अग्निपुराणAgnipurāṇa

AgniPur, 20

20 of 25 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अग्निर् उवाच । (१।१)

agnir uvāca

1.2१.२

प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः । (१।२)

prathamo mahataḥ sargo vijñeyo brahmaṇastu saḥ |

1.3१.३

तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः ॥ (१।३)

tanmātrāṇāṃ dvitīyastu bhūtasargo hi sa smṛtaḥ ||

2.1२.१

वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः । (२।१)

vaikārikastṛtīyastu sarga aindriyakaḥ smṛtaḥ |

2.2२.२

इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः ॥ (२।२)

ityeṣa prākṛtaḥ sargaḥ sambhūto buddhipūrvakaḥ ||

3.1३.१

मुख्यः सर्गश् चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः । (३।१)

mukhyaḥ sargaś caturthastu mukhyā vai sthāvarāḥ smṛtāḥ |

3.2३.२

तिर्यक्स्रोतास्तु यः प्रोक्तस् तैर्यग्योन्यस्ततः स्मृतः ॥ (३।२)

tiryaksrotāstu yaḥ proktas tairyagyonyastataḥ smṛtaḥ ||

4.1४.१

तथोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः । (४।१)

tathordhvasrotasāṃ ṣaṣṭho devasargastu sa smṛtaḥ |

4.2४.२

ततो ऽर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः ॥ (४।२)

tato 'rvāksrotasāṃ sargaḥ saptamaḥ sa tu mānuṣaḥ ||

5.1५.१

अष्टमो ऽनुग्रहः सर्गैः सात्त्विकस्तामसश् च यः । (५।१)

aṣṭamo 'nugrahaḥ sargaiḥ sāttvikastāmasaś ca yaḥ |

5.2५.२

पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृताश् च त्रयः स्मृताः ॥ (५।२)

pañcaite vaikṛtāḥ sargāḥ prākṛtāś ca trayaḥ smṛtāḥ ||

6.1६.१

प्राकृतो वैकृतश् चैव कौमारो नवमस् तथा । (६।१)

prākṛto vaikṛtaś caiva kaumāro navamas tathā |

6.2६.२

ब्रह्मतो नव सर्गास्तु जगतो मूलहेतवः ॥ (६।२)

brahmato nava sargāstu jagato mūlahetavaḥ ||

7.1७.१

ख्यात्याद्या दक्षकन्यास्तु भृग्वाद्या उपयेमिरे । (७।१)

khyātyādyā dakṣakanyāstu bhṛgvādyā upayemire |

7.2७.२

नित्यो नैमित्तकः सर्गस्त्रिधा प्रकथितो जनैः ॥ (७।२)

nityo naimittakaḥ sargastridhā prakathito janaiḥ ||

8.1८.१

प्राकृता दैनन्दिनी स्यादन्तरप्रलयादनु । (८।१)

prākṛtā dainandinī syādantarapralayādanu |

8.2८.२

जायते यत्रानुदिनं मित्यसर्गो हि संमतः ॥ (८।२)

jāyate yatrānudinaṃ mityasargo hi saṃmataḥ ||

9.1९.१

देवौ धाताविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत । (९।१)

devau dhātāvidhātārau bhṛgoḥ khyātirasūyata |

9.2९.२

श्रियं च पत्नी विष्णोर्या स्तुता शक्रेण वृद्धये ॥ (९।२)

śriyaṃ ca patnī viṣṇoryā stutā śakreṇa vṛddhaye ||

10.1१०.१

धातुर् विधातुर् द्वौ पुत्रौ क्रमात् प्राणो मृकण्डुकः । (१०।१)

dhātur vidhātur dvau putrau kramāt prāṇo mṛkaṇḍukaḥ |

10.2१०.२

मार्कण्डेयो मृकण्डोश् च जज्ञे वेदशिरास्ततः ॥ (१०।२)

mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍoś ca jajñe vedaśirāstataḥ ||

11.1११.१

पौर्णमासश् च सम्भूत्यां मरीचेरभवत् सुतः । (११।१)

paurṇamāsaś ca sambhūtyāṃ marīcerabhavat sutaḥ |

11.2११.२

स्मृत्यामङ्गिरसः पुत्राः सिनीवाली कुहूस् तथा ॥ (११।२)

smṛtyāmaṅgirasaḥ putrāḥ sinīvālī kuhūs tathā ||

12.1१२.१

राकाश् चानुमतिश् चात्रेर् अनसूयाप्यजीजनत् । (१२।१)

rākāś cānumatiś cātrer anasūyāpyajījanat |

12.2१२.२

सोमं दुर्वाससं पुत्रं दत्तात्रेयं च योगिनम् ॥ (१२।२)

somaṃ durvāsasaṃ putraṃ dattātreyaṃ ca yoginam ||

13.1१३.१

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तोलिस् तत्सुतो ऽभवत् । (१३।१)

prītyāṃ pulastyabhāryāyāṃ dattolis tatsuto 'bhavat |

13.2१३.२

क्षमायां पुलहाज्जाताः सहिष्णुः कर्मपादिकाः ॥ (१३।२)

kṣamāyāṃ pulahājjātāḥ sahiṣṇuḥ karmapādikāḥ ||

14.1१४.१

संनत्यां च क्रतोरासन् बालिखिल्या महौजसः । (१४।१)

saṃnatyāṃ ca kratorāsan bālikhilyā mahaujasaḥ |

14.2१४.२

अङ्गुष्ठपर्वमात्रास्ते ये हि षष्टिसहस्रिणः ॥ (१४।२)

aṅguṣṭhaparvamātrāste ye hi ṣaṣṭisahasriṇaḥ ||

15.1१५.१

ऊर्जायां च वशिष्ठाच्च राजा गात्रोर्ध्वबाहुकः । (१५।१)

ūrjāyāṃ ca vaśiṣṭhācca rājā gātrordhvabāhukaḥ |

15.2१५.२

सवनश्चालघुः शुक्रः सुतपाः सप्त चर्षयः ॥ (१५।२)

savanaścālaghuḥ śukraḥ sutapāḥ sapta carṣayaḥ ||

16.1१६.१

पावकः पवमानो ऽभूच्छुचिः स्वाहाग्निजो ऽभवत् । (१६।१)

pāvakaḥ pavamāno 'bhūcchuciḥ svāhāgnijo 'bhavat |

16.2१६.२

अग्निस्वात्ता बर्हिषदो ऽनग्नयः साग्नयो ह्य् अजात् ॥ (१६।२)

agnisvāttā barhiṣado 'nagnayaḥ sāgnayo hy ajāt ||

17.1१७.१

पितृभ्यश् च स्वधायां च मेना वैधारिणी सुते । (१७।१)

pitṛbhyaś ca svadhāyāṃ ca menā vaidhāriṇī sute |

17.2१७.२

हिंसाभार्या त्वधर्मस्य तयोर्जज्ञे तथानृतम् ॥ (१७।२)

hiṃsābhāryā tvadharmasya tayorjajñe tathānṛtam ||

18.1१८.१

कन्या च निकृतिस्ताभ्यां भयन्नरकेमेव च । (१८।१)

kanyā ca nikṛtistābhyāṃ bhayannarakemeva ca |

18.2१८.२

माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः ॥ (१८।२)

māyā ca vedanā caiva mithunaṃ tvidametayoḥ ||

19.1१९.१

तयोर्जज्ञे ऽथ वै मायां मृत्युं भूतापहारिणम् । (१९।१)

tayorjajñe 'tha vai māyāṃ mṛtyuṃ bhūtāpahāriṇam |

19.2१९.२

वेदना च सुतं चापि दुःखं जज्ञे ऽथ रौरवात् ॥ (१९।२)

vedanā ca sutaṃ cāpi duḥkhaṃ jajñe 'tha rauravāt ||

20.1२०.१

मृत्योर् व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश् च जज्ञिरे । (२०।१)

mṛtyor vyādhijarāśokatṛṣṇākrodhāś ca jajñire |

20.2२०.२

ब्रह्मणश् च रुदन् जातो रोदनाद्रुद्रनामकः ॥ (२०।२)

brahmaṇaś ca rudan jāto rodanādrudranāmakaḥ ||

21.1२१.१

भवं शर्वमथेशानं तथा पशुपतिं द्विज । (२१।१)

bhavaṃ śarvamatheśānaṃ tathā paśupatiṃ dvija |

21.2२१.२

भीममुग्रं महादेवमुवाच स पितामहः ॥ (२१।२)

bhīmamugraṃ mahādevamuvāca sa pitāmahaḥ ||

22.1२२.१

दक्षकोपाच्च तद्भार्या देहं तत्याज सा सती । (२२।१)

dakṣakopācca tadbhāryā dehaṃ tatyāja sā satī |

22.2२२.२

हिमवद्दुहिता भूत्वा पत्नी शम्भोरभूत् पुनः ॥ (२२।२)

himavadduhitā bhūtvā patnī śambhorabhūt punaḥ ||

23.1२३.१

ऋषिभ्यो नारदाद्युक्ताः पूजाः स्नानादिपूर्विकाः । (२३।१)

ṛṣibhyo nāradādyuktāḥ pūjāḥ snānādipūrvikāḥ |

23.2२३.२

स्वायम्भुवाद्यास्ताः कृत्वा विष्ण्वादेर्भुक्तिमुक्तिदाः ॥ (२३।२)

svāyambhuvādyāstāḥ kṛtvā viṣṇvāderbhuktimuktidāḥ ||

24.1२४.१

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम विंशतितमो ऽध्यायः ॥ (२४।१)

ity ādimahāpurāṇe āgneye jagatsargavarṇanaṃ nāma viṃśatitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

AgniPur, 20

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit