अग्निपुराणAgnipurāṇa

AgniPur, 13

13 of 25 · 60 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अग्निर् उवाच । (१।१)

agnir uvāca

1.2१.२

भारतं सम्प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यलक्षणम् । (१।२)

bhārataṃ sampravakṣyāmi kṛṣṇamāhātmyalakṣaṇam |

1.3१.३

भूभारमहरद्विष्णुर् निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ (१।३)

bhūbhāramaharadviṣṇur nimittīkṛtya pāṇḍavān ||

2.1२.१

विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः । (२।१)

viṣṇunābhyabjajo brahmā brahmaputro 'triratritaḥ |

2.2२.२

सोमः सोमाद्बुधस्तस्मादैल आसीत् पुरूरवाः ॥ (२।२)

somaḥ somādbudhastasmādaila āsīt purūravāḥ ||

3.1३.१

तस्मादायुस् ततो राजा नहुषो ऽतो ययातिकः । (३।१)

tasmādāyus tato rājā nahuṣo 'to yayātikaḥ |

3.2३.२

ततः पुरुस्तस्य वंशे भरतो ऽथ नृपः कुरुः ॥ (३।२)

tataḥ purustasya vaṃśe bharato 'tha nṛpaḥ kuruḥ ||

4.1४.१

तद्वंशे शान्तनुस्तस्माद्भीष्मो गङ्गासुतो ऽनुजौ । (४।१)

tadvaṃśe śāntanustasmādbhīṣmo gaṅgāsuto 'nujau |

4.2४.२

चित्राङ्गदो विचित्रश् च सत्यवत्यां च शान्तनोः ॥ (४।२)

citrāṅgado vicitraś ca satyavatyāṃ ca śāntanoḥ ||

5.1५.१

स्वर्गं गते शान्तनौ च भीष्मो भार्याविवर्जितः । (५।१)

svargaṃ gate śāntanau ca bhīṣmo bhāryāvivarjitaḥ |

5.2५.२

अपालयत् भ्रातृराज्यं बालश्चित्राङ्गदो हतः ॥ (५।२)

apālayat bhrātṛrājyaṃ bālaścitrāṅgado hataḥ ||

6.1६.१

चित्राङ्गदेन द्वे कन्ये काशिराजस्य चाम्बिका । (६।१)

citrāṅgadena dve kanye kāśirājasya cāmbikā |

6.2६.२

अम्बालिका च भीष्मेण आनीते विजितारिणा ॥ (६।२)

ambālikā ca bhīṣmeṇa ānīte vijitāriṇā ||

7.1७.१

भार्ये विचित्रवीर्यस्य यक्ष्मणा स दिवं गतः । (७।१)

bhārye vicitravīryasya yakṣmaṇā sa divaṃ gataḥ |

7.2७.२

सत्यवत्या ह्य् अनुमतादम्बिकायां नृपो ऽभवत् ॥ (७।२)

satyavatyā hy anumatādambikāyāṃ nṛpo 'bhavat ||

8.1८.१

धृतराष्ट्रो ऽम्बालिकायां पाण्डुश् च व्यासतः सुतः । (८।१)

dhṛtarāṣṭro 'mbālikāyāṃ pāṇḍuś ca vyāsataḥ sutaḥ |

8.2८.२

गान्धार्यां धृतराष्ट्राच्च दुर्योधनमुखं शतम् ॥ (८।२)

gāndhāryāṃ dhṛtarāṣṭrācca duryodhanamukhaṃ śatam ||

9.1९.१

शतशृङ्गाश्रमपदे भार्यायोगाद् यतो मृतिः । (९।१)

śataśṛṅgāśramapade bhāryāyogād yato mṛtiḥ |

9.2९.२

ऋषिशापात्ततो धर्मात् कुन्त्यां पाण्डोर्युधिष्ठिरः ॥ (९।२)

ṛṣiśāpāttato dharmāt kuntyāṃ pāṇḍoryudhiṣṭhiraḥ ||

10.1१०.१

वाताद्भीमो ऽर्जुनः शक्रान्माद्र्यामश्विकुमारतः । (१०।१)

vātādbhīmo 'rjunaḥ śakrānmādryāmaśvikumārataḥ |

10.2१०.२

नकुलः सहदेवश् च पाण्डुर्माद्रीयुतो मृतः ॥ (१०।२)

nakulaḥ sahadevaś ca pāṇḍurmādrīyuto mṛtaḥ ||

11.1११.१

कर्णः कुन्त्यां हि कन्यायां जातो दुर्योधाश्रितः । (११।१)

karṇaḥ kuntyāṃ hi kanyāyāṃ jāto duryodhāśritaḥ |

11.2११.२

कुरुपाण्डवयोर् वैरं दैवयोगाद् बभूव ह ॥ (११।२)

kurupāṇḍavayor vairaṃ daivayogād babhūva ha ||

12.1१२.१

दुर्योधनो जतुगृहे पाण्डवानदहत् कुधीः । (१२।१)

duryodhano jatugṛhe pāṇḍavānadahat kudhīḥ |

12.2१२.२

दग्धागाराद्विनिष्क्रान्ता मातृपृष्टास्तु पाण्डवाः ॥ (१२।२)

dagdhāgārādviniṣkrāntā mātṛpṛṣṭāstu pāṇḍavāḥ ||

13.1१३.१

ततस्तु एकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने । (१३।१)

tatastu ekacakrāyāṃ brāhmaṇasya niveśane |

13.2१३.२

मुनिवेषाः स्थिताः सर्वे निहत्य बकराक्षसम् ॥ (१३।२)

muniveṣāḥ sthitāḥ sarve nihatya bakarākṣasam ||

14.1१४.१

ययुः पाञ्चालविषयं द्रौपद्यास्ते स्वयंवरे । (१४।१)

yayuḥ pāñcālaviṣayaṃ draupadyāste svayaṃvare |

14.2१४.२

सम्प्राप्ता बाहुवेधेन द्रौपदी पञ्चपाण्डवैः ॥ (१४।२)

samprāptā bāhuvedhena draupadī pañcapāṇḍavaiḥ ||

15.1१५.१

अर्धराज्यं ततः प्राप्ता ज्ञाता दुर्योधनादिभिः । (१५।१)

ardharājyaṃ tataḥ prāptā jñātā duryodhanādibhiḥ |

15.2१५.२

गाण्डीवं च धनुर्दिव्यं पावकाद्रथमुत्तमम् ॥ (१५।२)

gāṇḍīvaṃ ca dhanurdivyaṃ pāvakādrathamuttamam ||

16.1१६.१

सारथिं चार्जुनः संख्ये कृष्णम् अक्षय्यसायकान् । (१६।१)

sārathiṃ cārjunaḥ saṃkhye kṛṣṇam akṣayyasāyakān |

16.2१६.२

ब्रह्मास्त्रादींस् तथा द्रोणात्सर्वे शस्त्रविशारदाः ॥ (१६।२)

brahmāstrādīṃs tathā droṇātsarve śastraviśāradāḥ ||

17.1१७.१

कृष्णेन सो ऽर्जुनो वह्निं खाण्डवे समतर्पयत् । (१७।१)

kṛṣṇena so 'rjuno vahniṃ khāṇḍave samatarpayat |

17.2१७.२

इन्द्रवृष्टिं वारयंश् च शरवर्षेण पाण्डवः ॥ (१७।२)

indravṛṣṭiṃ vārayaṃś ca śaravarṣeṇa pāṇḍavaḥ ||

18.1१८.१

जिता दिशः पाण्डवैश् च राज्यं चक्रे युधिष्ठिरः । (१८।१)

jitā diśaḥ pāṇḍavaiś ca rājyaṃ cakre yudhiṣṭhiraḥ |

18.2१८.२

बहुस्वर्णं राजसूयं न सेहे तं सुयोधनः ॥ (१८।२)

bahusvarṇaṃ rājasūyaṃ na sehe taṃ suyodhanaḥ ||

19.1१९.१

भ्रात्रा दुःशासनेनोक्तः कर्णेन प्राप्तभूतिना । (१९।१)

bhrātrā duḥśāsanenoktaḥ karṇena prāptabhūtinā |

19.2१९.२

द्यूतकार्ये शकुनिना द्यूतेन स युधिष्ठिरम् ॥ (१९।२)

dyūtakārye śakuninā dyūtena sa yudhiṣṭhiram ||

20.1२०.१

अजयत्तस्य राज्यं च सभास्थो माययाहसत् । (२०।१)

ajayattasya rājyaṃ ca sabhāstho māyayāhasat |

20.2२०.२

जितो युधिष्ठिरो भ्रातृयुक्तश्चारण्यकं ययौ ॥ (२०।२)

jito yudhiṣṭhiro bhrātṛyuktaścāraṇyakaṃ yayau ||

21.1२१.१

वने द्वादशवर्षाणि प्रतिज्ञातानि सो ऽनयत् । (२१।१)

vane dvādaśavarṣāṇi pratijñātāni so 'nayat |

21.2२१.२

अष्टाशीतिसहस्राणि भोजयन् पूर्ववत् द्विजान् ॥ (२१।२)

aṣṭāśītisahasrāṇi bhojayan pūrvavat dvijān ||

22.1२२.१

सधौम्यो द्रौपदीषष्ठस्ततः प्रायाद्विराटकम् । (२२।१)

sadhaumyo draupadīṣaṣṭhastataḥ prāyādvirāṭakam |

22.2२२.२

कङ्को द्विजो ह्य् अविज्ञातो राजा भीमो ऽथ सूपकृत् ॥ (२२।२)

kaṅko dvijo hy avijñāto rājā bhīmo 'tha sūpakṛt ||

23.1२३.१

बृहन्नलार्जुनो भार्या सैरिन्ध्री यमजौ तथा । (२३।१)

bṛhannalārjuno bhāryā sairindhrī yamajau tathā |

23.2२३.२

अन्यनाम्ना भीमसेनः कीचकं चावधीन्निशि ॥ (२३।२)

anyanāmnā bhīmasenaḥ kīcakaṃ cāvadhīnniśi ||

24.1२४.१

द्रौपदीं हर्तुकामं तं अर्जुनश्चाजयत् कुरून् । (२४।१)

draupadīṃ hartukāmaṃ taṃ arjunaścājayat kurūn |

24.2२४.२

कुर्वतो गोग्रहादींश् च तैर् ज्ञाताः पाण्डवा अथ ॥ (२४।२)

kurvato gograhādīṃś ca tair jñātāḥ pāṇḍavā atha ||

25.1२५.१

सुभद्रा कृष्णभगिनी अर्जुनात्समजीजनत् । (२५।१)

subhadrā kṛṣṇabhaginī arjunātsamajījanat |

25.2२५.२

अभिमन्युं ददौ तस्मै विराटश्चोत्तरां सुताम् ॥ (२५।२)

abhimanyuṃ dadau tasmai virāṭaścottarāṃ sutām ||

26.1२६.१

सप्ताक्षौहिणीश आसीद्धर्मराजो रणाय सः । (२६।१)

saptākṣauhiṇīśa āsīddharmarājo raṇāya saḥ |

26.2२६.२

कृष्णो दूतो ऽब्रवीद् गत्वा दुर्योधनममर्षणम् ॥ (२६।२)

kṛṣṇo dūto 'bravīd gatvā duryodhanamamarṣaṇam ||

27.1२७.१

एकादशाक्षौहिणीशं नृपं दुर्योधनं तदा । (२७।१)

ekādaśākṣauhiṇīśaṃ nṛpaṃ duryodhanaṃ tadā |

27.2२७.२

युधिष्ठिरायार्धराज्यं देहि ग्रामांश् च पञ्च वा ॥ (२७।२)

yudhiṣṭhirāyārdharājyaṃ dehi grāmāṃś ca pañca vā ||

28.1२८.१

युध्यस्व वा वचः श्रुत्वा कृष्णमाह सुयोधनः । (२८।१)

yudhyasva vā vacaḥ śrutvā kṛṣṇamāha suyodhanaḥ |

28.2२८.२

भूसूच्यग्रं न दास्यामि योत्स्ये संग्रहणोद्यतः ॥ (२८।२)

bhūsūcyagraṃ na dāsyāmi yotsye saṃgrahaṇodyataḥ ||

29.1२९.१

विश्वरूपं दर्शयित्वा अधृष्यं विदुरार्चितः । (२९।१)

viśvarūpaṃ darśayitvā adhṛṣyaṃ vidurārcitaḥ |

29.2२९.२

प्रागाद्युधिष्ठिरं प्राह योधयैनं सुयोधनम् ॥ (२९।२)

prāgādyudhiṣṭhiraṃ prāha yodhayainaṃ suyodhanam ||

30.1३०.१

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये आदिपर्वादिवर्णनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः ॥ (३०।१)

ity ādimahāpurāṇe āgneye ādiparvādivarṇanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

AgniPur, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit