्ये च सुग्रीव एतैर् युक्तो ह्य् असंख्यकैः ॥ (५।२)

ete cānye ca sugrīva etair yukto hy asaṃkhyakaiḥ ||

6.1६.१

रक्षसां वानराणां च युद्धं संकुलमाबभौ । (६।१)

rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca yuddhaṃ saṃkulamābabhau |

6.2६.२

राक्षसा वानरान् जघ्नुः शरशक्तिगदादिभिः ॥ (६।२)

rākṣasā vānarān jaghnuḥ śaraśaktigadādibhiḥ ||

7.1७.१

वानरा राक्षसाञ् जघ्नुर् नखदन्तशिलादिभिः । (७।१)

vānarā rākṣasāñ jaghnur nakhadantaśilādibhiḥ |

7.2७.२

हस्त्यश्वरथपादातं राक्षसानां बलं हतं ॥ (७।२)

hastyaśvarathapādātaṃ rākṣasānāṃ balaṃ hataṃ ||

8.1८.१

हनूमान् गिरिशृङ्गेण धूम्राक्षम् अवधीद्रिपुम् । (८।१)

hanūmān giriśṛṅgeṇa dhūmrākṣam avadhīdripum |

8.2८.२

अकम्पनं प्रहस्तं च युध्यन्तं नील आवधीत् ॥ (८।२)

akampanaṃ prahastaṃ ca yudhyantaṃ nīla āvadhīt ||

9.1९.१

इन्द्रजिच्छरबन्धाच्च विमुक्तौ रामलक्ष्मणौ । (९।१)

indrajiccharabandhācca vimuktau rāmalakṣmaṇau |

9.2९.२

तार्क्षसंदर्शनाद् बाणैर् जघ्नतू राक्षसं बलम् ॥ (९।२)

tārkṣasaṃdarśanād bāṇair jaghnatū rākṣasaṃ balam ||

10.1१०.१

रामः शरैर् जर्जरितं रावणं चाकरोद्रणे । (१०।१)

rāmaḥ śarair jarjaritaṃ rāvaṇaṃ cākarodraṇe |

10.2१०.२

रावणः कुम्भकर्णं च बोधयामास दुःखितः ॥ (१०।२)

rāvaṇaḥ kumbhakarṇaṃ ca bodhayāmāsa duḥkhitaḥ ||

11.1११.१

कुम्भकर्णः प्रबुद्धो ऽथ पीत्वा घटसहस्रकम् । (११।१)

kumbhakarṇaḥ prabuddho 'tha pītvā ghaṭasahasrakam |

11.2११.२

मद्यस्य महिषादीनां भक्षयित्वाह रावणम् ॥ (११।२)

madyasya mahiṣādīnāṃ bhakṣayitvāha rāvaṇam ||

12.1१२.१

सीताया हरणं पापं कृतं त्वं हि गुरुर्यतः । (१२।१)

sītāyā haraṇaṃ pāpaṃ kṛtaṃ tvaṃ hi gururyataḥ |

12.2१२.२

अतो गच्छामि युद्धाय रामं हन्मि सवानरम् ॥ (१२।२)

ato gacchāmi yuddhāya rāmaṃ hanmi savānaram ||

13.1१३.१

इत्युक्त्वा वानरान् सर्वान् कुम्भकर्णो ममर्द ह । (१३।१)

ityuktvā vānarān sarvān kumbhakarṇo mamarda ha |

13.2१३.२

गृहीतस्तेन सुग्रीवः कर्णनासं चकर्त सः ॥ (१३।२)

gṛhītastena sugrīvaḥ karṇanāsaṃ cakarta saḥ ||

14.1१४.१

कर्णनासाविहीनो ऽसौ भक्षयामास वानरान् । (१४।१)

karṇanāsāvihīno 'sau bhakṣayāmāsa vānarān |

14.2१४.२

रामो ऽथ कुम्भकर्णस्य बाहू चिछेद सायकैः ॥ (१४।२)

rāmo 'tha kumbhakarṇasya bāhū cicheda sāyakaiḥ ||

15.1१५.१

ततः पादौ ततश्छित्त्वा शिरो भूमौ व्यपातयत् । (१५।१)

tataḥ pādau tataśchittvā śiro bhūmau vyapātayat |

15.2१५.२

अथ कुम्भो निकुम्भश् च मकराक्षश् च राक्षसः ॥ (१५।२)

atha kumbho nikumbhaś ca makarākṣaś ca rākṣasaḥ ||

16.1१६.१

महोदरो महापार्श्वो मत्त उन्मत्तराक्षसः । (१६।१)

mahodaro mahāpārśvo matta unmattarākṣasaḥ |

16.2१६.२

प्रघसो भासकर्णश् च विरूपाक्षश् च संयुगे ॥ (१६।२)

praghaso bhāsakarṇaś ca virūpākṣaś ca saṃyuge ||

17.1१७.१

देवान्तको नरान्तश् च त्रिशिराश् चातिकायकः । (१७।१)

devāntako narāntaś ca triśirāś cātikāyakaḥ |

17.2१७.२

रामेण लक्ष्मणेनैते वानरैः सविभीषणैः ॥ (१७।२)

rāmeṇa lakṣmaṇenaite vānaraiḥ savibhīṣaṇaiḥ ||

18.1१८.१

युध्यमानास्तया ह्य् अन्ये राक्षसा भुवि पातिताः । (१८।१)

yudhyamānāstayā hy anye rākṣasā bhuvi pātitāḥ |

18.2१८.२

इन्द्रजिन्मायया युध्यन् रामादीन् संबबन्ध ह ॥ (१८।२)

indrajinmāyayā yudhyan rāmādīn saṃbabandha ha ||

19.1१९.१

वरदत्तैर् नागबाणैः ओषध्या तौ विशल्यकौ । (१९।१)

varadattair nāgabāṇaiḥ oṣadhyā tau viśalyakau |

19.2१९.२

विशल्ययाव्रणौ कृत्वा मारुत्यानीतपर्वते ॥ (१९।२)

viśalyayāvraṇau kṛtvā mārutyānītaparvate ||

20.1२०.१

हनूमान् धारयामास तत्रागं यत्र संस्थितः । (२०।१)

hanūmān dhārayāmāsa tatrāgaṃ yatra saṃsthitaḥ |

20.2२०.२

निकुम्भिलायां होमादि कुर्वन्तं तं हि लक्ष्मणः ॥ (२०।२)

nikumbhilāyāṃ homādi kurvantaṃ taṃ hi lakṣmaṇaḥ ||

21.1२१.१

शरैर् इन्द्रजितं वीरं युद्धे तं तु व्यशातयत् । (२१।१)

śarair indrajitaṃ vīraṃ yuddhe taṃ tu vyaśātayat |

21.2२१.२

रावणः शोकसंतप्तः सीतां हन्तुं समुद्यतः ॥ (२१।२)

rāvaṇaḥ śokasaṃtaptaḥ sītāṃ hantuṃ samudyataḥ ||

22.1२२.१

अविन्ध्यवारितो राजा रथस्थः सबलो ययौ । (२२।१)

avindhyavārito rājā rathasthaḥ sabalo yayau |

22.2२२.२

इन्द्रोक्तो मातली रामं रथस्थं प्रचकार तम् ॥ (२२।२)

indrokto mātalī rāmaṃ rathasthaṃ pracakāra tam ||

23.1२३.१

रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव । (२३।१)

rāmarāvaṇayoryuddhaṃ rāmarāvaṇayoriva |

23.2२३.२

रावणो वानरान् हन्ति मारुत्याद्याश् च रावणम् ॥ (२३।२)

rāvaṇo vānarān hanti mārutyādyāś ca rāvaṇam ||

24.1२४.१

रामः शस्त्रैस्तमस्त्रैश् च ववर्ध जलदो यथा । (२४।१)

rāmaḥ śastraistamastraiś ca vavardha jalado yathā |

24.2२४.२

तस्य ध्वजं स चिछेद रथमश्वांश् च सारथिम् ॥ (२४।२)

tasya dhvajaṃ sa cicheda rathamaśvāṃś ca sārathim ||

25.1२५.१

धनुर्बाहूञ्छिरांस्येव उत्तिष्ठन्ति शिरांसि हि । (२५।१)

dhanurbāhūñchirāṃsyeva uttiṣṭhanti śirāṃsi hi |

25.2२५.२

पैतामहेन हृदयं भित्त्वा रामेण रावणः ॥ (२५।२)

paitāmahena hṛdayaṃ bhittvā rāmeṇa rāvaṇaḥ ||

26.1२६.१

भूतले पातितः सर्वै राक्षसै रुरुदुः स्त्रियः । (२६।१)

bhūtale pātitaḥ sarvai rākṣasai ruruduḥ striyaḥ |

26.2२६.२

आश्वास्य तं च संस्कृत्य रामाज्ञप्तो विभीषणः ॥ (२६।२)

āśvāsya taṃ ca saṃskṛtya rāmājñapto vibhīṣaṇaḥ ||

27.1२७.१

हनूमतानयद्रामः सीतां शुद्धां गृहीतवान् । (२७।१)

hanūmatānayadrāmaḥ sītāṃ śuddhāṃ gṛhītavān |

27.2२७.२

रामो वह्नौ प्रविष्टां तां शुद्धामिन्द्रादिभिः स्तुतः ॥ (२७।२)

rāmo vahnau praviṣṭāṃ tāṃ śuddhāmindrādibhiḥ stutaḥ ||

28.1२८.१

ब्रह्मणा दशरथेन त्वं विष्णू राक्षसमर्दनः । (२८।१)

brahmaṇā daśarathena tvaṃ viṣṇū rākṣasamardanaḥ |

28.2२८.२

इन्द्रो ऽर्चितो ऽमृतवृष्ट्या जीवयामास वानरान् ॥ (२८।२)

indro 'rcito 'mṛtavṛṣṭyā jīvayāmāsa vānarān ||

29.1२९.१

रामेण पूजिता जग्मुर् युद्धं दृष्ट्वा दिवं च ते । (२९।१)

rāmeṇa pūjitā jagmur yuddhaṃ dṛṣṭvā divaṃ ca te |

29.2२९.२

रामो विभीषणायादाल् लङ्कामभ्यर्च्य वानरान् ॥ (२९।२)

rāmo vibhīṣaṇāyādāl laṅkāmabhyarcya vānarān ||

30.1३०.१

ससीतः पुष्पके स्थित्वा गतमार्गेण वै गतः । (३०।१)

sasītaḥ puṣpake sthitvā gatamārgeṇa vai gataḥ |

30.2३०.२

दर्शयन् वनदुर्गाणि सीतायै हृष्टमानसः ॥ (३०।२)

darśayan vanadurgāṇi sītāyai hṛṣṭamānasaḥ ||

31.1३१.१

भरद्वाजं नमस्कृत्य नन्दिग्रामं समागतः । (३१।१)

bharadvājaṃ namaskṛtya nandigrāmaṃ samāgataḥ |

31.2३१.२

भरतेन नतश्चागाद् अयोध्यां तत्र संस्थितः ॥ (३१।२)

bharatena nataścāgād ayodhyāṃ tatra saṃsthitaḥ ||

32.1३२.१

वसिष्ठादीन्नमस्कृत्य कौशल्यां चैव केकयीम् । (३२।१)

vasiṣṭhādīnnamaskṛtya kauśalyāṃ caiva kekayīm |

32.2३२.२

सुमित्रां प्राप्तराज्यो ऽथ द्विजादीन् सो ऽभ्यपूजयत् ॥ (३२।२)

sumitrāṃ prāptarājyo 'tha dvijādīn so 'bhyapūjayat ||

33.1३३.१

वासुदेवं स्वमात्मानम् अश्वमेधैर् अथायजत् । (३३।१)

vāsudevaṃ svamātmānam aśvamedhair athāyajat |

33.2३३.२

सर्वदानानि स ददौ पालयामास सः प्रजाः ॥ (३३।२)

sarvadānāni sa dadau pālayāmāsa saḥ prajāḥ ||

34.1३४.१

पुत्रवद्धर्मकामादीन् दुष्टनिग्रहणे रतः । (३४।१)

putravaddharmakāmādīn duṣṭanigrahaṇe rataḥ |

34.2३४.२

सर्वधर्मपरो लोकः सर्वशस्या च मेदिनी । (३४।२)

sarvadharmaparo lokaḥ sarvaśasyā ca medinī |

34.3३४.३

नाकालमरणं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ (३४।३)

nākālamaraṇaṃ cāsīd rāme rājyaṃ praśāsati ||

35.1३५.१

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे युद्धकाण्डवर्णनं नाम दशमो ऽध्यायः । (३५।१)

ity ādimahāpurāṇe āgneye rāmāyaṇe yuddhakāṇḍavarṇanaṃ nāma daśamo 'dhyāyaḥ |

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

AgniPur, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit