अग्निपुराणAgnipurāṇa

AgniPur, 19

19 of 25 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अग्निर् उवाच । (१।१)

agnir uvāca

1.2१.२

कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने । (१।२)

kaśyapasya vede sargamadityādiṣu he mune |

1.3१.३

चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः ॥ (१।३)

cākṣuṣe tuṣitā devāste 'dityāṃ kaśyapātpunaḥ ||

2.1२.१

आसन् विष्णुश् च शक्रश् च त्वष्टा धाता तथार्यमा । (२।१)

āsan viṣṇuś ca śakraś ca tvaṣṭā dhātā tathāryamā |

2.2२.२

पूषा विवस्वान् सविता मित्रो ऽथ वरुणो भगः ॥ (२।२)

pūṣā vivasvān savitā mitro 'tha varuṇo bhagaḥ ||

3.1३.१

अंशुश् च द्वादशादित्या आसन् वैवस्वते ऽन्तरे । (३।१)

aṃśuś ca dvādaśādityā āsan vaivasvate 'ntare |

3.2३.२

अरिष्टनेमिपत्रीनाम् अपत्यानीह षोडश ॥ (३।२)

ariṣṭanemipatrīnām apatyānīha ṣoḍaśa ||

4.1४.१

बहुपुत्रस्थ विदुषश् चतस्रो विद्युतः सुताः । (४।१)

bahuputrastha viduṣaś catasro vidyutaḥ sutāḥ |

4.2४.२

प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः ॥ (४।२)

pratyaṅgirajāḥ śreṣṭhāḥ kṛśāśvasya surāyudhāḥ ||

5.1५.१

उदयास्तमने सूर्ये तद्वदेते युगे युगे । (५।१)

udayāstamane sūrye tadvadete yuge yuge |

5.2५.२

हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश् च कश्यपात् ॥ (५।२)

hiraṇyakaśipurdityāṃ hiraṇyākṣaś ca kaśyapāt ||

6.1६.१

सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः । (६।१)

siṃhikā cābhavat kanyā vipracitteḥ parigrahaḥ |

6.2६.२

राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः ॥ (६।२)

rāhuprabhṛtayastasyāṃ saiṃhikeyā iti śrutāḥ ||

7.1७.१

हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः । (७।१)

hiraṇyakaśipoḥ putrāś catvāraḥ prathitaujasaḥ |

7.2७.२

अनुह्रादश् च ह्रादश् च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः ॥ (७।२)

anuhrādaś ca hrādaś ca prahrādaścātivaiṣṇavaḥ ||

8.1८.१

संह्रादश् च चतुर्थो ऽभूत् ह्रादपुत्रो ह्रदस् तथा । (८।१)

saṃhrādaś ca caturtho 'bhūt hrādaputro hradas tathā |

8.2८.२

ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान् शिबिर् बास्कल एव च ॥ (८।२)

hradasya putra āyuṣmān śibir bāskala eva ca ||

9.1९.१

विरोचनस् तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात् । (९।१)

virocanas tu prāhrādirbalirjajñe virocanāt |

9.2९.२

बलेः पुत्रशतं त्वासीद् बाणश्रेष्ठं महामुने ॥ (९।२)

baleḥ putraśataṃ tvāsīd bāṇaśreṣṭhaṃ mahāmune ||

10.1१०.१

पुराकल्पे हि बाणेन प्रसाद्योमापतिं वरः । (१०।१)

purākalpe hi bāṇena prasādyomāpatiṃ varaḥ |

10.2१०.२

पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम् प्राप्तश् च ईश्वरात् ॥ (१०।२)

pārśvato vihariṣyāmītyevam prāptaś ca īśvarāt ||

11.1११.१

हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति । (११।१)

hiraṇyākṣasutāḥ pañca śambaraḥ śakunistviti |

11.2११.२

द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश् च शतमासन् दनोः सुताः ॥ (११।२)

dvimūrdhā śaṅkurāryaś ca śatamāsan danoḥ sutāḥ ||

12.1१२.१

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता । (१२।१)

svarbhānostu prabhā kanyā pulomnastu śacī smṛtā |

12.2१२.२

उपदानवी हयशिरा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ॥ (१२।२)

upadānavī hayaśirā śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī ||

13.1१३.१

पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते उभे । (१३।१)

pulomā kālakā caiva vaiśvānarasute ubhe |

13.2१३.२

कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश् च कोटयः ॥ (१३।२)

kaśyapasya tu bhārye dve tayoḥ putrāś ca koṭayaḥ ||

14.1१४.१

प्रह्रादस्य चतुष्कोट्यो निवातकवचाः कुले । (१४।१)

prahrādasya catuṣkoṭyo nivātakavacāḥ kule |

14.2१४.२

ताम्रायाः षट् सुताः स्युश् च काकी श्वेनी च भास्यपि ॥ (१४।२)

tāmrāyāḥ ṣaṭ sutāḥ syuś ca kākī śvenī ca bhāsyapi ||

15.1१५.१

गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन् । (१५।१)

gṛdhrikā śuci sugrīvā tābhyaḥ kākādayo 'bhavan |

15.2१५.२

अश्वाश्चोष्ट्राश् च ताम्राया अरुणो गरुडस् तथा ॥ (१५।२)

aśvāścoṣṭrāś ca tāmrāyā aruṇo garuḍas tathā ||

16.1१६.१

विनतायाः सहस्रं तु सर्पाश् च सुरसाभवाः । (१६।१)

vinatāyāḥ sahasraṃ tu sarpāś ca surasābhavāḥ |

16.2१६.२

काद्रवेयाः सहस्रं तु शेषवासुकितक्षकाः ॥ (१६।२)

kādraveyāḥ sahasraṃ tu śeṣavāsukitakṣakāḥ ||

17.1१७.१

दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले । (१७।१)

daṃṣṭriṇaḥ krodhavaśajā dharotthāḥ pakṣiṇo jale |

17.2१७.२

सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः ॥ (१७।२)

surabhyāṃ gomahiṣyādi irotpannāstṛṇādayaḥ ||

18.1१८.१

स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेर् अश्वरसो ऽभवन् । (१८।१)

svasāyāṃ yakṣarakṣāṃsi muner aśvaraso 'bhavan |

18.2१८.२

अरिष्टायां तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरं चरं ॥ (१८।२)

ariṣṭāyāṃ tu gandharvāḥ kaśyapāddhi sthiraṃ caraṃ ||

19.1१९.१

एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर् वै दानवा जिताः । (१९।१)

eṣāṃ putrādayo 'saṅkhyā devair vai dānavā jitāḥ |

19.2१९.२

दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपं ॥ (१९।२)

ditirvinaṣṭaputrā vai toṣayāmāsa kaśyapaṃ ||

20.1२०.१

पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात् । (२०।१)

putramindraprahartāramicchatī prāpa kaśyapāt |

20.2२०.२

पादाप्रक्षालनात् सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह ॥ (२०।२)

pādāprakṣālanāt suptā tasyā garbhaṃ jaghāna ha ||

21.1२१.१

छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन् । (२१।१)

chidramanviṣya cendrastu te devā maruto 'bhavan |

21.2२१.२

शक्रस्यैकोनपञ्चाशत्सहाया दीप्ततेजसः ॥ (२१।२)

śakrasyaikonapañcāśatsahāyā dīptatejasaḥ ||

22.1२२.१

एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं । (२२।१)

etatsarvaṃ harirbrahmā abhiṣicya pṛthuṃ nṛpaṃ |

22.2२२.२

ददौ क्रमेण राज्यानि अन्येषामधिपो हरिः ॥ (२२।२)

dadau krameṇa rājyāni anyeṣāmadhipo hariḥ ||

23.1२३.१

द्विजौषधीनां चन्द्रश् च अपां तु वरुणो नृपः । (२३।१)

dvijauṣadhīnāṃ candraś ca apāṃ tu varuṇo nṛpaḥ |

23.2२३.२

राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः ॥ (२३।२)

rājñāṃ vaiśravaṇo rājā sūryāṇāṃ viṣṇorīśvaraḥ ||

24.1२४.१

वसूनां पावको राजा मरुतां वासवः प्रभुः । (२४।१)

vasūnāṃ pāvako rājā marutāṃ vāsavaḥ prabhuḥ |

24.2२४.२

प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः ॥ (२४।२)

prajāpatīnāṃ dakṣo 'tha prahlādo dānavādhipaḥ ||

25.1२५.१

पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः । (२५।१)

pitṝṇāṃ ca yamo rājā bhūtādīnāṃ haraḥ prabhuḥ |

25.2२५.२

हिमवांश् चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः ॥ (२५।२)

himavāṃś caiva śailānāṃ nadīnāṃ sāgaraḥ prabhuḥ ||

26.1२६.१

गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः । (२६।१)

gāndharvāṇāṃ citraratho nāgānāmatha vāsukiḥ |

26.2२६.२

सर्पाणां तक्षको राजा गरुडः पक्षिणामथ ॥ (२६।२)

sarpāṇāṃ takṣako rājā garuḍaḥ pakṣiṇāmatha ||

27.1२७.१

ऐरावतो गजेन्द्राणां गोवृषो ऽथ गवामपि । (२७।१)

airāvato gajendrāṇāṃ govṛṣo 'tha gavāmapi |

27.2२७.२

मृगाणाम् अथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः ॥ (२७।२)

mṛgāṇām atha śārdūlaḥ plakṣo vanaspatīśvaraḥ ||

28.1२८.१

उच्चैःश्रवास् तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः । (२८।१)

uccaiḥśravās tathāśvānāṃ sudhanvā pūrvapālakaḥ |

28.2२८.२

दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान् पालको जले । (२८।२)

dakṣiṇasyāṃ śaṅkhapadaḥ ketumān pālako jale |

28.3२८.३

हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गो ऽयमीरितः ॥ (२८।३)

hiraṇyaromakaḥ saumye pratisargo 'yamīritaḥ ||

29.1२९.१

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः ॥ (२९।१)

ity ādimahāpurāṇe āgneye pratisargavarṇanaṃ nāma ūnaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

AgniPur, 19

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit