AgniPur, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
भारतं सम्प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यलक्षणम् । (१।२)
bhārataṃ sampravakṣyāmi kṛṣṇamāhātmyalakṣaṇam |
भूभारमहरद्विष्णुर् निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ (१।३)
bhūbhāramaharadviṣṇur nimittīkṛtya pāṇḍavān ||
विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः । (२।१)
viṣṇunābhyabjajo brahmā brahmaputro 'triratritaḥ |
ततः पुरुस्तस्य वंशे भरतो ऽथ नृपः कुरुः ॥ (३।२)
tataḥ purustasya vaṃśe bharato 'tha nṛpaḥ kuruḥ ||
तद्वंशे शान्तनुस्तस्माद्भीष्मो गङ्गासुतो ऽनुजौ । (४।१)
tadvaṃśe śāntanustasmādbhīṣmo gaṅgāsuto 'nujau |
चित्राङ्गदो विचित्रश् च सत्यवत्यां च शान्तनोः ॥ (४।२)
citrāṅgado vicitraś ca satyavatyāṃ ca śāntanoḥ ||
स्वर्गं गते शान्तनौ च भीष्मो भार्याविवर्जितः । (५।१)
svargaṃ gate śāntanau ca bhīṣmo bhāryāvivarjitaḥ |
अपालयत् भ्रातृराज्यं बालश्चित्राङ्गदो हतः ॥ (५।२)
apālayat bhrātṛrājyaṃ bālaścitrāṅgado hataḥ ||
चित्राङ्गदेन द्वे कन्ये काशिराजस्य चाम्बिका । (६।१)
citrāṅgadena dve kanye kāśirājasya cāmbikā |
भार्ये विचित्रवीर्यस्य यक्ष्मणा स दिवं गतः । (७।१)
bhārye vicitravīryasya yakṣmaṇā sa divaṃ gataḥ |
सत्यवत्या ह्य् अनुमतादम्बिकायां नृपो ऽभवत् ॥ (७।२)
satyavatyā hy anumatādambikāyāṃ nṛpo 'bhavat ||
धृतराष्ट्रो ऽम्बालिकायां पाण्डुश् च व्यासतः सुतः । (८।१)
dhṛtarāṣṭro 'mbālikāyāṃ pāṇḍuś ca vyāsataḥ sutaḥ |
गान्धार्यां धृतराष्ट्राच्च दुर्योधनमुखं शतम् ॥ (८।२)
gāndhāryāṃ dhṛtarāṣṭrācca duryodhanamukhaṃ śatam ||
ऋषिशापात्ततो धर्मात् कुन्त्यां पाण्डोर्युधिष्ठिरः ॥ (९।२)
ṛṣiśāpāttato dharmāt kuntyāṃ pāṇḍoryudhiṣṭhiraḥ ||
वाताद्भीमो ऽर्जुनः शक्रान्माद्र्यामश्विकुमारतः । (१०।१)
vātādbhīmo 'rjunaḥ śakrānmādryāmaśvikumārataḥ |
नकुलः सहदेवश् च पाण्डुर्माद्रीयुतो मृतः ॥ (१०।२)
nakulaḥ sahadevaś ca pāṇḍurmādrīyuto mṛtaḥ ||
कर्णः कुन्त्यां हि कन्यायां जातो दुर्योधाश्रितः । (११।१)
karṇaḥ kuntyāṃ hi kanyāyāṃ jāto duryodhāśritaḥ |
दग्धागाराद्विनिष्क्रान्ता मातृपृष्टास्तु पाण्डवाः ॥ (१२।२)
dagdhāgārādviniṣkrāntā mātṛpṛṣṭāstu pāṇḍavāḥ ||
मुनिवेषाः स्थिताः सर्वे निहत्य बकराक्षसम् ॥ (१३।२)
muniveṣāḥ sthitāḥ sarve nihatya bakarākṣasam ||
ययुः पाञ्चालविषयं द्रौपद्यास्ते स्वयंवरे । (१४।१)
yayuḥ pāñcālaviṣayaṃ draupadyāste svayaṃvare |
सम्प्राप्ता बाहुवेधेन द्रौपदी पञ्चपाण्डवैः ॥ (१४।२)
samprāptā bāhuvedhena draupadī pañcapāṇḍavaiḥ ||
अर्धराज्यं ततः प्राप्ता ज्ञाता दुर्योधनादिभिः । (१५।१)
ardharājyaṃ tataḥ prāptā jñātā duryodhanādibhiḥ |
गाण्डीवं च धनुर्दिव्यं पावकाद्रथमुत्तमम् ॥ (१५।२)
gāṇḍīvaṃ ca dhanurdivyaṃ pāvakādrathamuttamam ||
सारथिं चार्जुनः संख्ये कृष्णम् अक्षय्यसायकान् । (१६।१)
sārathiṃ cārjunaḥ saṃkhye kṛṣṇam akṣayyasāyakān |
ब्रह्मास्त्रादींस् तथा द्रोणात्सर्वे शस्त्रविशारदाः ॥ (१६।२)
brahmāstrādīṃs tathā droṇātsarve śastraviśāradāḥ ||
कृष्णेन सो ऽर्जुनो वह्निं खाण्डवे समतर्पयत् । (१७।१)
kṛṣṇena so 'rjuno vahniṃ khāṇḍave samatarpayat |
इन्द्रवृष्टिं वारयंश् च शरवर्षेण पाण्डवः ॥ (१७।२)
indravṛṣṭiṃ vārayaṃś ca śaravarṣeṇa pāṇḍavaḥ ||
जिता दिशः पाण्डवैश् च राज्यं चक्रे युधिष्ठिरः । (१८।१)
jitā diśaḥ pāṇḍavaiś ca rājyaṃ cakre yudhiṣṭhiraḥ |
बहुस्वर्णं राजसूयं न सेहे तं सुयोधनः ॥ (१८।२)
bahusvarṇaṃ rājasūyaṃ na sehe taṃ suyodhanaḥ ||
भ्रात्रा दुःशासनेनोक्तः कर्णेन प्राप्तभूतिना । (१९।१)
bhrātrā duḥśāsanenoktaḥ karṇena prāptabhūtinā |
द्यूतकार्ये शकुनिना द्यूतेन स युधिष्ठिरम् ॥ (१९।२)
dyūtakārye śakuninā dyūtena sa yudhiṣṭhiram ||
जितो युधिष्ठिरो भ्रातृयुक्तश्चारण्यकं ययौ ॥ (२०।२)
jito yudhiṣṭhiro bhrātṛyuktaścāraṇyakaṃ yayau ||
वने द्वादशवर्षाणि प्रतिज्ञातानि सो ऽनयत् । (२१।१)
vane dvādaśavarṣāṇi pratijñātāni so 'nayat |
अष्टाशीतिसहस्राणि भोजयन् पूर्ववत् द्विजान् ॥ (२१।२)
aṣṭāśītisahasrāṇi bhojayan pūrvavat dvijān ||
सधौम्यो द्रौपदीषष्ठस्ततः प्रायाद्विराटकम् । (२२।१)
sadhaumyo draupadīṣaṣṭhastataḥ prāyādvirāṭakam |
कङ्को द्विजो ह्य् अविज्ञातो राजा भीमो ऽथ सूपकृत् ॥ (२२।२)
kaṅko dvijo hy avijñāto rājā bhīmo 'tha sūpakṛt ||
बृहन्नलार्जुनो भार्या सैरिन्ध्री यमजौ तथा । (२३।१)
bṛhannalārjuno bhāryā sairindhrī yamajau tathā |
द्रौपदीं हर्तुकामं तं अर्जुनश्चाजयत् कुरून् । (२४।१)
draupadīṃ hartukāmaṃ taṃ arjunaścājayat kurūn |
कुर्वतो गोग्रहादींश् च तैर् ज्ञाताः पाण्डवा अथ ॥ (२४।२)
kurvato gograhādīṃś ca tair jñātāḥ pāṇḍavā atha ||
अभिमन्युं ददौ तस्मै विराटश्चोत्तरां सुताम् ॥ (२५।२)
abhimanyuṃ dadau tasmai virāṭaścottarāṃ sutām ||
कृष्णो दूतो ऽब्रवीद् गत्वा दुर्योधनममर्षणम् ॥ (२६।२)
kṛṣṇo dūto 'bravīd gatvā duryodhanamamarṣaṇam ||
युधिष्ठिरायार्धराज्यं देहि ग्रामांश् च पञ्च वा ॥ (२७।२)
yudhiṣṭhirāyārdharājyaṃ dehi grāmāṃś ca pañca vā ||
युध्यस्व वा वचः श्रुत्वा कृष्णमाह सुयोधनः । (२८।१)
yudhyasva vā vacaḥ śrutvā kṛṣṇamāha suyodhanaḥ |
भूसूच्यग्रं न दास्यामि योत्स्ये संग्रहणोद्यतः ॥ (२८।२)
bhūsūcyagraṃ na dāsyāmi yotsye saṃgrahaṇodyataḥ ||
विश्वरूपं दर्शयित्वा अधृष्यं विदुरार्चितः । (२९।१)
viśvarūpaṃ darśayitvā adhṛṣyaṃ vidurārcitaḥ |
प्रागाद्युधिष्ठिरं प्राह योधयैनं सुयोधनम् ॥ (२९।२)
prāgādyudhiṣṭhiraṃ prāha yodhayainaṃ suyodhanam ||
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये आदिपर्वादिवर्णनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः ॥ (३०।१)
ity ādimahāpurāṇe āgneye ādiparvādivarṇanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.