अग्निर् उवाच । (१।१)

जगत्सर्गादिकान् क्रीडान् विष्णोर् वक्ष्ये ऽधुना शृणु । (१।२)

स्वर्गादिकृत् स सर्गादिः सृष्ट्यादिः सगुणो ऽगुणः ॥ (१।३)

ब्रह्माव्यक्तं सदाग्रे ऽभूत् न खं रात्रिदिनादिकं । (२।१)

प्रकृतिं पुरुषं विष्णुः प्रविश्याक्षोभयत्ततः ॥ (२।२)

स्वर्गकाले महत्तत्त्वमहङ्कारस्ततो ऽभवत् । (३।१)

वैकारिकस्तैजसश् च भूतादिश् चैव तामसः ॥ (३।२)

अहङ्काराच्छब्दमात्रमाकाशमभवत्ततः । (४।१)

स्पर्शमात्रो ऽनिलस्तस्माद्रूपमात्रो ऽनलस्ततः ॥ (४।२)

रसमात्रा आप इतो गन्धमात्रा मही स्मृता । (५।१)

अहङ्कारात्तामसात्तु तैजसानीन्द्रियाणि च ॥ (५।२)

वैकारिका दश देवा मन एकादशेन्द्रियम् । (६।१)

ततः स्वयंभूर्भगवान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ॥ (६।२)

अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत् । (७।१)

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः ॥ (७।२)

अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः । (८।१)

हिरण्यवर्णमभवत् तदण्डमुदकेशयम् ॥ (८।२)

तस्मिन् जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयम्भूरिति नः श्रुतम् । (९।१)

हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम् ॥ (९।२)

तदण्डमकरोत् द्वैधं दिवं भुवमथापि च । (१०।१)

तयोः शकलयोर्मध्ये आकाशमसृजत् प्रभुः ॥ (१०।२)

अप्सु पारिप्लवां पृथिवीं दिशश् च दशधा दधे । (११।१)

तत्र कालं मनो वाचं कामं क्रोधमथो रतिम् ॥ (११।२)

ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां स्रष्टुमिच्छन् प्रजापतिः । (१२।१)

विद्युतो ऽशनिमेघांश् च रोहितेन्द्रधनूंषि च ॥ (१२।२)

वयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यं चाथ वक्त्रतः । (१३।१)

ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये ॥ (१३।२)

साध्यास्तैर् अयजन्देवान् भूतमुच्चावचं भुजात् । (१४।१)

सनत्कुमारं रुद्रं च ससर्ज क्रोधसम्भवम् ॥ (१४।२)

मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । (१५।१)

वसिष्ठं मानसाः सप्त ब्रह्माण इति निश्चिताः ॥ (१५।२)

सप्तैते जनयन्ति स्म प्रजा रुद्राश् च सत्तम । (१६।१)

द्विधा कृत्वात्मनो देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् ॥ (१६।२)

अर्धेन नारी तस्यां स ब्रह्मा वै चासृजत् प्रजाः ॥ (१७।१)

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः ॥ (१८।१)