मत्स्यावतारवर्णनंवशिष्ठ उवाच । (१।१)

मत्स्यादिरूपिणं विष्णुं ब्रूहि सर्गादिकारणम् । (१।२)

पुराणं ब्रह्म चाग्नेयं यथा विष्णोः पुरा श्रुतम् ॥ (१।३)

अग्निर् उवाच । (२।१)

मत्स्यावतारं वक्ष्ये ऽहं वसिष्ठ शृणु वै हरेः । (२।२)

अवतारक्रिया दुष्टनष्ट्यै सत्पालनाय हि ॥ (२।३)

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लयः । (३।१)

समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादिका मुने ॥ (३।२)

मनुर्वैवस्वतस्तेपे तपो वै भुक्तिमुक्तये । (४।१)

एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणं ॥ (४।२)

तस्याञ्जल्युदके मत्स्यः स्वल्प एको ऽभ्यपद्यत । (५।१)

क्षेप्तुकामं जले प्राह न मां क्षिप नरोत्तम ॥ (५।२)

ग्राहादिभ्यो भयं मे ऽद्य तच् छ्रुत्वा कलशे ऽक्षिपत् । (६।१)

स तु वृद्धः पुनर्मत्स्यः प्राह तं देहि मे बृहत् ॥ (६।२)

स्थानमेतद्वचः श्रुत्वा राजाथोदञ्चने ऽक्षिपत् । (७।१)

तत्र वृद्धो ऽब्रवीद्भूपं पृथु देहि पदं मनो ॥ (७।२)

सरोवरे पुनः क्षिप्तो ववृधे तत्प्रमाणवान् । (८।१)

ऊचे देहि बृहत् स्थानं प्राक्षिपच्चाम्बुधौ ततः ॥ (८।२)

लक्षयोजनविस्तीर्णः क्षणमात्रेण सो ऽभवत् । (९।१)

मत्स्यं तमद्भुतं दृष्ट्वा विस्मितः प्राब्रवीन् मनुः ॥ (९।२)

को भवान् ननु वै विष्णुर् नारायण नमो ऽस्तु ते । (१०।१)

मायया मोहयसि मां किमर्थं त्वं जनार्दन ॥ (१०।२)

मनुनोक्तो ऽब्रवीन्मत्स्यो मनुं वै पालने रतम् । (११।१)

अवतीर्णो भवायास्य जगतो दुष्टनष्टये ॥ (११।२)

सप्तमे दिवसे त्व् अब्धिः प्लावयिष्यति वै जगत् । (१२।१)

उपस्थितायां नावि त्वं बीजादीनि विधाय च ॥ (१२।२)

सप्तर्षिभिः परिवृतो निशां ब्राह्मीं चरिष्यसि । (१३।१)

उपस्थितस्य मे शृङ्गे निबध्नीहि महाहिना ॥ (१३।२)

इत्युक्त्वान्तर्दधे मत्स्यो मनुः कालप्रतीक्षकः । (१४।१)

स्थितः समुद्र उद्वेले नावमारुरुहे तदा ॥ (१४।२)

एकशृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजनः । (१५।१)

नावम् बबन्ध तच्छृङ्गे मत्स्याख्यं च पुराणकम् ॥ (१५।२)

शुश्राव मत्स्यात्पापघ्नं संस्तुवन् स्तुतिभिश् च तं । (१६।१)

ब्रह्मवेदप्रहर्तारं हयग्रीवं च दानवं ॥ (१६।२)

अवधीत् वेदमत्स्याद्यान् पालयामास केशवः । (१७।१)

प्राप्ते कल्पे ऽथ वाराहे कूर्मरूपो ऽभवद्धरिः ॥ (१७।२)

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मत्स्यावतारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः ॥ (१८।१)