अग्निर् उवाच । (१।१)

प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायम्भुवात् सुतौ । (१।२)

अजीजनत्स तां कन्यां शतरूपां तपोऽन्विताम् ॥ (१।३)

काम्यां कर्दमभार्यातः सम्राट् कुक्षिर्विराट् प्रभुः । (२।१)

सुरुच्यामुत्तमो जज्ञे पुत्र उत्तानपादतः ॥ (२।२)

सुनीत्यां तु ध्रुवः पुत्रस्तपस्तेपे स कीर्तये । (३।१)

ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि दिव्यानि हे मुने ॥ (३।२)

तस्मै प्रीतो हरिः प्रादान्मुन्यग्रे स्थानकं स्थिरम् । (४।१)

श्लोकं पपाठ ह्य् उशना वृद्धिं दृष्ट्वा स तस्य च ॥ (४।२)

अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतम् अहो ऽद्भुतम् । (५।१)

यमद्य पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः ॥ (५।२)

तस्मात् शिष्टिं च भव्यं च ध्रुवाच्छम्भुर्व्यजायत । (६।१)

शिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्मषान् ॥ (६।२)

रिपुं रिपुञ्जयं रिप्रं वृकलं वृकतेजसम् । (७।१)

रिपोराधत्त बृहती चाक्षुषं सर्वतेजसम् ॥ (७।२)

अजीजनत् पुष्करिण्यां वीरिण्यां चाक्षुषो मनुम् । (८।१)

मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुतोत्तमाः ॥ (८।२)

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कविः । (९।१)

अग्निष्टुर् अतिरात्रश् च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः ॥ (९।२)

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडग्नेयी महाप्रभान् । (१०।१)

अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुम् अङ्गिरसं गयम् ॥ (१०।२)

अङ्गात् सुनीथापत्यं वै वेणमेकं व्यजायत । (११।१)

अरक्षकः पापरतः स हतो मुनिभिः कुशैः ॥ (११।२)

प्रजार्थम् ऋषयो ऽथास्य ममन्थुर्दक्षिणं करं । (१२।१)

वेणस्य मथितो पाणौ संबभूव पृथुर् नृपः ॥ (१२।२)

तं दृष्ट्वा मुनयः प्राहुरेष वै मुदिताः प्रजाः । (१३।१)

करिष्यति महातेजा यशश् च प्राप्स्यते महत् ॥ (१३।२)

स धन्वी कवची जातस्तेजसा निर्दहन्निव । (१४।१)

पृथुर् वैन्यः प्रजाः सर्वा ररक्ष क्षेत्रपूर्वजः ॥ (१४।२)

राजसूयाभिषिक्तानामाद्यः स पृथिवीपतिः । (१५।१)

तस्माच्चैव समुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ ॥ (१५।२)

तत्स्तोत्रं चक्रतुर् वीरौ राजाभूज्जनरञ्जनात् । (१६।१)

दुग्धा गौस्तेन शस्यार्थं प्रजानां जीवनाय च ॥ (१६।२)

सह देवैर् मुनिगणैर् गन्धर्वैः साप्सरोगणैः । (१७।१)

पितृभिर्दानवैः सर्पैर् वीरुद्भिः पर्वतैर् जनैः ॥ (१७।२)

तेषु तेषु च पात्रेषु दुह्यमाना वसुन्धरा । (१८।१)

प्रादाद्यथेप्सितं क्षीरं तेन प्राणानधारयत् ॥ (१८।२)

पृथोः पुत्रौ तु धर्मज्ञौ जज्ञाते ऽन्तर्द्विपालिनौ । (१९।१)

शिखण्डी हविर्धानमन्तर्धानात् व्यजायत ॥ (१९।२)

हविर्धानात् षडाग्नेयी धीषणाजनयत् सुतान् । (२०।१)

प्राचीनबर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं व्रजाजिनौ ॥ (२०।२)

प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य पृथिव्यां यजतो यतः । (२१।१)

प्राचीनबर्हिर् भगवान् महानासीत्प्रजापतिः ॥ (२१।२)

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः । (२२।१)

सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः ॥ (२२।२)

अपृथग्धर्मचरणास् ते तप्यन्त महत्तपः । (२३।१)

दशवर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः ॥ (२३।२)

प्रजापतित्वं सम्प्राप्य तुष्टा विष्णोश् च निर्गताः । (२४।१)

भूः खं व्याप्तं हि तरुभिस्तांस्तरूनदहंश् च ते ॥ (२४।२)

मुखजाग्निमरुद्भ्यां च दृष्ट्वा चाथ द्रुमक्षयम् । (२५।१)

उपगम्याब्रवीदेतान् राजा सोमः प्रजापतीन् ॥ (२५।२)

कोपं यच्छत दास्यन्ति कन्यां वो मारिषां वराम् । (२६।१)

तपस्विनो मुनेः कण्डोः प्रम्लोचायां ममैव च ॥ (२६।२)

भविष्यं जानता सृष्टा भार्या वो ऽस्तु कुलंकरी । (२७।१)

अस्यामुत्पत्स्यते दक्षः प्रजाः संवर्धयिष्यति ॥ (२७।२)

प्रचेतसस्तां जगृहुर् दक्षो ऽस्यां च ततो ऽभवत् । (२८।१)

अचरांश् च चरांश् चैव द्विपदो ऽथ चतुष्पदः ॥ (२८।२)

स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः । (२९।१)

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश ॥ (२९।२)

सप्तविंशति सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमिने । (३०।१)

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे अदात् ॥ (३०।२)

तासु देवाश् च नागाद्या मैथुनान्मनसा पुरा । (३१।१)

धर्मसर्गं प्रवक्ष्यामि दशपत्नीषु धर्मतः ॥ (३१।२)

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्यान् साध्या व्यजायत । (३२।१)

मरुत्त्वया मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवो ऽभवन् ॥ (३२।२)

भानोस्तु भानवः पुत्रा मुहूर्तास्तु मुहूर्तजाः । (३३।१)

सम्बाया धर्मतो घोषो नागवीथी च यामिजा ॥ (३३।२)

पृथिवीविषयं सर्वमरुन्धत्यां व्यजायत । (३४।१)

संकल्पायास्तु सङ्कल्पा इन्दोर् नक्षत्रतः सुताः ॥ (३४।२)

आपो ध्रुवं च सोमं च धरश् चैवानिलो ऽनलः । (३५।१)

प्रत्यूषश् च प्रभावश् च वसवो ऽष्टौ च नामतः ॥ (३५।२)

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तो मुनिस् तथा । (३६।१)

ध्रुवस्य कालो लोकान्तो वर्चाः सोमस्य वै सुतः ॥ (३६।२)

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस् तथा । (३७।१)

मनोहरायाः शिशिरः प्राणो ऽथ रमणस् तथा ॥ (३७।२)

पुरोजवो ऽनिलस्यासीद् अविज्ञातो ऽनलस्य च । (३८।१)

अग्निपुत्रः कुमारश् च शरस्तम्बे व्यजायत ॥ (३८।२)

तस्य शाखो विशाखश् च नैगमेयश् च पृष्ठजः । (३९।१)

कृत्तिकातः कार्त्तिकेयो यतिः सनत्कुमारकः ॥ (३९।२)

प्रत्यूषाद्देवलो जज्ञे विश्वकर्मा प्रभावतः । (४०।१)

कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानां च वर्धकिः ॥ (४०।२)

मनुष्याश्चोपजीवन्ति शिल्पं वै भूषणादिकं । (४१।१)

सुरभी कश्यपाद्रुद्रानेकादश विजज्ञुषी ॥ (४१।२)

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती । (४२।१)

अजैकपाद् अहिर् ब्रध्नस् त्वष्टा रुद्राश् च सत्तम ॥ (४२।२)

त्वष्टुश् चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः । (४३।१)

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यम्बकश्चापराजितः ॥ (४३।२)

वृषाकपिश् च शम्भुश् च कपर्दी रैवतस् तथा । (४४।१)

मृगव्याधस्य सर्पश् च कपाली दश चैककः । (४४।२)

रुद्राणां च शतं लक्षं यैर् व्याप्तं सचराचरं ॥ (४४।३)

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम अष्टादशो ऽध्यायः ॥ (४५।१)