अग्निर् उवाच । (१।१)

हरिवंशं प्रवक्ष्यामि विष्णुनाभ्यम्बुजादजः । (१।२)

ब्रह्मणो ऽत्रिस्ततः सोमः सोमाज्जातः पुरूरवाः ॥ (१।३)

तस्मादायुरभूत्तस्मान् नहुषो ऽतो ययातिकः । (२।१)

यदुं च तुर्वसुं तस्माद् देवयानी व्यजायत ॥ (२।२)

द्रुह्यं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । (३।१)

यदोः कुले यादवाश् च वसुदेवस्तदुत्तमः ॥ (३।२)

भुवो भारावतारार्थं देवक्यां वसुदेवतः । (४।१)

हिरण्यकशिपोः पुत्राः षड्गर्भा योगनिद्रया ॥ (४।२)

विष्णुप्रयुक्तया नीता देवकीजठरं पुरा । (५।१)

अभूच्च सप्तमो गर्भो देवक्या जठराद् बलः ॥ (५।२)

संक्रामितो ऽभूद्रोहिण्यां रौहिणेयस्ततो हरिः । (६।१)

कृष्णाष्टम्यां च नभसि अर्धरात्रे चतुर्भुजः ॥ (६।२)

देवक्या वसुदेवेन स्तुतो बालो द्विबाहुकः । (७।१)

वसुदेवः कंसभयाद् यशोदाशयने ऽनयत् ॥ (७।२)

यशोदाबालिकां गृह्य देवकीशयने ऽनयत् । (८।१)

कंसो बालध्वनिं श्रुत्वा तां चिक्षेप शिलातले ॥ (८।२)

वारितो ऽपि स देवक्या मृत्युर्गर्भो ऽष्टमो मम । (९।१)

श्रुत्वाशरीरिणीं वाचं मत्तो गर्भास्तु मारिताः ॥ (९।२)

समर्पितास्तु देवक्या विवाहसमयेरिताः । (१०।१)

सा क्षिप्ता बालिका कंसम् आकाशस्थाब्रवीदिदम् ॥ (१०।२)

किं मया क्षिप्तया कंस जातो यस्त्वां वधिष्यति । (११।१)

सर्वस्वभूतो देवानां भूभारहरणाय सः ॥ (११।२)

इत्युक्त्वा सा च शुम्भादीन् हत्वेन्द्रेण च संस्तुता । (१२।१)

आर्या दुर्गा वेदगर्भा अम्बिका भद्रकाल्यपि ॥ (१२।२)

भद्रा क्षेम्या क्षेमकरी नैकबाहुर् नमामि ताम् । (१३।१)

त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नाम सर्वान् कामानवाप्नुयात् ॥ (१३।२)

कंसो ऽपि पूतनादींश् च प्रेषयद्बालनाशने । (१४।१)

यशोदापतिनन्दाय वसुदेवेन चार्पितौ ॥ (१४।२)

रक्षणाय च कंसादेर् भीतेनैव हि गोकुले । (१५।१)

रामकृष्णौ चेरतुस्तौ गोभिर्गोपालकैः सह ॥ (१५।२)

सर्वस्य जगतः पालौ गोपालौ तौ बभूवतुः । (१६।१)

कृष्णश्चोलूखले बद्धो दाम्ना व्यग्रयशोदया ॥ (१६।२)

यमलार्जुनमध्ये ऽगाद् भग्नौ च यमलार्जुनौ । (१७।१)

परिवृत्तश् च शकटः पादक्षेपात् स्तनार्थिना ॥ (१७।२)

पूतना स्तनपानेन सा हता हन्तुमुद्यता । (१८।१)

वृन्दावनगतः कृष्णः कालियं यमुनाह्रदात् ॥ (१८।२)

जित्वा निःसार्य चाब्धिस्थं चकार बलसंस्तुतः । (१९।१)

क्षेमं तालवनं चक्रे हत्वा धेनुकगर्दभं ॥ (१९।२)

अरिष्टवृषभं हत्वा केशिनं हयरूपिणम् । (२०।१)

शक्रोत्सवं परित्यज्य कारितो गोत्रयज्ञकः ॥ (२०।२)

पर्वतं धारयित्वा च शक्राद्वृष्टिर् निवारिता । (२१।१)

नमस्कृतो महेन्द्रेण गोविन्दो ऽथार्जुनो ऽर्पितः ॥ (२१।२)

इन्द्रोत्सवस्तु तुष्टेन भूयः कृष्णेन कारितः । (२२।१)

रथस्थो मथुरां चागात् कंसोक्ताक्रूरसंस्तुतः ॥ (२२।२)

गोपीभिरनुरक्ताभिः क्रीडिताभिर् निरीक्षितः । (२३।१)

रजकं चाप्रयच्छन्तं हत्वा वस्त्राणि चाग्रहीत् ॥ (२३।२)

सह रामेण मालाभृन् मालाकारे वरं ददौ । (२४।१)

दत्तानुलेपनां कुब्जाम् ऋजुं चक्रे ऽहनद् गजं ॥ (२४।२)

मत्तं कुवलयापीडं द्वारि रङ्गं प्रविश्य च । (२५।१)

कंसादीनां पश्यतां च मञ्चस्थानां नियुद्धकं ॥ (२५।२)

चक्रे चाणूरमल्लेन मुष्टिकेन बलो ऽकरोत् । (२६।१)

चाणूरमुष्टिकौ ताभ्यां हतौ मल्लौ तथापरे ॥ (२६।२)

मथुराधिपतिं कंसं हत्वा तत्पितरं हरिः । (२७।१)

चक्रे यादवराजानम् अस्तिप्राप्ती च कंसगे ॥ (२७।२)

जरासन्धस्य ते पुत्र्यौ जरासन्धस्तदीरितः । (२८।१)

चक्रे स मथुरारोधं यादवैर् युयुधे शरैः ॥ (२८।२)

रामकृष्णौ च मथुरां त्यक्त्वा गोमन्तमागतौ । (२९।१)

जरासन्धं विजित्याजौ पौण्ड्रकं वासुदेवकं ॥ (२९।२)

पुरीं च द्वारकां कृत्वा न्यवसद् यादवैर् वृतः । (३०।१)

भौमं तु नरकं हत्वा तेनानीताश् च कन्यकाः ॥ (३०।२)

देवगन्धर्वयक्षाणां ता उवाच जनार्दनः । (३१।१)

षोडशस्त्रीसहस्राणि रुक्मिण्याद्यास् तथाष्ट च ॥ (३१।२)

सत्यभामासमायुक्तो गरुडे नरकार्दनः । (३२।१)

मणिशैलं सरत्रं च इन्द्रं जित्वा हरिर्दिवि ॥ (३२।२)

पारिजातं समानीय सत्यभामागृहे ऽकरोत् । (३३।१)

सांदीपनेश् च शस्त्रास्त्रं ज्ञात्वा तद्बालकं ददौ ॥ (३३।२)

जित्वा पञ्चजनं दैत्यं यमेन च सुपूजितः । (३४।१)

अवधीत् कालयवनं मुचुकुन्देन पूजितः ॥ (३४।२)

वसुदेवं देवकीं च भक्तविप्रांश् च सो ऽर्चयत् । (३५।१)

रेवत्यां बलभद्राच्च यज्ञाते निशठोन्मुकौ ॥ (३५।२)

कृष्णात् शाम्बो जाम्बवत्यामन्यास्वन्ये ऽभवन् सुताः । (३६।१)

तं मत्स्यं शम्बरायादान्मायावत्यै च शम्बरः ॥ (३६।२)

मायावती मत्स्यमध्ये दृष्ट्वा स्वं पतिमादरात् । (३७।१)

पपोष सा तं चोवाच रतिस्ते ऽहं पतिर्मम ॥ (३७।२)

कामस्त्वं शम्भुनानङ्गः कृतो ऽहं शम्बरेण च । (३८।१)

हृता न तस्य पत्नी त्वं मायाज्ञः शम्बरं जहि ॥ (३८।२)

तच् छ्रुत्वा शम्बरं हत्वा प्रद्युम्नः सह भार्यया । (३९।१)

मायावत्या ययौ कृष्णं कृष्णो हृष्टो ऽथ रुक्मिणी ॥ (३९।२)

प्रद्युम्नाद् अनिरुद्धो ऽभूद् उषापतिर् उदारधीः । (४०।१)

बाणो बलिसुतस्तस्य सुतोषा शोणितं पुरं ॥ (४०।२)

तपसा शिवपुत्रो ऽभूत् मायूरध्वजपातितः । (४१।१)

युद्धं प्राप्स्यसि बाण त्वं बाणं तुष्टः शिवो ऽभ्यधात् ॥ (४१।२)

शिवेन क्रीडतीं गौरीं दृष्ट्वोषा सस्पृहा पतौ । (४२।१)

तामाह गौरी भर्ता ते निशि सुप्तेति दर्शनात् ॥ (४२।२)

वैशाखमासद्वादश्यां पुंसो भर्ता भविष्यति । (४३।१)

गौर्युक्ता हर्षिता चोषा गृहे सुप्ता ददर्श तं ॥ (४३।२)

आत्मना संगतं ज्ञात्वा तत्सख्या चित्रलेखया । (४४।१)

लिखिताद्वै चित्रपटाद् अनिरुद्धं समानयत् ॥ (४४।२)

कृष्णपौत्रं द्वारकातो दुहिता बाणमन्त्रिणः । (४५।१)

कुम्भाण्डस्यानिरुद्धो ऽगाद् रराम ह्य् उषया सह ॥ (४५।२)

बाणध्वजस्य सम्पातै रक्षिभिः स निवेदितः । (४६।१)

अनिरुद्धस्य बाणेन युद्धमासीत्सदारुणम् ॥ (४६।२)

श्रुत्वा तु नारदात् कृष्णः प्रद्युम्नबलभद्रवान् । (४७।१)

गरुडस्थो ऽथ जित्वाग्नीन् ज्वरं माहेश्वरं तथा ॥ (४७।२)

हरिशङ्करयोर्युद्धं बभूवाथ शराशरि । (४८।१)

नन्दिविनायकस्कन्दमुखास्तार्क्षादिभिर्जिताः ॥ (४८।२)

जृम्भते शङ्करे नष्टे जृम्भणास्त्रेण विष्णुना । (४९।१)

छिन्नं सहस्रं बाहूनां रुद्रेणाभयमर्थितम् ॥ (४९।२)

विष्णुना जीवितो बाणो द्विबाहुः प्राब्रवीच्छिवम् । (५०।१)

त्वया यदभयं दत्तं बाणस्यास्य मया च तत् ॥ (५०।२)

आवयोर् नास्ति भेदो वै भेदी नरकमाप्नुयात् । (५१।१)

शिवाद्यैः पूजितो विष्णुः सो ऽनिरुद्ध उषादियुक् ॥ (५१।२)

द्वारकां तु गतो रेमे उग्रसेनादियादवैः । (५२।१)

अनिरुद्धात्मजो वज्रो मार्कण्डेयात्तु सर्ववित् ॥ (५२।२)

बलभद्रः प्रलम्बघ्नो यमुनाकर्षणो ऽभवत् । (५३।१)

द्विविदस्य कपेर्भेत्ता कौरवोन्मादनाशनः ॥ (५३।२)

हरी रेमे ऽनेकमूर्तो रुक्मिण्यादिभिरीश्वरः । (५४।१)

पुत्रानुत्पादयामास त्वसंख्यातान् स यादवान् । (५४।२)

हरिवंशं पठेत् यः स प्राप्तकामो हरिं व्रजेत् ॥ (५४।३)

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये हरिवंशवर्णनं नाम द्वादशो ऽध्यायः ॥ (५५।१)