AgniPur, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
रामो वशिष्ठं मातॄंश्च नत्वातिं च प्रणम्य सः । (१।२)
rāmo vaśiṣṭhaṃ mātṝṃśca natvātiṃ ca praṇamya saḥ |
अनसूयां च तत्पत्नीं शरभङ्गं सुतीक्ष्णकम् ॥ (१।३)
anasūyāṃ ca tatpatnīṃ śarabhaṅgaṃ sutīkṣṇakam ||
अगस्त्यभ्रातरं नत्वा अगस्त्यं तत्प्रसादतः । (२।१)
agastyabhrātaraṃ natvā agastyaṃ tatprasādataḥ |
धनुःखड्गं च सम्प्राप्य दण्डकारण्यमागतः ॥ (२।२)
dhanuḥkhaḍgaṃ ca samprāpya daṇḍakāraṇyamāgataḥ ||
तत्र शूर्पणखायाता भक्षितुं तान् भयङ्करी ॥ (३।२)
tatra śūrpaṇakhāyātā bhakṣituṃ tān bhayaṅkarī ||
रामं सुरूपं दृष्ट्वा सा कामिनी वाक्यमब्रवीत् । (४।१)
rāmaṃ surūpaṃ dṛṣṭvā sā kāminī vākyamabravīt |
कस्त्वं कस्मात्समायातो भर्ता मे भव चार्थितः ॥ (४।२)
kastvaṃ kasmātsamāyāto bhartā me bhava cārthitaḥ ||
एतौ च भक्षयिष्यामि इत्य् उक्त्वा तं समुद्यता । (५।१)
etau ca bhakṣayiṣyāmi ity uktvā taṃ samudyatā |
तस्या नासां च कर्णौ च रामोक्तो लक्ष्मणो ऽछिनत् ॥ (५।२)
tasyā nāsāṃ ca karṇau ca rāmokto lakṣmaṇo 'chinat ||
रक्तं क्षरन्ती प्रययौ खरं भ्रातरमब्रवीत् । (६।१)
raktaṃ kṣarantī prayayau kharaṃ bhrātaramabravīt |
रामस्य भार्या सीतासौ तस्यासील्लक्ष्मणो ऽनुजः । (७।१)
rāmasya bhāryā sītāsau tasyāsīllakṣmaṇo 'nujaḥ |
तेषाम् यद्रुधिरं सोष्णं पाययिष्यसि मां यदि ॥ (७।२)
teṣām yadrudhiraṃ soṣṇaṃ pāyayiṣyasi māṃ yadi ||
रक्षसां दूषणेनागाद् योद्धुं त्रिशिरसा सह ॥ (८।२)
rakṣasāṃ dūṣaṇenāgād yoddhuṃ triśirasā saha ||
रामं रामो ऽपि युयुधे शरैर् विव्याध राक्षसान् । (९।१)
rāmaṃ rāmo 'pi yuyudhe śarair vivyādha rākṣasān |
त्रिशीर्षाणं खरं रौद्रं युध्यन्तं चैव दूषणम् । (१०।१)
triśīrṣāṇaṃ kharaṃ raudraṃ yudhyantaṃ caiva dūṣaṇam |
ययौ शूर्पणखा लङ्कां रावणाग्रे ऽपतद् भुवि ॥ (१०।२)
yayau śūrpaṇakhā laṅkāṃ rāvaṇāgre 'patad bhuvi ||
अब्रवीद्रावणं क्रुद्धा न त्वं राजा न रक्षकः । (११।१)
abravīdrāvaṇaṃ kruddhā na tvaṃ rājā na rakṣakaḥ |
खरादिहन्तू रामस्य सीतां भार्यां हरस्व च ॥ (११।२)
kharādihantū rāmasya sītāṃ bhāryāṃ harasva ca ||
तथेत्याह च तच् छ्रुत्वा मारीचं प्राह वै व्रज ॥ (१२।२)
tathetyāha ca tac chrutvā mārīcaṃ prāha vai vraja ||
स्वर्णचित्रमृगो भूत्वा रामलक्ष्मणकर्षकः । (१३।१)
svarṇacitramṛgo bhūtvā rāmalakṣmaṇakarṣakaḥ |
मारीचो रावणं प्राह रामो मृत्युर्धनुर्धरः । (१४।१)
mārīco rāvaṇaṃ prāha rāmo mṛtyurdhanurdharaḥ |
इति मत्वा मृगो भूत्वा सीताग्रे व्यचरन्मुहुः ॥ (१५।२)
iti matvā mṛgo bhūtvā sītāgre vyacaranmuhuḥ ||
म्रियमाणो मृगः प्राह हा सीते लक्ष्मणेति च ॥ (१६।२)
mriyamāṇo mṛgaḥ prāha hā sīte lakṣmaṇeti ca ||
सौमित्रिः सीतयोक्तो ऽथ विरुद्धं राममागतः । (१७।१)
saumitriḥ sītayokto 'tha viruddhaṃ rāmamāgataḥ |
रावणो ऽप्यहरत् सीतां हत्वा गृध्रं जटायुषं ॥ (१७।२)
rāvaṇo 'pyaharat sītāṃ hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣaṃ ||
भव भार्या ममाग्र्या त्वं राक्षस्यो रक्ष्यतामियम् । (१९।१)
bhava bhāryā mamāgryā tvaṃ rākṣasyo rakṣyatāmiyam |
रामो हत्वा तु मारीचं दृष्ट्वा लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ (१९।२)
rāmo hatvā tu mārīcaṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇamabravīt ||
मायामृगो ऽसौ सौमित्रे यथा त्वमिह चागतः । (२०।१)
māyāmṛgo 'sau saumitre yathā tvamiha cāgataḥ |
तथा सीता हृता नूनं नापश्यत् स गतो ऽथ ताम् ॥ (२०।२)
tathā sītā hṛtā nūnaṃ nāpaśyat sa gato 'tha tām ||
शुशोच विललापार्तो मां त्यक्त्वा क्व गतासि वै । (२१।१)
śuśoca vilalāpārto māṃ tyaktvā kva gatāsi vai |
लक्ष्मणाश्वासितो रामो मार्गयामास जानकीम् ॥ (२१।२)
lakṣmaṇāśvāsito rāmo mārgayāmāsa jānakīm ||
दृष्ट्वा जटायुस्तं प्राह रावणो हृतवांश् च तां । (२२।१)
dṛṣṭvā jaṭāyustaṃ prāha rāvaṇo hṛtavāṃś ca tāṃ |
मृतो ऽथ संस्कृतस्तेन कबन्धं चावधीत्ततः ॥ (२२।२)
mṛto 'tha saṃskṛtastena kabandhaṃ cāvadhīttataḥ ||
शापमुक्तो ऽब्रवीद्रामं स त्वं सुग्रीवमाव्रज ॥ (२३।१)
śāpamukto 'bravīdrāmaṃ sa tvaṃ sugrīvamāvraja ||
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे आरण्यककाण्डवर्णनं नाम सप्तमो ऽध्यायः ॥ (२४।१)
ity ādimahāpurāṇe āgneye rāmāyaṇe āraṇyakakāṇḍavarṇanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.