शाल्मली तस्य निर्यासो रोहितश् चैकवीरकः । (१।१)

पारिभद्रो ऽथ खदिरस् त्रिधारिः खादिरः स्मृतः ॥ (१।२)

शमीद्वयं च बर्बुरद्वितयं चारिमेदकः । (२।१)

पक्वाण्डेङ्गुदिका प्रोक्ता निष्पत्त्री च स्नुही द्विधा ॥ (२।२)

कन्थारिका त्रिधैरण्डो घोण्टा वल्लीकरञ्जकः । (३।१)

कारिका मदनस् त्रेधा बिल्वान्तरस् तरट्टिका ॥ (३।२)

श्रीवल्ली कुञ्जिका चैव रामकाण्डस् तथापरः । (४।१)

सयावनालौ द्विशरौ मुञ्जकाशी द्विधा कुशः ॥ (४।२)

वल्वजा कुतृणौ चाथ नलौ दूर्वा चतुर्विधा । (५।१)

कुन्दुरो भूतृणो ज्ञेय उखल इक्षुदर्भकः ॥ (५।२)

गोमूत्री शिल्पी निश्रेणी गर्मोटी मज्जरास् तथा । (६।१)

गिरिभूर् वंशपत्त्री च मन्थानः पल्लिवाहकः ॥ (६।२)

पटुतृणशुको ज्ञेयः त्रिपण्यान्धः त्रिगुण्डकः । (७।१)

कसेरुश् चणिका प्रोक्ता गुण्डाला शूलिका तथा । (७।२)

परिपेल्लं हिज्जुलं च सेवालं च शराङ्कधा ॥ (७।३)

शाल्मलिश् चिरजीवी स्यात् पिच्छिलो रक्तपुष्पकः । (८।१)

कुक्कुटी तूलवृक्षश् च मोचाख्यः कण्टकद्रुमः ॥ (८।२)

रक्तफलो रम्यपुष्पो बहुवीर्यो यमद्रुमः । (९।१)

दीर्घद्रुमः स्थूलफलो दीर्घायुस् तिथिभिर् मितः ॥ (९।२)

शाल्मली पिच्छिलो वृष्यो बल्यो मधुरशीतलः । (१०।१)

कषायश् च लघुः स्निग्धः शुक्रश्लेष्मविवर्धनः ॥ (१०।२)

तद्रसस् तद्गुणो ग्राही कषायः कफनाशनः । (११।१)

पुष्पं तद्वच् च निर्दिष्टं फलं तस्य तथाविधम् ॥ (११।२)

मोचरसो मोचस् तु मोचस्रावश् च मोचनिर्यासः । (१२।१)

पिच्छिलसारः सुरसः शाल्मलिवेष्टश् च मोचसारश् च ॥ (१२।२)

मोचरसस् तु कषायः कफवातहरो रसायनो योगात् । (१३।१)

बलपुष्टिवर्णवीर्यप्रज्ञायुर्देहसिद्धिदो ग्राही ॥ (१३।२)

रोहीतको रोहितकश् च रोहितः कुशाल्मलिर् दाडिमपुष्पसंज्ञकः । (१४।१)

सदाप्रसूनः स च कूटशाल्मलिर् विरोचनः शाल्मलिको नवाह्वयः ॥ (१४।२)

सप्ताह्वः श्वेतरोहितः सितपुष्पः सिताह्वयः । (१५।१)

सिताङ्गः शुक्लरोहितो लक्ष्मीवान् जनवल्लभः ॥ (१५।२)

रोहितकौ कटुस्निग्धौ कषायौ च सुशीतलौ । (१६।१)

क्रिमिदोषव्रणप्लीहरक्तनेत्रामयापहौ ॥ (१६।२)

एकवीरो महावीरः सकृद्वीरः सुवीरकः । (१७।१)

एकादिवीरपर्यायैर् वीरश् चेति षडाह्वयः ॥ (१७।२)

एकवीरो भवेच् चोष्णः कटुकस् तोदवातनुत् । (१८।१)

गृध्रसीकटिपृष्ठादिशूलपक्षाभिघातनुत् ॥ (१८।२)

पारिभद्रअथ भवति पारिभद्रो मन्दारः पारिजातको निम्बतरुः । (१९।१)

रक्तकुसुमः क्रिमिघ्नो बहुपुष्पो रक्तकेसरो वसवः ॥ (१९।२)

पारिभद्रः कटूष्णः स्यात् कफवातनिकृन्तनः । (२०।१)

अरोचकहरः पथ्यो दीपनश् चापि कीर्तितः ॥ (२०।२)

खदिरखदिरो बालपत्त्रश् च खाद्यः पत्त्री क्षिती क्षमा । (२१।१)

सुशल्यो वक्रकण्टश् च यज्ञाङ्गो दन्तधावनः ॥ (२१।२)

गायत्री जिह्मशल्यश् च कण्टी सारद्रुमस् तथा । (२२।१)

कुष्ठारिर् बहुसारश् च मेध्यः सप्तदशाह्वयः ॥ (२२।२)

खदिरस् तु रसे तिक्तः शीतः पित्तकफापहः । (२३।१)

पाचनः कुष्ठकासास्रशोफकण्डूव्रणापहः ॥ (२३।२)

खदिर::श्वेतसारखदिरः श्वेतसारो ऽन्यः कार्मुकः कुब्जकण्टकः । (२४।१)

सोमसारो नेमिवृक्षः सोमवल्कः पथिद्रुमः ॥ (२४।२)

श्वेतस् तु खदिरस् तिक्तः कषायः कटुर् उष्णकः । (२५।१)

कण्डूतिभूतकुष्ठघ्नः कफवातव्रणापहः ॥ (२५।२)

रक्तखदिरस रक्तो रक्तसारश् च सुसारस् ताम्रकण्टकः । (२६।१)

स प्रोक्तो बहुशल्यश् च याज्ञिकः कुष्ठतोदनः । (२६।२)

यूपद्रुमो ऽस्रखदिरो ऽपरुश् च दशधा स्मृतः ॥ (२६।३)

कटूष्णो रक्तखदिरः कषायो गुरुतिक्तकः । (२७।१)

आमवातास्रवातघ्नो व्रणभूतज्वरापहः ॥ (२७।२)

विट्खदिरविट्खदिरः काम्भोजी कालस्कन्धश् च गोरटो मरुजः । (२८।१)

पत्त्रतरुर् बहुसारः संसारः खादिरो ग्रहैर् महासारः ॥ (२८।२)

विट्खदिरः कटुर् उष्णस् तिक्तो रक्तव्रणोत्थदोषहरः । (२९।१)

कण्डूतिविषविसर्पज्वरकुष्ठोन्मादभूतघ्नः ॥ (२९।२)

अरिअरिः संदानिका दाला ज्ञेया खदिरपत्त्रिका । (३०।१)

अरिः कषायकटुका तिक्ता रक्तार्तिपित्तनुत् ॥ (३०।२)

खादिरखादिरः खदिरोद्भूतस् तत्सारो रङ्गदः स्मृतः । (३१।१)

ज्ञेयः खदिरसारश् च तथा रङ्गः षडाह्वयः ॥ (३१।२)

कटुकः खादिरः सारस् तिक्तोष्णः कफवातहृत् । (३२।१)

व्रणकण्ठामयघ्नश् च रुचिकृद् दीपनः परः ॥ (३२।२)

शमीशमी शान्ता तुङ्गा कचरिपुफला केशमथनी शिवेशा नौर् लक्ष्मीस् तपनतनुनष्टा शुभकरी । (३३।१)

हविर्गन्धा मेध्या दुरितशमनी शङ्कुफलिका सुभद्रा मङ्गल्या सुरभिर् अथ पापशमनी ॥ (३३।२)

भद्राथ शंकरी ज्ञेया केशहन्त्री शिवाफला । (३४।१)

सुपत्त्रा सुखदा चैव पञ्चविंशाभिधा मता ॥ (३४।२)

शमी रूक्षा कषाया च रक्तपित्तातिसारजित् । (३५।१)

तत्फलं तु गुरु स्वादु तिक्तोष्णं केशनाशनम् ॥ (३५।२)

शमी::शान्ताद्वितीया तु शमी शान्ता शुभा भद्रापराजिता । (३६।१)

जया च विजया चैव पूर्वोक्तगुणसंयुता ॥ (३६।२)

बर्बुरबर्बुरो युगलाक्षश् च कण्टालुस् तीक्ष्णकण्टकः । (३७।१)

गोशृङ्गः पङ्क्तिबीजश् च दीर्घकण्टः कफान्तकः । (३७।२)

दृढबीजः श्वासभक्ष्यो ज्ञेयश् चेति दशाह्वयः ॥ (३७।३)

बर्बुरस् तु कषायोष्णः कफकासामयापहः । (३८।१)

आमरक्तातिसारघ्नः पित्तदाहार्तिनाशनः ॥ (३८।२)

जालबर्बुरकजालबर्बुरकस् त्व् अन्यश् छत्त्राकः स्थूलकण्टकः । (३९।१)

सूक्ष्मशाखस् तनुच्छायो रन्ध्रकण्टः षडाह्वयः ॥ (३९।२)

जालबर्बुरको रूक्षो वातामयविनाशकृत् । (४०।१)

पित्तकृच् च कषायोष्णः कफहृद् दाहकारकः ॥ (४०।२)

इरिमेदैरिमेदो ऽरिमेदश् च गोधास्कन्धो ऽरिमेदकः । (४१।१)

अहिमेदो ऽहिमारश् च शितमेदो ऽहिमेदकः ॥ (४१।२)

अरिमेदः कषायोष्णस् तिक्तो भूतविनाशकः । (४२।१)

शोफातिसारकासघ्नो विषवीसर्पनाशनः ॥ (४२।२)

पक्वाण्डपक्वाण्डः पञ्चकृत् पञ्चवर्धनः पञ्चरक्षकः । (४३।१)

दृष्ट्यञ्जनविधौ शस्तः कटुः जीर्णज्वरापहः ॥ (४३।२)

इङ्गुदीइङ्गुदी हिङ्गुपत्त्रश् च विषकण्टो ऽनिलान्तकः । (४४।१)

गौरस् तूक्तः सुपत्त्रश् च शूलारिस् तापसद्रुमः ॥ (४४।२)

तीक्ष्णकण्टस् तैलफलः पूतिगन्धो विगन्धकः । (४५।१)

ज्ञेयः क्रोष्टुफलश् चैव वह्नीन्दुगणिताह्वयः ॥ (४५।२)

इङ्गुदी मदगन्धिः स्यात् कटूष्णा फेनिला लघुः । (४६।१)

रसायनी हन्ति जन्तुवातामयकफव्रणान् ॥ (४६।२)

करीरनिष्पत्त्रकः करीरश् च करीरग्रन्थिलस् तथा । (४७।१)

कृकरो गूढपत्त्रश् च करकस् तीक्ष्णकण्टकः ॥ (४७।२)

करीरम् आध्मानकरं कषायं कटूष्णम् एतत् कफकारि भूरि । (४८।१)

श्वासानिलारोचकसर्वशूलविच्छर्दिखर्जूव्रणदोषहारि ॥ (४८।२)

स्नुहीस्नुही सुधा महावृक्षः क्षीरी निस्त्रिंशपत्त्रिका । (४९।१)

शाखाकण्टश् च गुण्डाख्यः सेहुण्डो वज्रकण्टकः ॥ (४९।२)

बहुशाखो वज्रवृक्षो वातारिः क्षीरकाण्डकः । (५०।१)

भद्रो व्याघ्रनखश् चैव नेत्रारिर् दण्डवृक्षकः । (५०।२)

समन्तदुग्धो गण्डीरो ज्ञेयः स्नुक् चेति विंशतिः ॥ (५०।३)

स्नुही चोष्णा पित्तदाहकुष्ठवातप्रमेहनुत् । (५१।१)

क्षीरं वातविषाध्मानगुल्मोदरहरं परम् ॥ (५१।२)

स्नुही::त्रिधारास्नुही चान्या त्रिधारा स्यात् तिस्रो धारास् तु यत्र सा । (५२।१)

पूर्वोक्तगुणवत्य् एषा विशेषाद् रससिद्धिदा ॥ (५२।२)

कन्थारीकन्थारी कथरी कन्था दुर्धर्षा तीक्ष्णकण्टका । (५३।१)

तीक्ष्णगन्धा क्रूरगन्धा दुष्प्रवेशाष्टकाभिधा ॥ (५३।२)

कन्थारी कटुतिक्तोष्णा कफवातनिकृन्तनी । (५४।१)

शोफघ्नी दीपनी रुच्या रक्तग्रन्थिरुजापहा ॥ (५४।२)

श्वेतैरण्डश्वेतैरण्डः सितैरण्डश् चित्रो गन्धर्वहस्तकः । (५५।१)

आमण्डस् तरुणः शुक्लो वातारिर् दीर्घदण्डकः । (५५।२)

पञ्चाङ्गुलो वर्धमानो रुवुको द्वादशाह्वयः ॥ (५५।३)

रक्तैरण्डरक्तैरण्डो ऽपरो व्याघ्रो हस्तिकर्णो रुवुस् तथा । (५६।१)

उरुवुको नागकर्णश् चञ्चुर् उत्तानपत्त्रकः ॥ (५६।२)

करपर्णो याचनकः स्निग्धो व्याघ्रदलस् तथा । (५७।१)

तत्करश् चित्रबीजश् च ह्रस्वैरण्डस् त्रिपञ्चधा ॥ (५७।२)

श्वेतैरण्डः सकटुकरसस् तिक्त उष्णः कफार्तिध्वंसं धत्ते ज्वरहरमरुत्कासहारी रसार्हः । (५८।१)

रक्तैरण्डः श्वयथुपचनः वान्तिरक्तार्तिपाण्डुभ्रान्तिश्वासज्वरकफहरो ऽरोचकघ्नो लघुश् च ॥ (५८।२)

स्थूलैरण्डस्थूलैरण्डो महैरण्डो महापञ्चाङ्गुलादिकः । (५९।१)

स्थूलैरण्डो गुणाढ्यः स्याद् रसवीर्यविपक्तिषु ॥ (५९।२)

घोण्टाघोण्टा बदरिका घोटी गोलिका शत्रुकण्टकः । (६०।१)

कर्कटी च तुरंगी च तुरगाह्वाष्टधा स्मृता ॥ (६०।२)

घोटिका कटुकोष्णा च मधुरा वातनाशनी । (६१।१)

व्रणकण्डूतिकुष्ठासृग्दोषश्वयथुहारिणी ॥ (६१।२)

लताकरञ्जलताकरञ्जो दुःस्पर्शो वीरास्यो वज्रवीरकः । (६२।१)

धनदाक्षः कण्टफलः कुबेराक्षश् च सप्तधा ॥ (६२।२)

लताकरञ्ज:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्लताकरञ्जपत्त्रं तु कटूष्णं कफवातनुत् । (६३।१)

तद्बीजं दीपनं पथ्यं शूलगुल्मव्यथापहम् ॥ (६३।२)

कारीकारी तु कारिका कार्या गिरिजा कटुपत्त्रिका । (६४।१)

तत्रैका कण्टकारी स्याद् अन्या त्व् आकर्षकारिका ॥ (६४।२)

कारी कषायमधुरा द्विविधा पित्तनाशनी । (६५।१)

दीपनी ग्राहिणी रुच्या कण्ठशोधकरी गुरुः ॥ (६५।२)

मदनमदनः शल्यकैडर्यः पिण्डी धाराफलस् तथा । (६६।१)

तरटः करहाटश् च राहुः पिण्डातकः स्मृतः ॥ (६६।२)

कण्टालो विषमुष्टिश् च छर्दनो विषपुष्पकः । (६७।१)

घण्टालो मादनो हर्षो घण्टाख्यो वस्तिरोधनः । (६७।२)

ग्रन्थिफलो गोलफलो मदनाह्वश् च विंशतिः ॥ (६७।३)

मदनः कटुतिक्तोष्णः कफवातव्रणापहः । (६८।१)

शोफदोषापहश् चैव वमने च प्रशस्यते ॥ (६८।२)

मदन::वाराहवाराहो ऽन्यः कृष्णवर्णो महापिण्डीतको महान् । (६९।१)

स्निग्धपिण्डीतकश् चान्यः स्थूलवृक्षफलस् तथा ॥ (६९।२)

अन्यौ च मदनौ श्रेष्ठौ कटुतिक्तरसान्वितौ । (७०।१)

छर्दनौ कफहृद्रोगपक्वामाशयशोधनौ ॥ (७०।२)

बिल्वान्तरबिल्वान्तरश् चीरवृक्षः क्षुधाकुशलसंज्ञकः । (७१।१)

दीर्घमूलो वीरवृक्षः कृच्छ्रारिश् च षडाह्वयः ॥ (७१।२)

बिल्वान्तरः कटूष्णश् च कृच्छ्रघ्नः संधिशूलनुत् । (७२।१)

वह्निदीप्तिकरः पथ्यो वातामयविनाशनः ॥ (७२।२)

तरटीतरटी तारटी तीव्रा खर्बुरा रक्तबीजका । (७३।१)

तरटी तिक्तमधुरा गुरुर् बल्या कफापहृत् ॥ (७३।२)

श्रीवल्लीश्रीवल्ली शिववल्ली च कण्टवल्ली च शीतला । (७४।१)

अम्ला कटुफलाश्वत्था दुरारोहा च साष्टधा ॥ (७४।२)

श्रीवल्ली कटुकाम्ला च वातशोफकफापहा । (७५।१)

तत्फलं तैललेपघ्नम् अत्यम्लं रुचिकृत् परम् ॥ (७५।२)

श्रीवल्ली::निकुञ्जिकाअन्या निकुञ्जिकाम्लाख्या कुञ्जिका कुञ्जवल्लरी । (७६।१)

निकुञ्जिका बुधैर् उक्ता श्रीवल्लीसदृशी गुणैः ॥ (७६।२)

अपर्वदण्डअपर्वदण्डो दीर्घश् च रामबाणो नृपप्रियः । (७७।१)

रामकाण्डो रामशरो रामस्येषुश् च सप्तधा ॥ (७७।२)

रामकाण्डजमूलं स्याद् ईषद् उष्णं रुचिप्रदम् । (७८।१)

रसे चाम्लकषायश् च पित्तकृत् कफवातहृत् ॥ (७८।२)

वावनालयावनालो ऽथ नदीजो दृढत्वग् वारिसम्भवः । (७९।१)

यावनालनिभश् चैव खरपत्त्रः षडाह्वयः ॥ (७९।२)

यावनालशरमूलम् ईषन् मधुररुच्यकम् । (८०।१)

शीतं पित्ततृषापघ्नं पशूनाम् अबलप्रदम् ॥ (८०।२)

शरशरो बाण इषुः काण्ड उत्कटः सायकः क्षुरः । (८१।१)

इक्षुरः क्षुरिकापत्त्रो विशिखश् च दशाभिधः ॥ (८१।२)

स्थूलशरस्थूलो ऽन्यः स्थूलशरो महाशरः स्थूलसायकमुखाख्यः । (८२।१)

इक्षुरकः क्षुरपत्त्रो बहुमूलो दीर्घमूलको मुनिभिः ॥ (८२।२)

शर:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शरद्वयं स्यान् मधुरं सुतिक्तं कोष्णं कफभ्रान्तिमदापहारि । (८३।१)

बलं च वीर्यं च करोति नित्यं निषेवितं वातकरं च किंचित् ॥ (८३।२)

मुञ्जमुञ्जो मौञ्जीतृणाख्यः स्याद् ब्रह्मण्यस् तेजनाह्वयः । (८४।१)

वानीरजो मुञ्जनकः शारी दर्भाह्वयश् च सः ॥ (८४।२)

दूरमूलो दृढतृणो दृढमूलो बहुप्रजः । (८५।१)

रञ्जनः शत्रुभङ्गश् च स्याच् चतुर्दशसंज्ञकः ॥ (८५।२)

मुञ्जस् तु मधुरः शीतः कफपित्तजदोषजित् । (८६।१)

ग्रहरक्षासु दीक्षासु पावनो भूतनाशनः ॥ (८६।२)

काशकाशः काण्डेक्षुर् इक्ष्वारिः काकेक्षुर् वायसेक्षुकः । (८७।१)

इक्षुरश् चेक्षुकाण्डश् च शारदः सितपुष्पकः ॥ (८७।२)

नादेयो दर्भपत्त्रश् च लेखनः काण्डकाण्डकौ । (८८।१)

कण्ठालंकारकश् चैव ज्ञेयः पञ्चदशाह्वयः ॥ (८८।२)

काशश् च शिशिरो गौल्यो रुचिकृत् पित्तदाहनुत् । (८९।१)

तर्पणो बलकृद् वृष्य आमशोषक्षयापहः ॥ (८९।२)

काश::अशिरीअन्यो ऽशिरी मिशिर् गण्डा अश्वालो नीरजः शरः । (९०।१)

मिशिर् मधुरशीतः स्यात् पित्तदाहक्षयापहः ॥ (९०।२)

दर्भ::सितदर्भसितदर्भो ह्रस्वकुम्भः पूतो यज्ञियपत्त्रकः । (९१।१)

वज्रो ब्रह्मपवित्रश् च तीक्ष्णो यज्ञस्य भूषणः । (९१।२)

सूचीमुखः पुण्यतृणो वह्निः पूततृणो द्विषट् ॥ (९१।३)

दर्भमूलं हिमं रुच्यं मधुरं पित्तनाशनम् । (९२।१)

रक्तज्वरतृषाश्वासकामलादोषशोषकृत् ॥ (९२।२)

दर्भ::कुशकुशो ऽन्यः शरपत्त्रश् च हरिद्गर्भः पृथुच्छदः । (९३।१)

शारी च रूक्षदर्भश् च दीर्घपत्त्रः पवित्रकः ॥ (९३।२)

दर्भौ द्वौ च गुणे तुल्यौ तथापि च सितो ऽधिकः । (९४।१)

यदि श्वेतकुशाभावस् त्व् अपरं योजयेत् भिषक् ॥ (९४।२)

बल्वजाबल्वजा दृढपत्त्री च तृणेक्षुस् तृणबल्वजा । (९५।१)

मौञ्जीपत्त्रा दृढतृणा पानीयाश्वा दृढक्षुरा ॥ (९५।२)

बल्वजा मधुरा शीता पित्तदाहतृषापहा । (९६।१)

वातप्रकोपणी रुच्या कण्ठशुद्धिकरी परा ॥ (९६।२)

कुतृणकुतृणं कत्तृणं भूतिर् भूतिकं रोहिषं तृणम् । (९७।१)

श्यामकं ध्यामकं पूतिर् मुद्गलं दवदग्धकम् ॥ (९७।२)

कुतृणं दशनामाढ्यं कटुतिक्तकफापहम् । (९८।१)

शस्त्रशल्यादिदोषघ्नं बालग्रहविनाशनम् ॥ (९८।२)

कुतृण::रोहिषकअन्यद् रोहिषकं दीर्घं दृढकाण्डो दृढच्छदम् । (९९।१)

द्राघिष्ठं दीर्घनालश् च तिक्तसारश् च कुत्सितम् ॥ (९९।२)

दीर्घरोहिषकं तिक्तं कटूष्णं कफवातजित् । (१००।१)

भूतग्रहविषघ्नश् च व्रणक्षतविरोपणम् ॥ (१००।२)

नलनालो नडो नलश् चैव कुक्षिरन्ध्रो ऽथ कीचकः । (१०१।१)

वंशान्तरश् च धमनः शून्यमध्यो विभीषणः ॥ (१०१।२)

छिद्रान्तो मृदुपत्त्रश् च रन्ध्रपत्त्रो मृदुच्छदः । (१०२।१)

नालवंशः पोटगल इत्य् अस्याह्वास् त्रिपञ्चधा ॥ (१०२।२)

नलः शीतकषायश् च मधुरो रुचिकारकः । (१०३।१)

रक्तपित्तप्रशमनो दीपनो वीर्यवृद्धिदः ॥ (१०३।२)

महानलअन्यो महानलो वन्यो देवनलो नलोत्तमः । (१०४।१)

स्थूलनालः स्थूलदण्डः सुरनालः सुरद्रुमः ॥ (१०४।२)

देवनालो ऽतिमधुरो वृष्य ईषत् कषायकः । (१०५।१)

नलः स्याद् अधिको वीर्ये शस्यते रसकर्मणि ॥ (१०५।२)

नीलदूर्वास्यान् नीलदूर्वा हरिता च शाम्भवी श्यामा च शान्ता शतपर्विकामृता । (१०६।१)

पूता शतग्रन्थिर् अनुष्णवल्लिका शिवा शिवेष्टापि च मङ्गला जया ॥ (१०६।२)

सुभगा भूतहन्त्री च शतमूला महौषधी । (१०७।१)

अमृता विजया गौरी शान्ता स्याद् एकविंशतिः ॥ (१०७।२)

नीलदूर्वा तु मधुरा तिक्ता शिशिररोचनी । (१०८।१)

रक्तपित्तातिसारघ्नी कफवातज्वरापहा ॥ (१०८।२)

श्वेतदूर्वास्याद् गोलोमी श्वेतदूर्वा सिताख्या चण्डा भद्रा भार्गवी दुर्मरा च । (१०९।१)

गौरी विघ्नेशानकान्ताप्य् अनन्ता श्वेता दिव्या श्वेतकाण्डा प्रचण्डा ॥ (१०९।२)

सहस्रवीर्या च सहस्रकाण्डा सहस्रपर्वा सुरवल्लभा च । (११०।१)

शुभा सुपर्वा च सितच्छदा च स्वच्छा च कच्छान्तरुहाब्धिहस्ता ॥ (११०।२)

श्वेतदूर्वातिशिशिरा मधुरा वान्तिपित्तजित् । (१११।१)

आमातिसारकासघ्नी रुच्या दाहतृषापहा ॥ (१११।२)

मालादूर्वामालादूर्वा वल्लिदूर्वालिदूर्वा मालाग्रन्थिर् ग्रन्थिला ग्रन्थिदूर्वा । (११२।१)

मूलग्रन्थिर् वल्लरी ग्रन्थिमूला रोहत्पर्वा पर्ववल्ली सिताख्या । (११२।२)

वल्लिदूर्वा सुमधुरा तिक्ता च शिशिरा च सा । (११२।३)

पित्तदोषप्रशमनी कफवान्तितृषापहा ॥ (११२।४)

गण्डालीगण्डाली स्याद् गण्डदूर्वातितीव्रा मत्स्याक्षी स्याद् वारुणी मीननेत्रा । (११३।१)

श्यामग्रन्थिः ग्रन्थिला ग्रन्थिपर्णी सूचीपत्त्रा श्यामकाण्डा जलस्था ॥ (११३।२)

शकुलाक्षी कलाया च चित्रा पञ्चदशाह्वया ॥ (११४।१)

गण्डदूर्वा तु मधुरा वातपित्तज्वरापहा । (११५।१)

शिशिरा द्वंद्वदोषघ्नी भ्रमतृष्णाश्रमापहा ॥ (११५।२)

दूर्वा::मेद्। प्रोपेर्तिएस् इन् गेनेरल्दूर्वाः कषाया मधुराश् च शीताः पित्तात्तृषारोचकवान्तिहन्त्र्यः । (११६।१)

सदाहमूर्च्छाग्रहभूतशान्तिश्लेष्मश्रमध्वंसनतृप्तिदाश् च ॥ (११६।२)

कुन्दुरुकुन्दुरुः कन्दुरो रुण्डी दीर्घपत्त्रः खरच्छदः । (११७।१)

रसाभः क्षेत्रसम्भूतः सुतृष्णो मृगवल्लभः ॥ (११७।२)

गौल्यं कुन्दुरुमूलं च शीतं पित्तातिसारनुत् । (११८।१)

प्रशस्तं शोधनानां च बलपुष्टिविवर्धनम् ॥ (११८।२)

भूतृणभूतृणो रोहिणो भूतिर् भूतिको ऽथ कुटुम्बकः । (११९।१)

मालातृणं सुमाली च छत्त्रो ऽतिछत्त्रकस् तथा ॥ (११९।२)

गुह्यबीजः सुगन्धश् च गुलालः पुंस्त्वविग्रहः । (१२०।१)

बधिरश् चातिगन्धश् च शृङ्गरोहः रसेन्दुकः ॥ (१२०।२)

भूतृणं कटुतिक्तं च वातसंतापनाशनम् । (१२१।१)

हन्ति भूतग्रहावेशान् विषदोषांश् च दारुणान् ॥ (१२१।२)

भूतृण::सुगन्धभूतृणसुगन्धभूतृणश् चान्यः सुरसः सुरभिस् तथा । (१२२।१)

गन्धतृणः सुगन्धश् च मुखवासः षडाह्वयः ॥ (१२२।२)

गन्धतृणं सुगन्धि स्याद् ईषत् तिक्तं रसायनम् । (१२३।१)

स्निग्धं मधुरशीतं च कफपित्तश्रमापहम् ॥ (१२३।२)

उखलौखलो भूरिपत्त्रश् च सुतृणश् च तृणोत्तमः । (१२४।१)

उखलो बलदो रुच्यः पशूनां सर्वदा हितः ॥ (१२४।२)

इक्षुदर्भाइक्षुदर्भा सुदर्भा च पत्त्रालुस् तृणपत्त्रिका ॥ (१२५।१)

इक्षुदर्भा सुमधुरा स्निग्धा चेषत् कषायका । (१२६।१)

कफपित्तहरा रुच्या लघुः संतर्पणी स्मृता ॥ (१२६।२)

गोमूत्रिकागोमूत्रिका रक्ततृणा क्षेत्रजा कृष्णभूमिजा । (१२७।१)

गोमूत्रिका तु मधुरा वृष्या गोदुग्धदायिनी ॥ (१२७।२)

शिल्पिकाशिल्पिका शिल्पिनी शीता क्षेत्रजा च मृदुच्छदा । (१२८।१)

शिल्पिका मधुरा शीता तद्बीजं बलवृष्यदम् ॥ (१२८।२)

निःश्रेणिकानिःश्रेणिका श्रेणिका च नीरसा वनवल्लरी । (१२९।१)

निःश्रेणिका नीरसोष्णा पशूनाम् अबलप्रदा ॥ (१२९।२)

गर्मोटिकागर्मोटिका सुनीला च जरडी च जलाश्रया ॥ (१३०।१)

जरडी मधुरा शीता सारणी दाहहारिणी । (१३१।१)

रक्तदोषहरा रुच्या पशूनां दुग्धदायिनी ॥ (१३१।२)

मज्जरमज्जरः पवनः प्रोक्तः सुतृणः स्निग्धपत्त्रकः । (१३२।१)

मृदुग्रन्थिश् च मधुरो धेनुदुग्धकरश् च सः ॥ (१३२।२)

तृणाढ्यतृणाढ्यं पर्वततृणं पत्त्राढ्यं च मृगप्रियम् । (१३३।१)

बलपुष्टिकरं रुच्यं पशूनां सर्वदा हितम् ॥ (१३३।२)

वंशपत्त्रीवंशपत्त्री वंशदला जीरिका जीर्णपत्त्रिका । (१३४।१)

वंशपत्त्री सुमधुरा शिशिरा पित्तनाशनी । (१३४।२)

रक्तदोषहरा रुच्या पशूनां दुग्धदायिनी ॥ (१३४।३)

मन्थानकमन्थानकस् तु हरितो दृढमूलस् तृणाधिपः । (१३५।१)

स्निग्धो धेनुप्रियो दोग्धा मधुरो बहुवीर्यकः ॥ (१३५।२)

पल्लिवाहपल्लिवाहो दीर्घतृणः सुपत्त्रस् ताम्रवर्णकः । (१३६।१)

अदृढः शाकपत्त्रादिः पशूनाम् अबलप्रदः ॥ (१३६।२)

लवणतृणलवणतृणं लोणतृणं तृणाम्लं पटुतृणकम् अम्लकाण्डं च । (१३७।१)

कटुतृणकं क्षाराम्लं कषायस्तन्यम् अश्ववृद्धिकरम् ॥ (१३७।२)

पण्यान्धपण्यान्धः कङ्गुनीपत्त्रः पण्यान्धा पणधा च सा ॥ (१३८।१)

पण्यान्धा समवीर्या स्यात् तिक्ता क्षारा च सारिणी । (१३९।१)

तत्कालशस्त्रघातस्य व्रणसंरोपणी परा ॥ (१३९।२)

दीर्घा मध्या तथा ह्रस्वा पण्यान्धा त्रिविधा स्मृता । (१४०।१)

रसवीर्यविपाके च मध्यमा गुणदायिका ॥ (१४०।२)

गुण्डगुण्डस् तु काण्डगुण्डः स्याद् दीर्घकाण्डस् त्रिकोणकः । (१४१।१)

छत्त्रगुच्छो ऽसिपत्त्रश् च नीलपत्त्रस् त्रिधारकः ॥ (१४१।२)

गुण्ड::वृत्तगुण्डवृत्तगुण्डो ऽपरो वृत्तो दीर्घनालो जलाश्रयः । (१४२।१)

तत्र स्थूलो लघुश् चान्यस् त्रिधायं द्वादशाभिधः ॥ (१४२।२)

गुण्डास् तु मधुराः शीताः कफपित्तातिसारहाः । (१४३।१)

दाहरक्तहरास् तेषां मध्ये स्थूलतरो ऽधिकः ॥ (१४३।२)

गुण्डकन्दगुण्डकन्दः कसेरुः स्यात् क्षुद्रमुस्ता कसेरुका । (१४४।१)

शूकरेष्टः सुगन्धिश् च सुकन्दो गन्धकन्दकः ॥ (१४४।२)

कसेरुकः कषायो ऽल्पमधुरो ऽतिखरस् तथा । (१४५।१)

रक्तपित्तप्रशमनः शीतो दाहश्रमापहः ॥ (१४५।२)

चणिकाचणिका दुग्धदा गौल्या सुनीला क्षेत्रजा हिमा । (१४६।१)

वृष्या बल्यातिमधुरा बीजैः पशुहिता तृणैः ॥ (१४६।२)

गुण्डासिनीगुण्डासिनी तु गुण्डा गुण्डाला गुच्छमूलका चिपिटा । (१४७।१)

तृणपत्त्री जलवासा पृथुला सुविष्टरा च नवाह्वा ॥ (१४७।२)

गुण्डासिनी कटुः स्वादे पित्तदाहश्रमापहा । (१४८।१)

तिक्तोष्णा श्वयथुघ्नी च व्रणदोषनिबर्हणी ॥ (१४८।२)

शूलीशूली तु शूलपत्त्री स्याद् अशाखा धूम्रमूलिका । (१४९।१)

जलाश्रया मृदुलता पिच्छिला महिषीप्रिया ॥ (१४९।२)

शूली तु पिच्छिला चोष्णा गुरुर् गौल्या बलप्रदा । (१५०।१)

पित्तदाहहरा रुच्या दुग्धवृद्धिप्रदायिका ॥ (१५०।२)

परिपेल्लपरिपेल्लं प्लवं धान्यं गोपुटं स्यात् कुटन्नटम् । (१५१।१)

सितपुष्पं दासपुरं गोनर्दं जीर्णबुध्नकम् ॥ (१५१।२)

परिपेल्लं कटूष्णं च कफमारुतनाशनम् । (१५२।१)

व्रणदाहामशूलघ्नं रक्तदोषहरं परम् ॥ (१५२।२)

हिज्जलहिज्जलो ऽथ नदीकान्तो जलजो दीर्घपत्त्रकः । (१५३।१)

नदीजो निचुलो रक्तः कार्मुकः कथितश् च सः ॥ (१५३।२)

हिज्जलः कटुर् उष्णश् च पवित्रो भूतनाशनः । (१५४।१)

वातामयहरो नानाग्रहसंचारदोषजित् ॥ (१५४।२)

शैवालशैवालं जलनीली स्यात् शैवलं जलजं च तत् । (१५५।१)

शैवालं शीतलं स्निग्धं संतापव्रणनाशनम् ॥ (१५५।२)

इत्थं नानाकण्टकिविटपिप्रस्तावव्याख्यातैरण्डादिकतृणविस्ताराढ्यम् । (१५६।१)

वर्गं विद्वान् वैद्यकविषयप्रावीण्यज्ञेयं पण्यारण्यकगुणम् ईयाद् वैद्यः ॥ (१५६।२)

दुर्वारां विकृतिं स्वसेवनविदां भिन्दन्ति ये भूयसा दुर्वाहाश् च हठेन कण्टकितया सूक्ष्माश् च ये केचन । (१५७।१)

तेषाम् एष महागमान्तरभुवाम् आरण्यकानां किल क्रूरातङ्कभयार्तनिर्वृतिकरो वर्गः सतां संमतः ॥ (१५७।२)

द्विजानां यो राजा जयति रचयन्न् ओषधिगणं प्रतीतो ऽयं नॄणाम् अमृतकरतां धारयति च । (१५८।१)

अमुष्यायं वर्गो नृहरिकृतिनः काङ्क्षति कृतौ स्थितिं शाल्मल्यादिर् वसुभिर् अभिधाशेखरमणौ ॥ (१५८।२)