AgniPur, 9
Select a line for its word-by-word analysis.
अब्धिं दृष्ट्वाब्रुवंस्ते ऽब्धिं लङ्घयेत् को नु जीवयेत् ॥ (१।३)
abdhiṃ dṛṣṭvābruvaṃste 'bdhiṃ laṅghayet ko nu jīvayet ||
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे ऽब्धिं स मारुतिः ॥ (२।२)
śatayojanavistīrṇaṃ pupluve 'bdhiṃ sa mārutiḥ ||
दृष्ट्वोत्थितं च मैनाकं सिंहिकां विनिपात्य च । (३।१)
dṛṣṭvotthitaṃ ca mainākaṃ siṃhikāṃ vinipātya ca |
लङ्कां दृष्ट्वा राक्षसानां गृहाणि वनितागृहे ॥ (३।२)
laṅkāṃ dṛṣṭvā rākṣasānāṃ gṛhāṇi vanitāgṛhe ||
दशग्रीवस्य कुम्भस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः । (४।१)
daśagrīvasya kumbhasya kumbhakarṇasya rakṣasaḥ |
विभीषणस्येन्द्रजितो गृहे ऽन्येषां च रक्षसो ॥ (४।२)
vibhīṣaṇasyendrajito gṛhe 'nyeṣāṃ ca rakṣaso ||
राक्षसीरक्षितां सीतां भव भार्येति वादिनं । (६।१)
rākṣasīrakṣitāṃ sītāṃ bhava bhāryeti vādinaṃ |
रावणं शिंशपास्थो ऽथ नेति सीतां तु वादिनीं ॥ (६।२)
rāvaṇaṃ śiṃśapāstho 'tha neti sītāṃ tu vādinīṃ ||
रामो ऽस्य लक्ष्मणः पुत्रौ वनवासं गतौ वरौ । (८।१)
rāmo 'sya lakṣmaṇaḥ putrau vanavāsaṃ gatau varau |
रामः सुग्रीवमित्रस् त्वां मार्गयन् प्रेषयच्च माम् । (९।१)
rāmaḥ sugrīvamitras tvāṃ mārgayan preṣayacca mām |
साभिज्ञानं चाङ्गुलीयं रामदत्तं गृहाण वै ॥ (९।२)
sābhijñānaṃ cāṅgulīyaṃ rāmadattaṃ gṛhāṇa vai ||
सीताङ्गुलीयं जग्राह सापश्यन् मारुतिन्तरौ । (१०।१)
sītāṅgulīyaṃ jagrāha sāpaśyan mārutintarau |
भूयो ऽग्रे चोपविष्टं तम् उवाच यदि जीवति ॥ (१०।२)
bhūyo 'gre copaviṣṭaṃ tam uvāca yadi jīvati ||
रामः कथं न नयति शृङ्कि ताम् अब्रवीत् कपिः । (११।१)
rāmaḥ kathaṃ na nayati śṛṅki tām abravīt kapiḥ |
रामः सीते न जानीते ज्ञात्वा त्वां स नयिष्यति ॥ (११।२)
rāmaḥ sīte na jānīte jñātvā tvāṃ sa nayiṣyati ||
साभिज्ञानं देहि मे त्वं मणिं सीताददत्कपौ ॥ (१२।२)
sābhijñānaṃ dehi me tvaṃ maṇiṃ sītādadatkapau ||
उवाच मां यथा रामो नयेच्छीघ्रं तथा कुरु । (१३।१)
uvāca māṃ yathā rāmo nayecchīghraṃ tathā kuru |
मणिं कथां गृहीत्वाह हनूमान्नेष्यते पतिः । (१४।१)
maṇiṃ kathāṃ gṛhītvāha hanūmānneṣyate patiḥ |
अथवा ते त्वरा काचित् पृष्ठमारुह मे शुभे ॥ (१४।२)
athavā te tvarā kācit pṛṣṭhamāruha me śubhe ||
अद्य त्वां दर्शयिष्यामि ससुग्रीवं च राघवम् । (१५।१)
adya tvāṃ darśayiṣyāmi sasugrīvaṃ ca rāghavam |
सीताब्रवीद्धनूमन्तं नयतां मां हि राघवः ॥ (१५।२)
sītābravīddhanūmantaṃ nayatāṃ māṃ hi rāghavaḥ ||
वनं बभञ्ज तत्पालान् हत्वा दन्तनखादिभिः ॥ (१६।२)
vanaṃ babhañja tatpālān hatvā dantanakhādibhiḥ ||
हत्वा तु किङ्करान् सर्वान् सप्त मन्त्रिसुतानपि । (१७।१)
hatvā tu kiṅkarān sarvān sapta mantrisutānapi |
पुत्रमक्षं कुमारं च शक्रजिच्च बबन्ध तम् ॥ (१७।२)
putramakṣaṃ kumāraṃ ca śakrajicca babandha tam ||
उवाच रावणः कस्त्वं मारुतिः प्राह रावणम् ॥ (१८।२)
uvāca rāvaṇaḥ kastvaṃ mārutiḥ prāha rāvaṇam ||
रामबाणैर् हतः सार्धं लङ्कास्थै राक्षसैर् ध्रुवम् ॥ (१९।२)
rāmabāṇair hataḥ sārdhaṃ laṅkāsthai rākṣasair dhruvam ||
दीपयामास लाङ्गलं दीप्तपुच्छः स मारुतिः ॥ (२०।२)
dīpayāmāsa lāṅgalaṃ dīptapucchaḥ sa mārutiḥ ||
दग्ध्वा लङ्कां राक्षसांश् च दृष्ट्वा सीतां प्रणम्य ताम् । (२१।१)
dagdhvā laṅkāṃ rākṣasāṃś ca dṛṣṭvā sītāṃ praṇamya tām |
जित्वा दधिमुखादींश् च दृष्ट्वा रामं च ते ऽब्रुवन् ॥ (२२।२)
jitvā dadhimukhādīṃś ca dṛṣṭvā rāmaṃ ca te 'bruvan ||
दृष्टा सीतेति रामो ऽपि हृष्टः पप्रच्छ मारुतिम् । (२३।१)
dṛṣṭā sīteti rāmo 'pi hṛṣṭaḥ papraccha mārutim |
कथं दृष्ट्वा त्वया सीता किमुवाच च मां प्रति ॥ (२३।२)
kathaṃ dṛṣṭvā tvayā sītā kimuvāca ca māṃ prati ||
सीतां दृष्ट्वा पुरीं दग्ध्वा सीतामणिं गृहाण वै । (२५।१)
sītāṃ dṛṣṭvā purīṃ dagdhvā sītāmaṇiṃ gṛhāṇa vai |
हत्वा त्वं रावणं सीतां प्राप्स्यसे राम मा शुच ॥ (२५।२)
hatvā tvaṃ rāvaṇaṃ sītāṃ prāpsyase rāma mā śuca ||
मणिं दृष्ट्वा जानकी मे दृष्टा सीता नयस्व माम् ॥ (२६।२)
maṇiṃ dṛṣṭvā jānakī me dṛṣṭā sītā nayasva mām ||
तया विना न जीवामि सुग्रीवाद्यैः प्रबोधितः । (२७।१)
tayā vinā na jīvāmi sugrīvādyaiḥ prabodhitaḥ |
रामाय देहि सीतां त्वम् इत्युक्तेनासहायवान् ॥ (२८।२)
rāmāya dehi sītāṃ tvam ityuktenāsahāyavān ||
रामो विभीषणं मित्रं लङ्कैश्वर्ये ऽभ्यषेचयत् । (२९।१)
rāmo vibhīṣaṇaṃ mitraṃ laṅkaiśvarye 'bhyaṣecayat |
समुद्रं प्रार्थयन्मार्गं यदा नायात्तदा शरैः ॥ (२९।२)
samudraṃ prārthayanmārgaṃ yadā nāyāttadā śaraiḥ ||
नलेन सेतुं बद्ध्वाब्धौ लङ्कां व्रज गभीरकः ॥ (३०।२)
nalena setuṃ baddhvābdhau laṅkāṃ vraja gabhīrakaḥ ||
अहं त्वया कृतः पूर्वं रामो ऽपि नलसेतुना । (३१।१)
ahaṃ tvayā kṛtaḥ pūrvaṃ rāmo 'pi nalasetunā |
कृतेन तरुशैलाद्यैर् गतः पारं महोदधेः ॥ (३१।२)
kṛtena taruśailādyair gataḥ pāraṃ mahodadheḥ ||
वानरैः स सुवेलस्थः सह लङ्कां ददर्श वै ॥ (३२।१)
vānaraiḥ sa suvelasthaḥ saha laṅkāṃ dadarśa vai ||
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे सुन्दरकाण्डवर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः ॥ (३३।१)
ity ādimahāpurāṇe āgneye rāmāyaṇe sundarakāṇḍavarṇanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.