AgniPur, 19
Select a line for its word-by-word analysis.
चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः ॥ (१।३)
cākṣuṣe tuṣitā devāste 'dityāṃ kaśyapātpunaḥ ||
आसन् विष्णुश् च शक्रश् च त्वष्टा धाता तथार्यमा । (२।१)
āsan viṣṇuś ca śakraś ca tvaṣṭā dhātā tathāryamā |
पूषा विवस्वान् सविता मित्रो ऽथ वरुणो भगः ॥ (२।२)
pūṣā vivasvān savitā mitro 'tha varuṇo bhagaḥ ||
अंशुश् च द्वादशादित्या आसन् वैवस्वते ऽन्तरे । (३।१)
aṃśuś ca dvādaśādityā āsan vaivasvate 'ntare |
बहुपुत्रस्थ विदुषश् चतस्रो विद्युतः सुताः । (४।१)
bahuputrastha viduṣaś catasro vidyutaḥ sutāḥ |
प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः ॥ (४।२)
pratyaṅgirajāḥ śreṣṭhāḥ kṛśāśvasya surāyudhāḥ ||
हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश् च कश्यपात् ॥ (५।२)
hiraṇyakaśipurdityāṃ hiraṇyākṣaś ca kaśyapāt ||
सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः । (६।१)
siṃhikā cābhavat kanyā vipracitteḥ parigrahaḥ |
राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः ॥ (६।२)
rāhuprabhṛtayastasyāṃ saiṃhikeyā iti śrutāḥ ||
हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः । (७।१)
hiraṇyakaśipoḥ putrāś catvāraḥ prathitaujasaḥ |
अनुह्रादश् च ह्रादश् च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः ॥ (७।२)
anuhrādaś ca hrādaś ca prahrādaścātivaiṣṇavaḥ ||
संह्रादश् च चतुर्थो ऽभूत् ह्रादपुत्रो ह्रदस् तथा । (८।१)
saṃhrādaś ca caturtho 'bhūt hrādaputro hradas tathā |
ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान् शिबिर् बास्कल एव च ॥ (८।२)
hradasya putra āyuṣmān śibir bāskala eva ca ||
विरोचनस् तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात् । (९।१)
virocanas tu prāhrādirbalirjajñe virocanāt |
बलेः पुत्रशतं त्वासीद् बाणश्रेष्ठं महामुने ॥ (९।२)
baleḥ putraśataṃ tvāsīd bāṇaśreṣṭhaṃ mahāmune ||
पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम् प्राप्तश् च ईश्वरात् ॥ (१०।२)
pārśvato vihariṣyāmītyevam prāptaś ca īśvarāt ||
हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति । (११।१)
hiraṇyākṣasutāḥ pañca śambaraḥ śakunistviti |
द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश् च शतमासन् दनोः सुताः ॥ (११।२)
dvimūrdhā śaṅkurāryaś ca śatamāsan danoḥ sutāḥ ||
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता । (१२।१)
svarbhānostu prabhā kanyā pulomnastu śacī smṛtā |
कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश् च कोटयः ॥ (१३।२)
kaśyapasya tu bhārye dve tayoḥ putrāś ca koṭayaḥ ||
ताम्रायाः षट् सुताः स्युश् च काकी श्वेनी च भास्यपि ॥ (१४।२)
tāmrāyāḥ ṣaṭ sutāḥ syuś ca kākī śvenī ca bhāsyapi ||
गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन् । (१५।१)
gṛdhrikā śuci sugrīvā tābhyaḥ kākādayo 'bhavan |
अश्वाश्चोष्ट्राश् च ताम्राया अरुणो गरुडस् तथा ॥ (१५।२)
aśvāścoṣṭrāś ca tāmrāyā aruṇo garuḍas tathā ||
विनतायाः सहस्रं तु सर्पाश् च सुरसाभवाः । (१६।१)
vinatāyāḥ sahasraṃ tu sarpāś ca surasābhavāḥ |
दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले । (१७।१)
daṃṣṭriṇaḥ krodhavaśajā dharotthāḥ pakṣiṇo jale |
सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः ॥ (१७।२)
surabhyāṃ gomahiṣyādi irotpannāstṛṇādayaḥ ||
स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेर् अश्वरसो ऽभवन् । (१८।१)
svasāyāṃ yakṣarakṣāṃsi muner aśvaraso 'bhavan |
अरिष्टायां तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरं चरं ॥ (१८।२)
ariṣṭāyāṃ tu gandharvāḥ kaśyapāddhi sthiraṃ caraṃ ||
एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर् वै दानवा जिताः । (१९।१)
eṣāṃ putrādayo 'saṅkhyā devair vai dānavā jitāḥ |
पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात् । (२०।१)
putramindraprahartāramicchatī prāpa kaśyapāt |
पादाप्रक्षालनात् सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह ॥ (२०।२)
pādāprakṣālanāt suptā tasyā garbhaṃ jaghāna ha ||
छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन् । (२१।१)
chidramanviṣya cendrastu te devā maruto 'bhavan |
एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं । (२२।१)
etatsarvaṃ harirbrahmā abhiṣicya pṛthuṃ nṛpaṃ |
द्विजौषधीनां चन्द्रश् च अपां तु वरुणो नृपः । (२३।१)
dvijauṣadhīnāṃ candraś ca apāṃ tu varuṇo nṛpaḥ |
राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः ॥ (२३।२)
rājñāṃ vaiśravaṇo rājā sūryāṇāṃ viṣṇorīśvaraḥ ||
प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः ॥ (२४।२)
prajāpatīnāṃ dakṣo 'tha prahlādo dānavādhipaḥ ||
पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः । (२५।१)
pitṝṇāṃ ca yamo rājā bhūtādīnāṃ haraḥ prabhuḥ |
हिमवांश् चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः ॥ (२५।२)
himavāṃś caiva śailānāṃ nadīnāṃ sāgaraḥ prabhuḥ ||
गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः । (२६।१)
gāndharvāṇāṃ citraratho nāgānāmatha vāsukiḥ |
मृगाणाम् अथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः ॥ (२७।२)
mṛgāṇām atha śārdūlaḥ plakṣo vanaspatīśvaraḥ ||
उच्चैःश्रवास् तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः । (२८।१)
uccaiḥśravās tathāśvānāṃ sudhanvā pūrvapālakaḥ |
दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान् पालको जले । (२८।२)
dakṣiṇasyāṃ śaṅkhapadaḥ ketumān pālako jale |
हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गो ऽयमीरितः ॥ (२८।३)
hiraṇyaromakaḥ saumye pratisargo 'yamīritaḥ ||
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः ॥ (२९।१)
ity ādimahāpurāṇe āgneye pratisargavarṇanaṃ nāma ūnaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.