अग्निर् उवाच । (१।१)

वक्ष्ये कूर्मावतारं च श्रुत्वा पापप्रणाशनम् । (१।२)

पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः ॥ (१।३)

दुर्वाससश् च शापेन निःश्रीकाश् चाभवंस्तदा । (२।१)

स्तुत्वा क्षीराब्धिगं विष्णुम् ऊचुः पालय चासुरात् ॥ (२।२)

ब्रह्मादिकान् हरिः प्राह सन्धिं कुर्वन्तु चासुरैः । (३।१)

क्षीराब्धिमथनार्थं हि अमृतार्थं श्रिये ऽसुराः ॥ (३।२)

अरयो ऽपि हि संधेयाः सति कार्यार्थगौरवे । (४।१)

युष्मानमृतभाजो हि कारयामि न दानवान् ॥ (४।२)

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् । (५।१)

क्षीराब्धिं मत्सहायेन निर्मथध्वम् अतन्द्रिताः ॥ (५।२)

विष्णूक्तां संविदं कृत्वा दैत्यैः क्षीराब्धिमागताः । (६।१)

ततो मथितुमारब्धाः यतः पुच्छं ततः सुराः ॥ (६।२)

फणिनिःश्वाससंतप्ता हरिणाप्यायिताः सुराः । (७।१)

मथ्यमाने ऽर्णवे सो ऽद्रिर् अनाधारो ह्य् अपो ऽविशत् ॥ (७।२)

कूर्मरूपं समास्थाय दध्रे विष्णुश् च मन्दरम् । (८।१)

क्षीराब्धेर्मथ्यमानाच्च विषं हालाहलं ह्य् अभूत् ॥ (८।२)

हरेण धारितं कण्ठे नीलकण्ठस्ततो ऽभवत् । (९।१)

ततो ऽभूद्वारुणी देवी पारिजातस्तु कौस्तुभः ॥ (९।२)

गावश्चाप्सरसो दिव्या लक्ष्मीर्देवी हरिंगता । (१०।१)

पश्यन्तः सर्वदेवास्तां स्तुवन्तः सश्रियो ऽभवन् ॥ (१०।२)

ततो धन्वन्तरिर्विष्णुर् आयुर्वेदप्रवर्तकः । (११।१)

बिभ्रत् कमण्डलुं पूर्णम् अमृतेन समुत्थितः ॥ (११।२)

अमृतं तत्कराद् दैत्याः सुरेभ्यो ऽर्धं प्रदाय च । (१२।१)

गृहीत्वा जग्मुर्जन्माद्या विष्णुः स्त्रीरूपधृक् ततः ॥ (१२।२)

तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां दैत्याः प्रोचुर्विमोहिताः । (१३।१)

भव भार्यामृतं गृह्य पाययास्मान् वरानने ॥ (१३।२)

तथेत्युक्त्वा हरिस्तेभ्यो गृहीत्वापाययत्सुरान् । (१४।१)

चन्द्ररूपधरो राहुः पिबंश्चार्केन्दुनार्पितः ॥ (१४।२)

हरिणाप्यरिणा छिन्नं स राहुस्तच्छिरः पृथक् । (१५।१)

कृपयामरतां नीतं वरदं हरिमब्रवीत् ॥ (१५।२)

राहुर्मत्तस्तु चन्द्रार्कौ प्राप्स्येते ग्रहणं ग्रहः । (१६।१)

तस्मिन् कले च यद्दानं दास्यन्ते स्यात् तदक्षयं ॥ (१६।२)

तथेत्याहाथ तं विष्णुस् ततः सर्वैः सहामरैः । (१७।१)

स्त्रीरूपं सम्परित्यज्य हरेणोक्तः प्रदर्शय ॥ (१७।२)

दर्शयामास रुद्राय स्त्रीरूपं भगवान् हरिः । (१८।१)

मायया मोहितः शम्भुः गौरीं त्यक्त्वा स्त्रियं गतः ॥ (१८।२)

नग्न उन्मत्तरूपो ऽभूत् स्त्रियः केशानधारयत् । (१९।१)

अगाद्विमुच्य केशान् स्त्री अन्वधावच्च तां गताम् ॥ (१९।२)

स्खलितं तस्य वीर्यं कौ यत्र यत्र हरस्य हि । (२०।१)

तत्र तत्राभवत् क्षेत्रं लिङ्गानां कनकस्य च ॥ (२०।२)

मायेयमिति तां ज्ञात्वा स्वरूपस्थो ऽभवद्धरः । (२१।१)

शिवमाह हरी रुद्र जिता माया त्वया हि मे ॥ (२१।२)

न जेतुम् एनां शक्तो मे त्वदृते ऽन्यः पुमान् भुवि । (२२।१)

अप्राप्याथामृतं दैत्या देवैर् युद्धे निपातिताः । (२२।२)

त्रिदिवस्थाः सुराश्चासन् यः पठेत् त्रिदिवं व्रजेत् ॥ (२२।३)

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कूर्मावतारो नाम तृतीयो ऽध्यायः ॥ (२३।१)