श्रीखण्डं शबरं पीतं पत्त्राङ्गं रक्तचन्दनम् । (१।१)

बर्बरं हरिगन्धं च चन्दनं सप्तधा स्मृतम् ॥ (१।२)

देवदारु द्विधा प्रोक्तं चीडा सप्तच्छदस् तथा । (२।१)

सरलः कुङ्कुमे कङ्गुः कस्तूरी रोचना तथा ॥ (२।२)

कर्पूरौ स्याज् जवादिस् तु नन्दी च जातिपत्रिका । (३।१)

जातीफलं च कक्कोलं लवङ्गं स्वादुर् उच्यते ॥ (३।२)

अगर्व्यश् च त्रिधा मांसी तुरुष्को गुग्गुलुस् त्रिधा । (४।१)

रालः कुन्दुरुकः कुष्ठं सारिवा तु द्विधा नखौ ॥ (४।२)

स्पृक्का स्थौणेयकं चैव मुरा शैलेयचोरकः । (५।१)

पद्मप्रपौण्डरीके च लामज्जं रोहिणी द्विधा । (५।२)

श्रीवेष्टोशीरनलिका मुनिबाणमिताह्वयाः ॥ (५।३)

श्रीखण्डश्रीखण्डं चन्दनं प्रोक्तं महार्हं श्वेतचन्दनम् । (६।१)

गोशीर्षं तिलपर्णं च मङ्गल्यं मलयोद्भवम् ॥ (६।२)

गन्धराजं सुगन्धं च सर्पावासं च शीतलम् । (७।१)

गन्धाढ्यं गन्धसारं च भद्रश्रीर् भोगिवल्लभम् । (७।२)

शीतगन्धो मलयजं पावनं चाङ्कभूह्वयम् ॥ (७।३)

श्रीखण्डं कटुतिक्तशीतलगुणं स्वादे कषायं कियत् पित्तभ्रान्तिवमिज्वरक्रिमितृषासंतापशान्तिप्रदम् । (८।१)

वृष्यं वक्त्ररुजापहं प्रतनुते कान्तिं तनोर् देहिनां लिप्तं सुप्तमनोजसिन्धुरमदारम्भादिसंरम्भदम् ॥ (८।२)

श्रेष्ठं कोटरकर्परोपकलितं सुग्रन्थि सद्गौरवं छेदे रक्तमयं तथा च विमलं पीतं च यद् धर्षणे । (९।१)

स्वादे तिक्तकटुः सुगन्धबहुलं शीतं यद् अल्पं गुणे क्षीणं चार्धगुणान्वितं तु कथितं तच् चन्दनं मध्यमम् ॥ (९।२)

चन्दनं द्विविधं प्रोक्तं बेट्टसुक्वडिसंज्ञकम् । (१०।१)

बेट्टं तु सार्द्रविच्छेदं स्वयं शुष्कं तु सुक्वडि ॥ (१०।२)

मलयाद्रिसमीपस्थाः पर्वता बेट्टसंज्ञकाः । (११।१)

तज्जातं चन्दनं यत् तु बेट्टवाच्यं क्वचिन् मते ॥ (११।२)

बेट्टचन्दनम् अतीव शीतलं दाहपित्तशमनं ज्वरापहम् । (१२।१)

छर्दिमोहतृषिकुष्ठतैमिरोत्कासरक्तशमनं च तिक्तकम् ॥ (१२।२)

सुक्वडिचन्दनं तिक्तं कृच्छ्रपित्तास्रदाहनुत् । (१३।१)

शैत्यसुगन्धदं चार्द्रं शुष्कं लेपे तदन्यथा ॥ (१३।२)

चन्दन::कैरातनातिपीतं कैरातं शबरं चन्दनं सुगन्धम् । (१४।१)

वन्यं च गन्धकाष्ठं किरातकान्तं च शैलगन्धं च ॥ (१४।२)

कैरातम् उष्णं कटुशीतलं च श्लेष्मानिलघ्नं श्रमपित्तहारि । (१५।१)

विस्फोटपामादिकनाशनं च तृषापहं तापविमोहनाशि ॥ (१५।२)

पीतगन्धपीतगन्धं तु कालीयं पीतकं माधवप्रियम् । (१६।१)

कालीयकं पीतकाष्ठं बर्बरं पीतचन्दनम् ॥ (१६।२)

पीतं च शीतलं तिक्तं कुष्ठश्लेष्मानिलापहम् । (१७।१)

कण्डूविचर्चिकादद्रुकृमिहृत् कान्तिदं परम् ॥ (१७।२)

पत्तङ्गपत्तङ्गं चैव पत्त्राङ्गं रक्तकाष्ठं सुरङ्गदम् । (१८।१)

पत्त्राढ्यं पट्टरागं च भार्यावृक्षश् च रक्तकः ॥ (१८।२)

लोहितं रङ्गकाष्ठं च रागकाष्ठं कुचन्दनम् । (१९।१)

पट्टरञ्जनकं चैव सुरङ्गं च चतुर्दश ॥ (१९।२)

पत्त्राङ्गं कटुकं रूक्षम् अम्लं शीतं तु गौल्यकम् । (२०।१)

वातपित्तज्वरघ्नं च विस्फोटोन्मादभूतहृत् ॥ (२०।२)

रक्तचन्दनरक्तचन्दनम् इदं च लोहितं शोणितं च हरिचन्दनं हिमम् । (२१।१)

रक्तसारम् अथ ताम्रसारकं क्षुद्रचन्दनम् अथार्कचन्दनम् ॥ (२१।२)

रक्तचन्दनम् अतीव शीतलं तिक्तम् ईक्षणगदास्रदोषनुत् । (२२।१)

भूतपित्तकफकाससज्वरभ्रान्तिजन्तुवमिजित् तृषापहम् ॥ (२२।२)

बर्बरोत्थबर्बरोत्थं बर्बरकं श्वेतबर्बरकं तथा । (२३।१)

शीतं सुगन्धि पित्तारि सुरभि चेति सप्तधा ॥ (२३।२)

बर्बरं शीतलं तिक्तं कफमारुतपित्तजित् । (२४।१)

कुष्ठकण्डूव्रणान् हन्ति विशेषाद् रक्तदोषजित् ॥ (२४।२)

हरिचन्दनहरिचन्दनं सुरार्हं हरिगन्धम् इन्द्रचन्दनं दिव्यम् । (२५।१)

दिविजं च महागन्धं नन्दनजं लोहितं च नवसंज्ञम् ॥ (२५।२)

हरिचन्दनं तु दिव्यं तिक्तहिमं तद् इह दुर्लभं मनुजैः । (२६।१)

पित्ताटोपविलोपि चन्दनवच्छ्रमशोषमान्द्यतापहरम् ॥ (२६।२)

चन्दनानि समानानि रसतो वीर्यतस् तथा । (२७।१)

भिद्यन्ते किंतु गन्धेन तत्राद्यं गुणवत्तरम् ॥ (२७।२)

देवदारुदेवदारु सुरदारु दारुकं स्निग्धदारुर् अमरादिदारु च । (२८।१)

भद्रदारु शिवदारु शाम्भवं भूतहारि भवदारु रुद्रवत् ॥ (२८।२)

स्निग्धदारु स्मृतं तिक्तं स्निग्धोष्णं श्लेष्मवातजित् । (२९।१)

आमदोषविबन्धार्शःप्रमेहज्वरनाशनम् ॥ (२९।२)

देओदर्देवकाष्ठं पूतिकाष्ठं भद्रकाष्ठं सुकाष्ठकम् । (३०।१)

अस्निग्धदारुकं चैव काष्ठदारु षडाह्वयम् ॥ (३०।२)

देवकाष्ठं तु तिक्तोष्णं रूक्षं श्लेष्मानिलापहम् । (३१।१)

भूतदोषापहं धत्ते लिप्तम् अङ्गेषु कालिकम् ॥ (३१।२)

देवदारु द्विधा ज्ञेयं तत्राद्यं स्निग्धदारुकम् । (३२।१)

द्वितीयं काष्ठदारु स्याद् द्वयोर् नामान्य् अभेदतः ॥ (३२।२)

चीडाचीडा च दारुगन्धा गन्धवधूर् गन्धमादनी तरुणी । (३३।१)

तारा च भूतमारी मङ्गल्या तु कपाटिनी ग्रहभीतिजित् । (३३।२)

चीडा कटूष्णा कासघ्नी कफजिद् दीपनी परा । (३३।३)

अत्यन्तसेविता सा तु पित्तदोषभ्रमापहा ॥ (३३।४)

सप्तपर्ण (अल्स्तोनिअ स्छोलरिस् (लिन्न्।) र्।ब्र्।)सप्तपर्णः पत्त्रवर्णः शुक्तिपर्णः सुपर्णकः । (३४।१)

सप्तच्छदो गुच्छपुष्पो ऽयुग्मपर्णो मुनिच्छदः ॥ (३४।२)

बृहत्त्वग् बहुपर्णश् च तथा शाल्मलिपत्त्रकः । (३५।१)

मदगन्धो गन्धिपर्णो विज्ञेयो वह्निभूमितः ॥ (३५।२)

सप्तपर्णस् तु तिक्तोष्णस्त्रिदोषघ्नश् च दीपनः । (३६।१)

मदगन्धो निरुन्द्धे ऽयं व्रणरक्तामयक्रिमीन् ॥ (३६।२)

सरलसरलस् तु पूतिकाष्ठं तुम्बी पीतद्रुर् उत्थितो दीपतरुः । (३७।१)

स स्निग्धदारुसंज्ञः स्निग्धो मारीचपत्त्रको नवधा ॥ (३७।२)

सरलः कटुतिक्तोष्णः कफवातविनाशनः । (३८।१)

त्वग्दोषशोफकण्डूतिव्रणघ्नः कोष्ठशुद्धिदः ॥ (३८।२)

कुङ्कुमज्ञेयं कुङ्कुमम् अग्निसेखरम् असृक् काश्मीरजं पीतकं काश्मीरं रुधिरं वरं च पिशुनं रक्तं शठं शोणितम् । (३९।१)

वाह्लीकं घुसृणं वरेण्यम् अरुणं कालेयकं जागुडं कान्तं वह्निशिखं च केसरवरं गौरं कराक्षीरितम् ॥ (३९।२)

कुङ्कुमं सुरभि तिक्तकटूष्णं कासवातकफकण्ठरुजाघ्नम् । (४०।१)

मूर्धशूलविषदोषनाशनं रोचनं च तनुकान्तिकारकम् ॥ (४०।२)

तृणकुङ्कुमतृणकुङ्कुमं तृणास्रं गन्धितृणं शोणितं च तृणपुष्पम् । (४१।१)

गन्धाधिकं तृणोत्थं तृणगौरं लोहितं च नवसंज्ञम् ॥ (४१।२)

तृणकुङ्कुमं कटूष्णं कफमारुतशोफनुत् । (४२।१)

कण्डूतिपामाकुष्ठामदोषघ्नं भास्करं परम् ॥ (४२।२)

प्रियङ्गुप्रियङ्गुः फलिनी श्यामा प्रियवल्ली फलप्रिया । (४३।१)

गौरी गोवन्दनी वृत्ता कारम्भा कङ्गुः कङ्गुनी ॥ (४३।२)

भङ्गुरा गौरवल्ली च सुभगा पर्णभेदिनी । (४४।१)

शुभा पीता च मङ्गल्या श्रेयसी चाङ्कभूमिता ॥ (४४।२)

प्रियङ्गुः शीतला तिक्ता दाहपित्तास्रदोषजित् । (४५।१)

वान्तिभ्रान्तिज्वरहरा वक्त्रजाड्यविनाशनी ॥ (४५।२)

कस्तूरीकस्तूरी मृगनाभिस् तु मदनी गन्धचेलिका । (४६।१)

वेधमुख्या च मार्जारी सुभगा बहुगन्धदा ॥ (४६।२)

सहस्रवेधी श्यामा स्यात् कामानन्दा मृगाण्डजा । (४७।१)

कुरङ्गनाभी ललिता मदो मृगमदस् तथा । (४७।२)

श्यामली काममोदी च विज्ञेयाष्टादशाह्वया ॥ (४७।३)

कस्तूरी सुरभिस् तिक्ता चक्षुष्या मुखरोगजित् । (४८।१)

किलासकफदौर्गन्ध्यवातालक्ष्मीमलापहा ॥ (४८।२)

कस्तूरी::सुब्त्य्पेस्कपिला पिङ्गला कृष्णा कस्तूरी त्रिविधा क्रमात् । (४९।१)

नेपाले ऽपि च काश्मीरे कामरूपे च जायते ॥ (४९।२)

साप्य् एका खरिका ततश् च तिलका ज्ञेया कुलित्थापरा पिण्डान्यापि च नायिकेति च परा या पञ्चभेदाभिधा । (५०।१)

सा शुद्धा मृगनाभितः क्रमवशाद् एषा क्षितीशोचिता पक्षत्यादिदिनत्रयेषु जनिता कस्तूरिका स्तूयते ॥ (५०।२)

चूर्णाकृतिस् तु खरिका तिलका तिलाभा कौलत्थबीजसदृशी च कुलित्थका च । (५१।१)

स्थूला ततः कियद् इयं किल पिण्डिकाख्या तस्याश् च किंचिद् अधिका यदि नायिका सा ॥ (५१।२)

स्वादे तिक्ता पिञ्जरा केतकीनां गन्धं धत्ते लाघवं तोलने च । (५२।१)

याप्सु न्यस्ता नैव वैवर्ण्यम् ईयात् कस्तूरी सा राजभोग्याप्रशस्ता ॥ (५२।२)

या गन्धं केतकीनाम् अपहरति मदं सिन्धुराणां च वर्णे स्वादे तिक्ता कटुर् वा लघुर् अथ तुलिता मर्दिता चिक्कणा स्यात् । (५३।१)

दाहं या नैति वह्नौ शिमिशिमिति चिरं चर्मगन्धा हुताशे सा कस्तूरी प्रशस्ता वरमृगतनुजा राजते राजभोग्या ॥ (५३।२)

बाले जरति च हरिणे क्षीणे रोगिणि च मन्दगन्धयुता । (५४।१)

कामातुरे च तरुणे कस्तूरी बहुलपरिमला भवति ॥ (५४।२)

या स्निग्धा धूमगन्धा वहति विनिहिता पीततां पाथसो ऽन्तर् निःशेषं या निविष्टा भवति हुतवहे भस्मसाद् एव सद्यः । (५५।१)

या च न्यस्ता तुलायां कलयति गुरुतां मर्दिता रूक्षतां च ज्ञेया कस्तूरिकेयं खलु कृतमतिभिः कृत्रिमा नैव सेव्या ॥ (५५।२)

शुद्धो वा मलिनो ऽस्तु वा मृगमदः किं जातम् एतावता को ऽप्य् अस्यानवधिश् चमत्कृतिनिधिः सौरभ्यम् एको गुणः । (५६।१)

येनासौ स्मरमण्डनैकवसतिर् भाले कपोले गले दोर्मूले कुचमण्डले च कुरुते सङ्गं कुरङ्गीदृशाम् ॥ (५६।२)

गोरोचना:: स्य्नोन्य्म्स्गोरोचना रुचिः शोभा रुचिरा शोभना शुभा । (५७।१)

गौरी च रोचना पिङ्गा मङ्गल्या पिङ्गला शिवा ॥ (५७।२)

पीता च गौतमी गव्या वन्दनीया च काञ्चनी । (५८।१)

मेध्या मनोरमा श्यामा रामा भूमिकराह्वया ॥ (५८।२)

गोरोचना:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्गोरोचना च शिशिरा विषदोषहन्त्री रुच्या च पाचनकरी क्रिमिकुष्ठहन्त्री । (५९।१)

भूतग्रहोपशमनं कुरुते च पथ्या शृङ्गारमङ्गलकरी जनमोहिनी च ॥ (५९।२)

कर्पूरो घनसारकः सितकरः शीतः शशाङ्कः शिला शीतांशुर् हिमवालुका हिमकरः शीतप्रभः शाम्भवः । (६०।१)

शुभ्रांशुः स्फटिकाभ्रसारमिहिकाताराभ्रचन्द्रेन्दवश् चन्द्रालोकतुषारगौरकुमुदान्य् एकादशाह्वा द्विशः ॥ (६०।२)

पोतासपोतासो भीमसेनस् तदनु सितकरः शंकरावाससंज्ञः प्रांशुः पिञ्जो ऽब्दसारस् तदनु हिमयुता वालुका जूटिका च । (६१।१)

पश्चाद् अस्यास् तुषारस् तदुपरि सहिमः शीतलः पक्विकान्या कर्पूरस्येति भेदा गुणरसमहसां वैद्यदृश्येन दृश्याः ॥ (६१।२)

कर्पूरो नूतनस् तिक्तः स्निग्धश् चोष्णो ऽस्रदाहदः । (६२।१)

चिरस्थो दाहदोषघ्नः स धौतः शुभकृत् परः ॥ (६२।२)

शिरो मध्यं तलं चेति कर्पूरस् त्रिविधः स्मृतः । (६३।१)

शिरः स्तम्भाग्रसंजातं मध्यं पर्णतले तलम् ॥ (६३।२)

भास्वद्विशदपुलकं शिरोजातं तु मध्यमम् । (६४।१)

सामान्यपुलकं स्वच्छं तले चूर्णं तु गौरकम् ॥ (६४।२)

स्तम्भगर्भस्थितं श्रेष्ठं स्तम्भबाह्ये च मध्यमम् । (६५।१)

स्वच्छम् ईषत् हरिद्राभं शुभ्रं तन् मध्यमं स्मृतम् सुदृढं शुभ्ररूक्षं च पुलकं बाह्यजं वदेत् ॥ (६५।२)

स्वच्छं भृङ्गारपत्त्रं लघुतरविशदं तोलने तिक्तकं चेत् स्वादे शैत्यं सुहृद्यं बहलपरिमलामोदसौरभ्यदायि । (६६।१)

निःस्नेहं दार्ढ्यपत्त्रं शुभतरम् इति चेत् राजयोग्यं प्रशस्तं कर्पूरं चान्यथा चेद् बहुतरम् अशने स्फोटदायि व्रणाय ॥ (६६।२)

चीनकचीनकश् चीनकर्पूरः कृत्रिमो धवलः पटुः । (६७।१)

मेघसारस् तुषारश् च द्वीपकर्पूरजः स्मृतः ॥ (६७।२)

चीनकः कटुतिक्तोष्ण ईषच्छीतः कफापहः । (६८।१)

कण्ठदोषहारी मेध्यः पाचनः क्रिमिनाशनः ॥ (६८।२)

जवादिजवादि गन्धराजं स्यात् कृत्रिमं मृगचर्मजम् । (६९।१)

समूहगन्धं गन्धाढ्यं स्निग्धं साम्राणिकर्दमम् । (६९।२)

सुगन्धं तैलनिर्यासं कुटामोदं दशाभिधम् ॥ (६९।३)

सौगन्धिकं जवादि स्यात् स्निग्धं चोष्णं सुखावहम् । (७०।१)

वाते हितं च राज्ञां च मोहनाह्लादकारणम् ॥ (७०।२)

जवादि नीलं सस्निग्धम् ईषत् पीतं सुगन्धदम् । (७१।१)

आतपे बहुलामोदं राज्ञां योग्यं न चान्यथा ॥ (७१।२)

तूणीकतूणीकस् तूणिकस् तूणी पीतकः कच्छपस् तथा । (७२।१)

नन्दी कुरकः कान्तो नन्दीवृक्षो नवाह्वयः ॥ (७२।२)

वृक्षः कटुस् तिक्तः शीतस् तिक्तास्रदाहजित् । (७३।१)

शिरोऽर्तिश्वेतकुष्ठघ्नः सुगन्धिः पुष्टिवीर्यदः ॥ (७३।२)

जातिपत्त्रीजातीपत्त्री जातिकोशः सुमनःपत्त्रिकापि सा । (७४।१)

मालतीपत्त्रिका पञ्चनाम्नी सौमनसायिनी ॥ (७४।२)

जातीपत्त्री कटुस् तिक्ता सुरभिः कफनाशनी । (७५।१)

वक्त्रवैशद्यजननी जाड्यदोषनिकृन्तनी ॥ (७५।२)

जातीफलजातीफलं जातिशस्यं शालूकं मालतीफलम् । (७६।१)

मज्जासारं जातिसारं पुटं च सुमनःफलम् ॥ (७६।२)

जातीफलं कषायोष्णं कटु कण्ठामयार्तिजित् । (७७।१)

वातातिसारमेहघ्नं लघु वृष्यं च दीपनम् ॥ (७७।२)

कक्कोलककक्कोलकं कृतफलं कोलकं कटुकं फलम् । (७८।१)

विद्वेष्यं स्थूलमरिचं कर्कोलं माधवोचितम् । (७८।२)

कङ्कोलं कट्फलं प्रोक्तं मारीचं रुद्रसंमितम् ॥ (७८।३)

कक्कोलं कटु तिक्तोष्णं वक्त्रजाड्यहरं परम् । (७९।१)

दीपनं पाचनं रुच्यं कफवातनिकृन्तनम् ॥ (७९।२)

लवङ्गकलिकालवंगकलिका दिव्यं लवंगं शेखरं लवम् । (८०।१)

श्रीपुष्पं देवकुसुमं रुचिरं वारिसम्भवम् ॥ (८०।२)

तीक्ष्णपुष्पं तु भृङ्गारं गीर्वाणकुसुमं तथा । (८१।१)

पुष्पकं चन्दनादि स्यात् ज्ञेयं त्रयोदशाह्वयम् ॥ (८१।२)

लवंगं शीतलं तिक्तं चक्षुष्यं भक्तरोचनम् । (८२।१)

वातपित्तकफघ्नं च तीक्ष्णं मूर्धरुजापहम् ॥ (८२।२)

लवंगं सोष्णकं तीक्ष्णं विपाके मधुरं हिमम् । (८३।१)

वातपित्तकफामघ्नं क्षयकासास्रदोषनुत् ॥ (८३।२)

स्वादुस्वादुस् त्व् अगरुसारः स्यात् सुधूम्यो गन्धधूमजः । (८४।१)

स्वादुः कटुकषायोष्णः सधूमामोदवातजित् ॥ (८४।२)

कृष्णागरुकृष्णागरु स्याद् अगरु शृङ्गारं विश्वरूपकम् । (८५।१)

शीर्षं कालागरु केश्यं वसुकं कृष्णकाष्ठकम् । (८५।२)

धूपार्हं वल्लरं गन्धराजकं द्वादशाह्वयम् ॥ (८५।३)

कृष्णागरु कटूष्णं च तिक्तं लेपे च शीतलम् । (८६।१)

पाने पित्तहरं किंचित् त्रिदोषघ्नम् उदाहृतम् ॥ (८६।२)

अगरु::पीतकअन्यागरु पीतकं च लोहं वर्णप्रसादनम् । (८७।१)

अनार्यकम् असारं च कृमिजग्धं च काष्ठकम् ॥ (८७।२)

काष्ठागरु कटूष्णं च लेपे रूक्षं कफापहम् ॥ (८८।०)

दाहागरुदाहागरु दहनागरु दाहककाष्ठं च वह्निकाष्ठं च । (८९।१)

धूपागरु तैलागरु पुरं च पुरमथनवल्लभं चैव ॥ (८९।२)

दाहागरु कटुकोष्णं केशानां वर्धनं च वर्ण्यं च । (९०।१)

अपनयति केशदोषान् आतनुते संततं च सौगन्ध्यम् ॥ (९०।२)

मङ्गल्यामङ्गल्या मल्लिका गन्धमङ्गलागरुवाचका । (९१।१)

मङ्गल्या गुरुशिशिरा गन्धाढ्या योगवाहिका ॥ (९१।२)

मांसीमांसी तु जटिला पेशी क्रव्यादी पिशिता मिशी । (९२।१)

केशिनी च जटा हिंस्रा जटामांसी च मांसिनी ॥ (९२।२)

जटाला नलदा मेषी तामसी चक्रवर्तिनी । (९३।१)

माता भूतजटा चैव जननी च जटावती । (९३।२)

मृगभक्षापि चेत्य् एता एकविंशतिधाभिधाः ॥ (९३।३)

सुरभिस् तु जटामांसी कषाया कटुशीतला । (९४।१)

कफहृद् भूतदाहघ्नी पित्तघ्नी मोदकान्तिकृत् ॥ (९४।२)

मांसी::गन्धमांसीद्वितीया गन्धमांसी च केशी भूतजटा स्मृता । (९५।१)

पिशाची पूतना चैव भूतकेशी च लोमशा । (९५।२)

जटाला लघुमांसी च ख्याता चाङ्कमिताह्वया ॥ (९५।३)

गन्धमांसी तिक्तशीता कफकण्ठामयापहा । (९६।१)

रक्तपित्तहरा वर्ण्या विषभूतज्वरापहा ॥ (९६।२)

मांसी::आकाशमांसीआकाशमांसी सूक्ष्मान्या निरालम्बा खसम्भवा । (९७।१)

सेवाली सूक्ष्मपत्त्री च गौरी पर्वतवासिनी ॥ (९७।२)

अभ्रमांसी हिमा शोफव्रणनाडीरुजापहा । (९८।१)

लूतागर्दभजालादिहारिणी वर्णकारिणी ॥ (९८।२)

तुरुष्कतुरुष्को यावनो धूम्रो धूम्रवर्णः सुगन्धिकः । (९९।१)

सिह्लकः सिह्लसारश् च पीतसारः कपिस् तथा ॥ (९९।२)

पिण्याकः कपिजः कल्कः पिण्डितः पिण्डतैलकः । (१००।१)

करेवरः कृत्रिमको लेपनो मुनिभूह्वयः ॥ (१००।२)

तुरुष्कः सुरभिस् तिक्तः कटुस्निग्धश् च कुष्ठजित् । (१०१।१)

कफपित्ताश्मरीमूत्राघातभूतज्वरार्तिजित् ॥ (१०१।२)

गुग्गुलुगुग्गुलुर् यवनद्विष्टो भवाभीष्टो निशाटकः । (१०२।१)

जटालः कालनिर्यासः पूरो भूतहरः शिवः ॥ (१०२।२)

कौशिकः शाम्भवो दुर्गो यातुघ्नो महिषाक्षकः । (१०३।१)

देवेष्टो मरुदेश्यो ऽपि रक्षोहा रूक्षगन्धकः । (१०३।२)

दिव्यस् तु महिषाक्षश् च नामान्य् एतानि विंशतिः ॥ (१०३।३)

गुग्गुलुः कटुतिक्तोष्णः कफमारुतकासजित् । (१०४।१)

क्रिमिवातोदरप्लीहशोफार्शोघ्नो रसायनः ॥ (१०४।२)

कणगुग्गुलुगन्धराजः स्वर्णकणः सुवर्णः कणगुग्गुलुः । (१०५।१)

कनको वंशपोतश् च सुरसश् च पलंकषः ॥ (१०५।२)

कणगुग्गुलुः कटूष्णः सुरभिर् वातनाशनः । (१०६।१)

शूलगुल्मोदराध्मानकफघ्नश् च रसायनः ॥ (१०६।२)

गुग्गुलु::भूमिजगुग्गुलुश् च तृतीयो ऽन्यो भूमिजो दैत्यमेदजः । (१०७।१)

दुर्गाह्लाद इडाजात आशादिरिपुसम्भवः । (१०७।२)

मज्जाजो मदजश् चैव महिषासुरसम्भवः ॥ (१०७।३)

गुग्गुलुर् भूमिजस् तिक्तः कटूष्णः कफवातजित् । (१०८।२)

उमाप्रियश् च भूतघ्नो मेध्यः सौरभ्यदः सदा ॥ (१०८।३)

रालरालः सर्जरसश् चैव शालः कनकलोद्भवः । (१०९।१)

ललनः शालनिर्यासो देवेष्टः शीतलस् तथा ॥ (१०९।२)

बहुरूपः शालरसः सर्जनिर्यासकस् तथा । (११०।१)

सुरभिः सुरधूपश् च यक्षधूपो ऽग्निवल्लभः । (११०।२)

कालः कललजः प्रोक्तो नाम्ना सप्तदशाङ्कितः ॥ (११०।३)

रालस् तु शिशिरः स्निग्धः कषायस् तिक्तसंग्रहः । (१११।१)

वातपित्तहरः स्फोटकण्डूतिव्रणनाशनः । (१११।२)

कुन्दुरुककुन्दुरुकः सौराष्ट्रः शिखरी कुन्दुरुककुन्दुकस् तीक्ष्णः । (१११।३)

गोपुरको बहुगन्धः पालिन्दो भीषणश् च दशसंज्ञः ॥ (१११।४)

कुन्दुरुर् मधुरस् तिक्तः कफपित्तार्तिदाहनुत् । (११२।१)

पाने लेपे च शिशिरः प्रदरामयशान्तिकृत् ॥ (११२।२)

कुष्ठकुष्ठं रुजागदो व्याधिर् आमयं पारिभद्रकम् । (११३।१)

रामं वानीरजं वाप्यं ज्ञेयं त्वग्दोषम् उत्पलम् । (११३।२)

कुत्सं च पाटवं चैव पद्मकं मनुसंज्ञकम् ॥ (११३।३)

कुष्ठं कटूष्णं तिक्तं स्यात् कफमारुतकुष्ठजित् । (११४।१)

विसर्पविषकण्डूतिखर्जूदद्रुघ्नकान्तिकृत् ॥ (११४।२)

सारिवासारिवा शारदा गोपा गोपवल्ली प्रतानिका । (११५।१)

गोपकन्या लतास्फोता नवाह्वा काष्ठसारिवा ॥ (११५।२)

सारिवा::कृष्णमूलीसारिवान्या कृष्णमूली कृष्णा चन्दनसारिवा । (११६।१)

भद्रा चन्दनगोपा तु चन्दना कृष्णवल्ल्य् अपि ॥ (११६।२)

सारिवे द्वे तु मधुरे कफवातास्रनाशने । (११७।१)

कुष्ठकण्डूज्वरहरे मेहदुर्गन्धिनाशने ॥ (११७।२)

नखनखः कररुहः शिल्पी शुक्तिः शङ्खः खुरः शफः । (११८।१)

वलः कोशी च करजो हनुर् नागहनुस् तथा ॥ (११८।२)

पाणिजो बदरीपत्त्रो धूप्यः पण्यविलासिनी । (११९।१)

संधिनालः पाणिरुहः स्याद् अष्टादशसंज्ञकः ॥ (११९।२)

नखः स्याद् उष्णकटुको विषं हन्ति प्रयोजितः । (१२०।१)

कुष्ठकण्डूव्रणघ्नश् च भूतविद्रावणः परः ॥ (१२०।२)

नख::बलनखनखो ऽन्यः स्याद् बलनखः कूटस्थश् चक्रनायकः । (१२१।१)

चक्री चक्रनखस् त्र्यस्रः कालो व्याघ्रनखः स्मृतः ॥ (१२१।२)

द्वीपिनखो व्यालनखः खपुटो व्यालपाणिजः । (१२२।१)

व्यालायुधो व्यालबलो व्यालखड्गश् च षोडश ॥ (१२२।२)

व्यालनखस् तु तिक्तोष्णः कषायः कफवातजित् । (१२३।१)

कुष्ठकण्डूव्रणघ्नश् च वर्ण्यः सौगन्ध्यदः परः ॥ (१२३।२)

स्पृक्कास्पृक्का च देवी पिशुना वधूश् च कोटिर् मनुर् ब्राह्मणिका सुगन्धा । (१२४।१)

समुद्रकान्ता कुटिला तथा च मालालिका भूतलिका च लघ्वी ॥ (१२४।२)

निर्माल्या सुकुमारा च मालाली देवपुत्रिका । (१२५।१)

पञ्चगुप्तिर् असृक् प्रोक्ता नखपुष्पी च विंशतिः ॥ (१२५।२)

स्पृक्का कटुकषाया च तिक्ता श्लेष्मार्तिकासजित् । (१२६।१)

श्लेष्ममेहाश्मरीकृच्छ्रनाशनी च सुगन्धदा ॥ (१२६।२)

स्थौणेयकस्थौणेयकं बर्हिशिखं शुकच्छदं मयूरचूडं शुकपुच्छकं तथा । (१२७।१)

विकीर्णरोमापि च कीरवर्णकं विकर्णसंज्ञं हरितं नवाह्वयम् ॥ (१२७।२)

स्थौणेयं कफवातघ्नं सुगन्धि कटुतिक्तकम् । (१२८।१)

पित्तप्रकोपशमनं बलपुष्टिविवर्धनम् ॥ (१२८।२)

मुरामुरा गन्धवती दैत्या गन्धाढ्या गन्धमादनी । (१२९।१)

सुरभिर् भूरिगन्धा च कुटी गन्धकुटी तथा ॥ (१२९।२)

मुरा तिक्ता कटुः शीता कषाया कफपित्तहृत् । (१३०।१)

श्वासासृग्विषदाहार्तिभ्रममूर्छातृषापहा ॥ (१३०।२)

शैलेयशैलेयं शिलजं वृद्धं शिलापुष्पं शिलोद्भवम् । (१३१।१)

स्थविरं पलितं जीर्णं तथा कालानुसार्यकम् ॥ (१३१।२)

शिलोत्थं च शिलादद्रुः शैलजं गिरिपुष्पकम् । (१३२।१)

शिलाप्रसूनं सुभगं शैलकं षोडशाह्वयम् ॥ (१३२।२)

शैलेयं शिशिरं तिक्तं सुगन्धि कफपित्तजित् । (१३३।१)

दाहतृष्णावमिश्वासव्रणदोषविनाशनम् ॥ (१३३।२)

चोरकचोरकः शङ्कितश् चण्डा दुष्पत्त्रः क्षेमको रिपुः । (१३४।१)

चपलः कितवो धूर्तः पटुर् नीचो निशाचरः ॥ (१३४।२)

गणहासः कोपनकश् चौरकः फलचोरकः । (१३५।१)

दुष्कुलो ग्रन्थिलश् चैव सुग्रन्थिः पर्णचोरकः । (१३५।२)

ग्रन्थिपर्णो ग्रन्थिदलो ग्रन्थिपत्त्रस् त्रिनेत्रधा ॥ (१३५।३)

चोरकस् तीव्रगन्धोष्णस् तिक्तो वातकफापहः । (१३६।१)

नासामुखरुजाजीर्णक्रिमिदोषविनाशनः ॥ (१३६।२)

पद्मकपद्मकं पीतकं पीतं मालयं शीतलं हिमम् । (१३७।१)

शुभ्रं केदारजं रक्तं पाटलापुष्पसंनिभम् । (१३७।२)

पद्मकाष्ठं पद्मवृक्षं प्रोक्तं स्याद् द्वादशाह्वयम् ॥ (१३७।३)

पद्मकं शीतलं तिक्तं रक्तपित्तविनाशनम् । (१३८।१)

मोहदाहज्वरभ्रान्तिकुष्ठविस्फोटशान्तिकृत् ॥ (१३८।२)

प्रपौण्डरीकप्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं पुण्डर्यं पुण्डरीयकम् । (१३९।१)

पौण्डर्यं च सुपुष्पं च सानुजं चानुजं स्मृतम् ॥ (१३९।२)

प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं मधुरं तिक्तशीतलम् । (१४०।१)

पित्तरक्तव्रणान् हन्ति ज्वरदाहतृषापहम् ॥ (१४०।२)

लामज्जकलामज्जकं सुनालं स्याद् अमृणालं लवं लघु । (१४१।१)

इष्टकापथकं शीघ्रं दीर्घमूलं जलाश्रयम् ॥ (१४१।२)

लामज्जकं हिमं तिक्तं मधुरं वातपित्तजित् । (१४२।१)

तृड्दाहश्रममूर्छार्तिरक्तपित्तज्वरापहम् ॥ (१४२।२)

मांसरोहिणीमांसरोहिण्य् अतिरुहा वृत्ता चर्मकषा च सा । (१४३।१)

विकसा मांसरोही च ज्ञेया मांसरुहा मुनिः ॥ (१४३।२)

मांसी::सदामांसीअन्या मांसी सदामांसी मांसरोहा रसायनी । (१४४।१)

सुलोमा लोमकरणी रोहिणी मांसरोहिका ॥ (१४४।२)

विकसा कटुका तिक्ता तथोष्णा स्वरसादनुत् । (१४५।१)

रसायनप्रयोगाच् च सर्वरोगहरा मता । (१४५।२)

कषाया ग्राहिणी वर्ण्या रक्तपित्तप्रसादनी ॥ (१४५।३)

रोहिणीयुगलं शीतं कषायं क्रिमिनाशनम् । (१४६।१)

कण्ठशुद्धिकरं रुच्यं वातदोषनिषूदनम् ॥ (१४६।२)

श्रीवेष्टश्रीवेष्टो वृक्षधूपश् च चीडागन्धो रसाङ्गकः । (१४७।१)

श्रीवासः श्रीरसो वेष्टो लक्ष्मीवेष्टस् तु वेष्टकः ॥ (१४७।२)

वेष्टसारो रसावेष्टः क्षीरशीर्षः सुधूपकः । (१४८।१)

धूपाङ्गस् तिलपर्णश् च सरलाङ्गो ऽपि षोडश ॥ (१४८।२)

श्रीवेष्टः कटुतिक्तश् च कषायः श्लेष्मपित्तजित् । (१४९।१)

योनिदोषरुजाजीर्णव्रणघ्नाध्मानदोषजित् ॥ (१४९।२)

उशीरौशीरम् अमृणालं स्याज् जलवासं हरिप्रियम् । (१५०।१)

मृणालम् अभयं वीरं वीरणं समगन्धिकम् ॥ (१५०।२)

रणप्रियं वारितरं शिशिरं शितिमूलकम् । (१५१।१)

वेणीगमूलकं चैव जलामोदं सुगन्धिकम् । (१५१।२)

सुगन्धिमूलकं शुभ्रं बालकं ग्रहभूह्वयम् ॥ (१५१।३)

उशीरं शीतलं तिक्तं दाहश्रमहरं परम् । (१५२।१)

पित्तज्वरार्तिशमनं जलसौगन्ध्यदायकम् ॥ (१५२।२)

नलिकानलिका विद्रुमलतिका कपोतबाणा नली च निर्मथ्या । (१५३।१)

सुषिरा धमनी स्तुत्या रक्तदला नर्तकी नटी रुद्राः ॥ (१५३।२)

नलिका तिक्तकटुका तीक्ष्णा च मधुरा हिमा । (१५४।१)

कृमिवातोदरार्त्यर्शःशूलघ्नी मलशोधनी ॥ (१५४।२)

इत्थं गन्धद्रव्यकदम्बाह्वयवीर्यव्याख्यावाचोयुक्तिविविक्तोज्ज्वलसर्गम् । (१५५।१)

वर्गं वक्त्राम्भोरुहमोदार्हम् अधीयाथैनं मध्ये संसद् असौ दीव्यतु वैद्यः ॥ (१५५।२)

ये गन्धयन्ति सकलानि च भूतलानि लोकांश् च ये ऽपि सुखयन्ति च गन्धलुब्धान् । (१५६।१)

तेषाम् अयं मलयजादिसुगन्धिनाम्नां भूर् गन्धवर्ग इति विश्रुतिम् एति वर्गः ॥ (१५६।२)

यस्योच्चैश् चरितानि शीतसुरभीण्य् अभ्यस्य सत्यात्मनो दुश्चारित्रजना निषङ्गजनितं द्राग् दौःस्थम् आस्थन् स्वकम् तस्यायं कृतिनः कृतौ नरहरेः श्रीचन्दनादिः स्थितिं वर्गो वाञ्छति नामनैगमशिखाभूषामणौ द्वादशः ॥ (१५७।०)