AgniPur, 14
Select a line for its word-by-word analysis.
यौधिष्ठिरी दौर्योधनी कुरुक्षेत्रं ययौ चमूः । (१।२)
yaudhiṣṭhirī dauryodhanī kurukṣetraṃ yayau camūḥ |
भीष्मद्रोणादिकान् दृष्ट्वा नायुध्यत गुरूनिति ॥ (१।३)
bhīṣmadroṇādikān dṛṣṭvā nāyudhyata gurūniti ||
पार्थं ह्य् उवाच भगवान्नशोच्या भीष्ममुख्यकाः । (२।१)
pārthaṃ hy uvāca bhagavānnaśocyā bhīṣmamukhyakāḥ |
अयमात्मा परं ब्रह्म अहं ब्रह्मस्मि विद्धि तम् । (३।१)
ayamātmā paraṃ brahma ahaṃ brahmasmi viddhi tam |
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो योगी राजधर्मं प्रपालय ॥ (३।२)
siddhyasiddhyoḥ samo yogī rājadharmaṃ prapālaya ||
कृष्णोक्तो ऽथार्जुनो ऽयुध्यद्रथस्थो वाद्यशब्दवान् । (४।१)
kṛṣṇokto 'thārjuno 'yudhyadrathastho vādyaśabdavān |
पाण्डवानां शिखण्डी च तयोर्युद्धं बभूव ह । (५।१)
pāṇḍavānāṃ śikhaṇḍī ca tayoryuddhaṃ babhūva ha |
धार्तराष्ट्राः पाण्डवांश् च जघ्नुर्युद्धे सभीष्मकाः ॥ (५।२)
dhārtarāṣṭrāḥ pāṇḍavāṃś ca jaghnuryuddhe sabhīṣmakāḥ ||
धार्तराष्ट्रान् शिखण्ड्याद्याः पाण्डवा जघ्नुराहवे । (६।१)
dhārtarāṣṭrān śikhaṇḍyādyāḥ pāṇḍavā jaghnurāhave |
बभूव स्वस्थदेवानां पश्यतां प्रीतिवर्धनं । (७।१)
babhūva svasthadevānāṃ paśyatāṃ prītivardhanaṃ |
भीष्मो ऽस्त्रैः पाण्डवं सैन्यं दशाहोभिर्न्यपातयत् ॥ (७।२)
bhīṣmo 'straiḥ pāṇḍavaṃ sainyaṃ daśāhobhirnyapātayat ||
दशमे ह्य् अर्जुनो बाणैर् भीष्मं वीरं ववर्ष ह । (८।१)
daśame hy arjuno bāṇair bhīṣmaṃ vīraṃ vavarṣa ha |
शिखण्डी द्रुपदोक्तो ऽस्त्रैर् ववर्ष जलदो यथा ॥ (८।२)
śikhaṇḍī drupadokto 'strair vavarṣa jalado yathā ||
भीष्मः स्वच्छन्दमृत्युश् च युद्धमार्गं प्रदर्श्य च ॥ (९।२)
bhīṣmaḥ svacchandamṛtyuś ca yuddhamārgaṃ pradarśya ca ||
उत्तरायणमीक्षंश् च ध्यायन् विष्णुं स्तवन् स्थितः ॥ (१०।२)
uttarāyaṇamīkṣaṃś ca dhyāyan viṣṇuṃ stavan sthitaḥ ||
दुर्योधने तु शोकार्ते द्रोणः सेनापतिस्त्वभूत् । (११।१)
duryodhane tu śokārte droṇaḥ senāpatistvabhūt |
पाण्डवे हर्षिते सैन्ये धृष्टद्युम्नश् चमूपतिः ॥ (११।२)
pāṇḍave harṣite sainye dhṛṣṭadyumnaś camūpatiḥ ||
तयोर्युद्धं बभूवोग्रं यमराष्ट्रविवर्धनम् । (१२।१)
tayoryuddhaṃ babhūvograṃ yamarāṣṭravivardhanam |
धृष्टद्युम्नाधिपतिता द्रोणः काल इवाबभौ ॥ (१३।२)
dhṛṣṭadyumnādhipatitā droṇaḥ kāla ivābabhau ||
हतो ऽश्वत्थामा चेत्युक्ते द्रोणः शस्त्राणि चात्यजत् । (१४।१)
hato 'śvatthāmā cetyukte droṇaḥ śastrāṇi cātyajat |
धृष्टद्युम्नशराक्रान्तः पतितः स महीतले ॥ (१४।२)
dhṛṣṭadyumnaśarākrāntaḥ patitaḥ sa mahītale ||
पञ्चमे ऽहनि दुर्धर्षः सर्वक्षत्रं प्रमथ्य च । (१५।१)
pañcame 'hani durdharṣaḥ sarvakṣatraṃ pramathya ca |
दुर्योधने तु शोकार्ते कर्णः सेनापतिस्त्वभूत् ॥ (१५।२)
duryodhane tu śokārte karṇaḥ senāpatistvabhūt ||
अर्जुनः पाण्डवानां च तयोर्युद्धं बभूव ह । (१६।१)
arjunaḥ pāṇḍavānāṃ ca tayoryuddhaṃ babhūva ha |
शस्त्राशस्त्रि महारौद्रं देवासुररणोपमम् ॥ (१६।२)
śastrāśastri mahāraudraṃ devāsuraraṇopamam ||
कर्णार्जुनाख्ये सङ्ग्रामे कर्णो ऽरीन् अवधीच्छरैः । (१७।१)
karṇārjunākhye saṅgrāme karṇo 'rīn avadhīccharaiḥ |
शल्यो दिनार्धं युयुधे ह्य् अवधीत्तं युधिष्ठिरः । (१८।१)
śalyo dinārdhaṃ yuyudhe hy avadhīttaṃ yudhiṣṭhiraḥ |
बहून् हत्वा नरादींश् च भीमसेनमथाब्रवीत् । (१९।१)
bahūn hatvā narādīṃś ca bhīmasenamathābravīt |
गदया प्रहरन्तं तु भीमस्तं तु व्यपातयत् ॥ (१९।२)
gadayā praharantaṃ tu bhīmastaṃ tu vyapātayat ||
रात्रौ सुषुप्तं च बलं पाण्डवानां न्यपातयत् ॥ (२०।२)
rātrau suṣuptaṃ ca balaṃ pāṇḍavānāṃ nyapātayat ||
द्रौपदेयान् सपाञ्चालान् धृष्टद्युम्नं च सो ऽवधीत् ॥ (२१।२)
draupadeyān sapāñcālān dhṛṣṭadyumnaṃ ca so 'vadhīt ||
पुत्रहीनां द्रौपदीं तां रुदन्तीमर्जुनस्ततः । (२२।१)
putrahīnāṃ draupadīṃ tāṃ rudantīmarjunastataḥ |
शिरोमणिं तु जग्राह ऐषिकास्त्रेण तस्य च ॥ (२२।२)
śiromaṇiṃ tu jagrāha aiṣikāstreṇa tasya ca ||
अश्वत्थामास्त्रनिर्दग्धं जीवयामास वै हरिः । (२३।१)
aśvatthāmāstranirdagdhaṃ jīvayāmāsa vai hariḥ |
उत्तरायास्ततो गर्भं स परीक्षिदभून्नृपः ॥ (२३।२)
uttarāyāstato garbhaṃ sa parīkṣidabhūnnṛpaḥ ||
कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्त्रयो मुक्तास्ततो रणात् । (२४।१)
kṛtavarmā kṛpo drauṇistrayo muktāstato raṇāt |
पाण्डवाः सात्यकिः कृष्णः सप्त मुक्ता न चापरे ॥ (२४।२)
pāṇḍavāḥ sātyakiḥ kṛṣṇaḥ sapta muktā na cāpare ||
स्त्रियश्चार्ताः समाश्वास्य भीमाद्यैः स युधिष्ठिरः । (२५।१)
striyaścārtāḥ samāśvāsya bhīmādyaiḥ sa yudhiṣṭhiraḥ |
संस्कृत्य प्रहतान् वीरान् दत्तोदकधनादिकः ॥ (२५।२)
saṃskṛtya prahatān vīrān dattodakadhanādikaḥ ||
भीष्माच् छान्तनवाच् छ्रुत्वा धर्मान् सर्वांश् च शान्तिदाम् । (२६।१)
bhīṣmāc chāntanavāc chrutvā dharmān sarvāṃś ca śāntidām |
राजधर्मान्मोक्षधर्मान्दानधर्मान् नृपो ऽभवत् ॥ (२६।२)
rājadharmānmokṣadharmāndānadharmān nṛpo 'bhavat ||
अश्वमेधे ददौ दानं ब्राह्मणेभ्यो ऽरिमर्दनः । (२७।१)
aśvamedhe dadau dānaṃ brāhmaṇebhyo 'rimardanaḥ |
श्रुत्वार्जुनान् मौषलेयं यादवानां च संक्षयम् । (२७।२)
śrutvārjunān mauṣaleyaṃ yādavānāṃ ca saṃkṣayam |
राज्ये परीक्षितं स्थाप्य सानुजः स्वर्गमाप्तवान् ॥ (२७।३)
rājye parīkṣitaṃ sthāpya sānujaḥ svargamāptavān ||
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये महाभारतवर्णनं नाम चतुर्दशो ऽध्यायः ॥ (२८।१)
ity ādimahāpurāṇe āgneye mahābhāratavarṇanaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.