क्षीरं पीयूषम् ऊधस्यं दुग्धं स्तन्यं पयोऽमृतम् ॥ (१।०)

क्षीरजं दधि तद्रूप्यं विरलं मस्तु तज्जलम् ॥ (२।०)

दधिजं नवनीतं स्यात्सारो हैयंगवीनकम् ॥ (३।०)

घृतमाज्यं हविः सर्पिः पवित्रं नवनीतजम् । (४।१)

अमृतं चाभिघारश्च होम्यम् आयुश्च तैजसम् ॥ (४।२)

म्रक्षणं स्नेहनं स्नेहः स्निग्धता म्रक्ष एव च । (५।१)

अभ्यङ्गो ऽभ्यञ्जनं चैव चोपडश्च घृतादिकः ॥ (५।२)

तक्रं गोरसजं घोलं कालशेयविलोडितम् । (६।१)

दण्डाहतमरिष्टो ऽम्लम् उदश्विन्मथितं द्रवः ॥ (६।२)

तक्रं त्रिभागदधिसंयुतमम्बु धीरैरुक्तं दधिद्विगुणवारियुतं तु मस्तु । (७।१)

दध्यम्भसी यदि समे तदुदश्विदाहुस् तत् केवलं तु मथितं मुनयो वदन्ति ॥ (७।२)

गोमूत्रं गोजलं गोम्भो गोनिष्यन्दश्च गोद्रवः । (८।१)

गोमयं गोपुरीषं स्याद् गोविष्ठा गोमलं च तत् ॥ (८।२)

क्षीरादिकगुणदोषौ वक्ष्ये क्रमतो यथायोगम् ॥ (९।२)

गव्यं क्षीरं पथ्यम् अत्यन्तरुच्यं स्वादु स्निग्धं पित्तवातामयघ्नम् । (१०।१)

कान्तिप्रज्ञाबुद्धिमेधाङ्गपुष्टिं धत्ते स्पष्टं वीर्यवृद्धिं विधत्ते ॥ (१०।२)

गौल्यं तु महिषीक्षीरं विपाके शीतलं गुरु । (११।१)

बलपुष्टिप्रदं वृष्यं पित्तदाहास्रनाशनम् ॥ (११।२)

अजानां लघुकायत्वान्नानाद्रव्यनिषेवणात् । (१२।१)

नात्यम्बुपानाद् व्यायामात् सर्वव्याधिहरं पयः ॥ (१२।२)

सूक्ष्माजदुग्धेति च संवदार्हं गोदुग्धवीर्यात् त्व् अधिकं गुणे च । (१३।१)

सुक्षीणदेहेषु च पथ्यम् उक्तं स्थूलाजदुग्धं किल किंचिदूनम् ॥ (१३।२)

आविकं तु पयः स्निग्धं कफपित्तहरं परम् । (१४।१)

स्थौल्यमेहहरं पथ्यं लोमशं गुरु वृद्धिदम् ॥ (१४।२)

मधुरं हस्तिनीक्षीरं वृष्यं गुरु कषायकम् । (१५।१)

स्निग्धं स्थैर्यकरं शीतं चक्षुष्यं बलवर्धनम् ॥ (१५।२)

अश्वीक्षीरं तु रूक्षाम्लं लवणं दीपनं लघु । (१६।१)

देहस्थैर्यकरं बल्यं गौरवकान्तिकृत्परम् ॥ (१६।२)

बलकृद् गर्दभीक्षीरं वातश्वासहरं परम् । (१७।१)

मधुराम्लरसं रूक्षं दीपनं पथ्यदं स्मृतम् ॥ (१७।२)

उष्ट्रीक्षीरं कुष्ठशोफापहं तत्पित्तार्शोघ्नं तत्कफाटोपहारि । (१८।१)

आनाहार्तिजन्तुगुल्मोदराख्यं श्वासोल्लासं नाशयत्याशु पीतम् ॥ (१८।२)

मधुरं मानुषीक्षीरं कषायं च हिमं लघु । (१९।१)

चक्षुष्यं दीपनं पथ्यं पाचनं रोचनं च तत् ॥ (१९।२)

क्षीरं कासश्वासकोपाय सर्वं गुर्वामं स्यात् प्रायशो दोषदायि । (२०।१)

तच्चेत्तप्तं वर्तितं पथ्यमुक्तं नारीक्षीरं त्व् आमम् एवामयघ्नम् ॥ (२०।२)

उक्तं गव्यादिकं दुग्धं धारोष्णममृतोपमम् । (२१।१)

सर्वामयहरं पथ्यं चिरसंस्थं तु दोषदम् ॥ (२१।२)

के ऽप्य् आविकं पथ्यतमं शृतोष्णं क्षीरं त्व् अजानां शृतशीतमाहुः । (२२।१)

दोहान्तशीतं महिषीपयश्च गव्यं तु धारोष्णमिदं प्रशस्तम् ॥ (२२।२)

वृष्यं बृंहणम् अग्निवर्धनकरं पूर्वाह्णपीतं पयो मध्याह्ने बलदायकं कफहरं कृच्छ्रस्य विच्छेदकम् । (२३।१)

बाल्ये वह्निकरं ततो बलकरं वीर्यप्रदं वार्द्धके रात्रौ क्षीरमनेकदोषशमनं सेव्यं ततः सर्वदा ॥ (२३।२)

क्षीरं मुहूर्तत्रितयोषितं यद् अतप्तम् एतद् विकृतिं प्रयाति । (२४।१)

उष्णं तु दोषं कुरुते तदूर्ध्वं विषोपमं स्याद् उषितं दशानाम् ॥ (२४।२)

जीर्णज्वरे कफे क्षीणे क्षीरं स्याद् अमृतोपमम् । (२५।१)

तदेव तरुणे पीतं विषवद्धन्ति मानुषम् ॥ (२५।२)

चतुर्थभागं सलिलं निधाय यत्नाद् यद् आवर्तितम् उत्तमं तत् । (२६।१)

सर्वामयघ्नं बलपुष्टिकारि वीर्यप्रदं क्षीरम् अतिप्रशस्तम् ॥ (२६।२)

गव्यं पूर्वाह्णकाले स्यादपराह्णे तु माहिषम् । (२७।१)

क्षीरं सशर्करं पथ्यं यद् वा सात्म्ये च सर्वदा ॥ (२७।२)

पित्तघ्नं शृतशीतलं कफहरं पक्वं तदुष्णं भवेच्छीतं यत्तु न पाचितं तदखिलं विष्टम्भदोषप्रदम् । (२८।१)

धारोष्णं त्व् अमृतं पयः श्रमहरं निद्राकरं कान्तिदं वृष्यं बृंहणम् अग्निवर्धनम् अतिस्वादु त्रिदोषापहम् ॥ (२८।२)

क्षीरं न युञ्जीत कदाप्यतप्तं तप्तं न चैतल्लवणेन सार्धम् । (२९।१)

पिष्टान्नसंधानकमाषमुद्गकोशातकीकन्दफलादिकैश् च ॥ (२९।२)

मत्स्यमांसगुडमुद्गमूलकैः कुष्ठमावहति सेवितं पयः । (३०।१)

शाकजाम्बवरसैस्तु सेवितं मारयत्यबुधम् आशु सर्पवत् ॥ (३०।२)

स्निग्धं शीतं गुरु क्षीरं सर्वकालं न सेवयेत् । (३१।१)

दीप्ताग्निं कुरुते मन्दं मन्दाग्निं नष्टमेव च ॥ (३१।२)

नित्यं तीव्राग्निना सेव्यं सुपक्वं माहिषं पयः । (३२।१)

पुष्णन्ति धातवः सर्वे बलपुष्टिविवर्धनम् ॥ (३२।२)

शीतं स्निग्धं गुरुर् गौल्यं वृष्यं पित्तापहं परम् । (३९।१)

ज्ञेया चैवाभिधा तस्य कीलाटं तु पयःच्छदः ॥ (३९।२)

दधि गव्यम् अतिपवित्रं शीतं स्निग्धं च दीपनं बलकृत् । (४०।१)

मधुरमरोचकहारि ग्राहि च वातामयघ्नं च ॥ (४०।२)

माहिषं मधुरं स्निग्धं श्लेष्मकृद् रक्तपित्तजित् । (४१।१)

बलास्रवर्धनं वृष्यं श्रमघ्नं शोधनं दधि ॥ (४१।२)

दध्याजं कफवातघ्नं लघूष्णं नेत्रदोषनुत् । (४२।१)

दुर्नामश्वासकासघ्नं रुच्यं दीपनपाचनम् ॥ (४२।२)

आविकं दधि सुस्निग्धं कफपित्तकरं गुरु । (४३।१)

वाते च रक्तवाते च पथ्यं शोफव्रणापहम् ॥ (४३।२)

हस्तिनीदधि कषायलघूष्णं पक्तिशूलशमनं रुचिप्रदम् । (४४।१)

दीप्तिदं खलु बलासगदघ्नं वीर्यवर्धनबलप्रदम् उक्तम् ॥ (४४।२)

अश्वीदधि स्यान्मधुरं कषायं कफार्तिमूर्छामयहारि रूक्षम् । (४५।१)

वाताल्पदं दीपनकारि नेत्रदोषापहं तत् कथितं पृथिव्याम् ॥ (४५।२)

गर्दभीदधि रूक्षोष्णं लघु दीपनपाचनम् । (४६।१)

मधुराम्लरसं रुच्यं वातदोषविनाशनम् ॥ (४६।२)

औष्ट्रम् अर्शांसि कुष्ठानि क्रिमिशूलोदराणि च । (४७।१)

निहन्ति कटुकं स्वादु किंचिद् अम्लरसं दधि ॥ (४७।२)

विपाके मधुरं बल्यम् अम्लं संतर्पणं गुरु । (४८।१)

चक्षुष्यं ग्रहदोषघ्नं दधि स्त्रीस्तन्यसम्भवम् ॥ (४८।२)

दध्यम्लं गुरु वातदोषशमनं संग्राहि मूत्रावहं बल्यं शोफकरं च रुच्यशमनं वह्नेश्च शान्तिप्रदम् । (४९।१)

कासश्वाससुपीनसेषु विषमे शीतज्वरे स्याद्धितं रक्तोद्रेककरं करोति सततं शुक्रस्य वृद्धिं पराम् ॥ (४९।२)

दधि मधुरमीषदम्लं मधुराम्लं वा हितं न चात्युष्णम् । (५०।१)

यावद्यावन्मधुरं दोषहरं तावद् उक्तम् इदम् ॥ (५०।२)

लवणमरिचसर्पिःशर्करामुद्गधात्रीकुसुमरसविहीनं नैतद् अश्नन्ति नित्यम् । (५१।१)

न च शरदि वसन्ते नोष्णकाले न रात्रौ न दधि कफविकारे पित्तदोषे ऽपि नाद्यात् ॥ (५१।२)

त्रिकटुकयुतमेतद्राजिकाचूर्णमिश्रं कफहरम् अनिलघ्नं वह्निसंधुक्षणं च । (५२।१)

तुहिनशिशिरकाले सेवितं चातिपथ्यं रचयति तनुदार्ढ्यं कान्तिमत्त्वं च नॄणाम् ॥ (५२।२)

उष्णाम्लं रुचिपक्तिदं क्लमहरं बल्यं कषायं सरं भुक्तिच्छेदकरं तृषोदरगदप्लीहार्शसां नाशनम् । (५३।१)

स्रोतःशुद्धिकरं कफानिलहरं विष्टम्भशूलापहं पाण्डुश्वासविकारगुल्मशमनं मस्तु प्रशस्तं लघु ॥ (५३।२)

उक्तं श्लेष्मसमीरहारि मथितं तत् श्लेष्मपित्तापहं रुच्यं प्राहुर् उदश्विदाख्यम् अधिकं तक्रं त्रिदोषापहम् । (५४।१)

मन्दाग्नाव् अरुचौ विदाहविषमश्वासार्तिकासादिषु श्रेष्ठं पथ्यतमं वदन्ति सुधियस् तक्रत्रयं ह्य् उत्तमम् ॥ (५४।२)

तक्रं त्रिदोषशमनं रुचिदीपनीयं रुच्यं वमिश्रमहरं क्लमहारि मस्तु । (५५।१)

बल्यप्रदं पवननाशम् उदश्विदाख्यं शस्तं कफश्रममरुद्वमनेषु घोलम् ॥ (५५।२)

अम्लेन वातं मधुरेण पित्तं कफं कषायेण निहन्ति सद्यः । (५६।१)

यथा सुराणाम् अमृतं हिताय तथा नराणाम् इह तक्रमाहुः ॥ (५६।२)

आमातिसारे च विषूचिकायां वातज्वरे पाण्डुषु कामलेषु । (५७।१)

प्रमेहगुल्मोदरवातशूले नित्यं पिबेत् तक्रम् अरोचके च ॥ (५७।२)

शीतकालेऽग्निमान्द्ये च कफे पाण्ड्वामयेषु च । (५८।१)

मार्गोपरोधे कुष्ठादिव्याधौ तक्रं प्रशस्यते ॥ (५८।२)

वातोदरी पिबेत्तक्रं पिप्पलीलवणान्वितम् । (५९।१)

शर्करामरिचोपेतं स्वादु पित्तोदरी पिबेत् ॥ (५९।२)

यवानीसैन्धवाजाजीव्योषयुक्तं कफोदरे । (६०।१)

संनिपातोदरे तक्रं त्रिकटुक्षारसैन्धवम् ॥ (६०।२)

तक्रं दद्यान्नो क्षते नोष्णकाले नो दौर्बल्ये नो तृषामूर्छिते च । (६१।१)

नैव भ्रान्तौ नैव पित्तास्रदोषे नैतद्दद्यात् सूतिकायां विशेषात् ॥ (६१।२)

तक्रं स्नेहान्वितं तुन्दनिद्राजाड्यप्रदं गुरु । (६२।१)

अर्धावशिष्टं सामान्यं निःशेषं लघु पथ्यदम् ॥ (६२।२)

शीतं वर्णबलावहं सुमधुरं वृष्यं च संग्राहकं वातघ्नं कफहारकं रुचिकरं सर्वाङ्गशूलापहम् । (६३।१)

कासघ्नं श्रमनाशनं सुखकरं कान्तिप्रदं पुष्टिदं चक्षुष्यं नवनीतम् उद्धृतनवं गोः सर्वदोषापहम् ॥ (६३।२)

गव्यं च माहिषं चापि नवनीतं नवोद्भवम् । (६४।१)

शस्यते बालवृद्धानां बलकृत् पुष्टिवर्धनम् ॥ (६४।२)

माहिषं नवनीतं तु कषायं मधुरं रसे । (६५।१)

शीतं वृष्यप्रदं ग्राहि पित्तघ्नं तु बलप्रदम् ॥ (६५।२)

लघ्व् आजं तु मधुरं कषायं च त्रिदोषनुत् । (६६।१)

चक्षुष्यं दीपनं बल्यं नवनीतं हितं सदा ॥ (६६।२)

नवनीतं नवोत्थं तु छागजं क्षयकासजित् । (६७।१)

बल्यं नेत्रामयघ्नं च कफघ्नं दीपनं परम् ॥ (६७।२)

आविकं नवनीतं तु विपाके तु हिमं लघु । (६८।१)

योनिशूले कफे वाते दुर्नाम्नि च हितं सदा ॥ (६८।२)

ऐडकं नवनीतं तु कषायं शीतलं लघु । (६९।१)

मेधाहृद्गुरु पुष्ट्यं च स्थौल्यं मन्दाग्निदीपनम् ॥ (६९।२)

हस्तिनीनवनीतं तु कषायं शीतलं लघु । (७०।१)

तिक्तं विष्टम्भि जन्तुघ्नं हन्ति पित्तकफक्रिमीन् ॥ (७०।२)

अश्वीयं नवनीतं स्यात्कषायं कफवातजित् । (७१।१)

चक्षुष्यं कटुकं चोष्णम् ईषद् वातापहारकम् ॥ (७१।२)

गर्दभीनवनीतं तु कषायं कफवातनुत् । (७२।१)

बल्यं दीपनदं पाके लघूष्णं मूत्रदोषनुत् ॥ (७२।२)

औष्ट्रं तु नवनीतं स्याद्विपाके लघु शीतलम् । (७३।१)

व्रणक्रिमिकफास्रघ्नं वातघ्नं विषनाशनम् ॥ (७३।२)

नवनीतं तु नारीणां रुच्यं पाके लघु स्मृतम् । (७४।१)

चक्षुष्यं सर्वरोगघ्नं दीपनं विषनाशनम् ॥ (७४।२)

शीतं रुच्यनवोद्धृतं सुमधुरं वृष्यं च वातापहं कासघ्नं क्रिमिनाशनं कफकरं संग्राहि शूलापहम् । (७५।१)

बल्यं पुष्टिकरं तृषार्तिशमनं संतापविच्छेदनं चक्षुष्यं श्रमहारि तर्पणकरं दध्युद्भवं पित्तजित् ॥ (७५।२)

एकाहाद्युषितं प्रोक्तमुत्तरोत्तरगन्धदम् । (७६।१)

अहृद्यं सर्वरोगाढ्यं दधिजं तद्घृतं स्मृतम् ॥ (७६।२)

धीकान्तिस्मृतिदायकं बलकरं मेधाप्रदं पुष्टिकृत् वातश्लेष्महरं श्रमोपशमनं पित्तापहं हृद्यदम् । (७७।१)

वह्नेर्वृद्धिकरं विपाकमधुरं वृष्यं वपुःस्थैर्यदं गव्यं हव्यतमं घृतं बहुगुणं भोग्यं भवेद्भाग्यतः ॥ (७७।२)

सर्पिर्माहिषमुत्तमं धृतिकरं सौख्यप्रदं कान्तिकृत् वातश्लेष्मनिबर्हणं बलकरं वर्णप्रदाने क्षमम् । (७८।१)

दुर्नामग्रहणीविकारशमनं मन्दानलोद्दीपनं चक्षुष्यं नवगव्यतः परमिदं हृद्यं मनोहारि च ॥ (७८।२)

आजमाज्यं तु चक्षुष्यं दीपनं बलवर्धनम् । (७९।१)

कासश्वासकफान्तकं राजयक्ष्मसु शस्यते ॥ (७९।२)

पाके लघ्वाविकं सर्पिर्नवं पित्तप्रकोपणम् । (८०।१)

योनिदोषे कफे वाते शोफे कम्पे च तद्धितम् ॥ (८०।२)

ऐडकं घृतम् अतीव गौरवाद् वर्ज्यमिव सुकुमारदेहिनाम् । (८१।१)

बुद्धिपाटवकरं बलावहं सेवितं च कुरुते नृणां वपुः ॥ (८१।२)

निहन्ति हस्तिनीसर्पिः कफपित्तविषक्रिमीन् । (८२।१)

कषायं लघु विष्टम्भि तिक्तं चाग्निकरं परम् ॥ (८२।२)

अश्वीसर्पिस्तु कटुकं मधुरं च कषायकम् । (८३।१)

ईषद् दीपनदं मूर्छाहारि वाताल्पदं गुरु ॥ (८३।२)

घृतं गार्दभिकं बल्यं दीपनं मूत्रदोषनुत् । (८४।१)

पाके लघूष्णवीर्यं च कषायं कफनाशनम् ॥ (८४।२)

घृतम् औष्ट्रं तु मधुरं विपाके कटुशीतलम् । (८५।१)

कुष्ठक्रिमिहरं वातकफगुल्मोदरापहम् ॥ (८५।२)

नारीसर्पिस्तु चक्षुष्यं पथ्यं सर्वामयापहम् । (८६।१)

मन्दाग्निदीपनं रुच्यं पाके लघु विषापहम् ॥ (८६।२)

मदापस्मारमूर्छादिशिरःकर्णाक्षिजा रुजः । (८७।१)

सर्पिः पुराणं जयति व्रणशोधनरोपणम् ॥ (८७।२)

आयुर्वृद्धिं वपुषि दृढतां सौकुमार्यं च कान्तिं बुद्धिं धत्ते स्मृतिबलकरं शीतविध्वंसनं च । (८८।१)

पथ्यं बाल्ये वयसि तरुणे वार्द्धके चातिबल्यं नान्यत् किंचिज् जगति गुणदं सर्पिषः पथ्यमस्ति ॥ (८८।२)

काञ्जिकं काञ्जिका वीरं कुल्माषाभिभवं तथा । (८९।१)

अवन्तिसोमं धान्याम्लम् आरनालो ऽम्लसारकः ॥ (८९।२)

काञ्जिकं वातशोफघ्नं पित्तघ्नं ज्वरनाशनम् । (९०।१)

दाहमूर्छाश्रमघ्नं च शूलाध्मानविबन्धनुत् ॥ (९०।२)

काञ्जिकं काञ्जितैलं च पलितं वातकारकम् । (९१।१)

दाहकं गात्रशैथिल्यं मर्दनान्न च भक्षणात् ॥ (९१।२)

चुक्रं सहस्रवेधं च रसाम्लं चुक्रवेधकम् । (९२।१)

शाखाम्लभेदनं चैवम् अम्लसारं च चुक्रिका ॥ (९२।२)

चुक्रं तिक्ताम्लकं स्वादु कफपित्तविनाशनम् । (९३।१)

नासिकागददुर्गन्धशिरोरोगहरं परम् ॥ (९३।२)

सौवीरकं सुवीराम्लं ज्ञेयं गोधूमसम्भवम् । (९४।१)

यवाम्लजं यवोत्थं च तुषोत्थं च तुषोदकम् ॥ (९४।२)

सौवीरकं चाम्लरसं केश्यं मस्तकदोषजित् । (९५।१)

जराशैथिल्यहरणं बलसंतर्पणं परम् ॥ (९५।२)

तण्डुलोत्थं तण्डुलाम्बु कषायं मधुरं लघु । (९६।१)

संग्राहि विषविच्छर्दितृड्दाहव्रणनाशकृत् । (९६।२)

तुषाम्बु दीपनं हृद्यं हृत्पाण्डुकृमिरोगनुत् ॥ (९६।३)

अन्नोदजः शिवरसस् त्र्यहात् पर्युषिते रसे । (९७।१)

दीपनो मधुराम्लस् तु दाहजिल्लघुतर्पणः ॥ (९७।२)

गोमूत्रं कटुतिक्तोष्णं कफवातहरं लघु । (९८।१)

पित्तकृद्दीपनं मेध्यं त्वग्दोषघ्नं मतिप्रदम् ॥ (९८।२)

माहिषं मूत्रम् आनाहशोफगुल्माक्षिदोषनुत् । (९९।१)

कटूष्णं कुष्ठकण्डूतिशूलोदररुजापहम् ॥ (९९।२)

अजामूत्रं कटूष्णं च रूक्षं नाडीविषार्तिजित् । (१००।१)

प्लीहोदरकफश्वासगुल्मशोफहरं लघु ॥ (१००।२)

आविकं तिक्तकटुकं मूत्रम् उष्णं च कुष्ठजित् । (१०१।१)

दुर्नामोदरशूलास्रशोफमेहविषापहम् ॥ (१०१।२)

हस्तिमूत्रं तु तिक्तोष्णं लवणं वातभूतनुत् । (१०२।१)

तिक्तं कषायं शूलघ्नं हिक्काश्वासहरं परम् ॥ (१०२।२)

अश्वमूत्रं तु तिक्तोष्णं तीक्ष्णं च विषदोषजित् । (१०३।१)

वातप्रकोपशमनं पित्तकारि प्रदीपनम् ॥ (१०३।२)

खरमूत्रं कटूष्णं च क्षारं तीक्ष्णं कफापहम् । (१०४।१)

महावातापहं भूतकम्पोन्मादहरं परम् ॥ (१०४।२)

औष्ट्रकं कटु तिक्तोष्णं लवणं पित्तकोपनम् । (१०५।१)

बल्यं जठररोगघ्नं वातदोषविनाशनम् ॥ (१०५।२)

मानुषं मूत्रमामघ्नं क्रिमिव्रणविषार्तिनुत् । (१०६।१)

तिक्तोष्णं लवणं रूक्षं भूतत्वग्दोषवातजित् ॥ (१०६।२)

शूलगुल्मोदरानाहवातविच्छर्दनादिषु । (१०७।१)

मूत्रप्रयोगसाध्येषु गोमूत्रं कल्पयेद् बुधः ॥ (१०७।२)

तैलं यत् तिलसर्षपोदितकुसुम्भोत्थातसीधान्यजं यच्चैरण्डकरञ्जकेङ्गुदीफलैर् निम्बाक्षशिग्र्वस्थिभिः । (१०८।१)

ज्योतिष्मत्यभयोद्भवं मधुरिकाकोशाम्रचिञ्चाभवं कर्पूरत्रपुसादिजं च सकलं सिद्ध्यै क्रमात् कथ्यते ॥ (१०८।२)

तिलतैलम् अलंकरोति केशं मधुरं तिक्तकषायम् उष्णतीक्ष्णम् । (१०९।१)

बलकृत् कफवातजन्तुखर्जूव्रणकण्डूतिहरं च कान्तिदायि ॥ (१०९।२)

सर्षपतैलं तिक्तं कटुकोष्णं वातकफविकारघ्नम् । (११०।१)

पित्तास्रदोषदं क्रिमिकुष्ठघ्नं तिलजवच्च चक्षुष्यम् ॥ (११०।२)

कुसुम्भतैलं क्रिमिहारि तेजोबलावहं यक्ष्ममलापहं च । (१११।१)

त्रिदोषकृत्पुष्टिबलक्षयं च करोति कण्डूं च करोति दृष्टेः ॥ (१११।२)

मधुरं त्व् अतसीतैलं पिच्छिलं चानिलापहम् । (११२।१)

मदगन्धि कषायं च कफकासापहारकम् ॥ (११२।२)

गोधूमयावनालव्रीहियवाद्यखिलधान्यजं तैलम् । (११३।१)

वातकफपित्तशमनं कण्डूकुष्ठादिहारि चक्षुष्यम् ॥ (११३।२)

एरण्डतैलं कृमिदोषनाशनं वातामयघ्नं सकलाङ्गशूलहृत् । (११४।१)

कुष्ठापहं स्वादु रसायनोत्तमं पित्तप्रकोपं कुरुते ऽतिदीपनम् ॥ (११४।२)

करञ्जतैलं नयनार्तिनाशनं वातामयध्वंसनम् उष्णतीक्ष्णकम् । (११५।१)

कुष्ठार्तिकण्डूतिविचर्चिकापहं लेपेन नानाविधचर्मदोषनुत् ॥ (११५।२)

स्निग्धं स्यादिङ्गुदीतैलं मधुरं पित्तनाशनम् । (११६।१)

शीतलं कान्तिदं बल्यं श्लेष्मलं केशवर्धनम् ॥ (११६।२)

निम्बतैलं तु नात्युष्णं क्रिमिकुष्ठकफापहम् ॥ (११७।०)

आक्षं स्वादु हिमं केश्यं गुरु पित्तानिलापहम् ॥ (११८।०)

शिग्रुतैलं कटूष्णं च वातजित्कफनाशनम् । (११९।१)

त्वग्दोषव्रणकण्डूतिशोफहारि च पिच्छिलम् ॥ (११९।२)

कटु ज्योतिष्मतीतैलं तिक्तोष्णं वातनाशनम् । (१२०।१)

पित्तसंतापनं मेधाप्रज्ञाबुद्धिविवर्धनम् ॥ (१२०।२)

शीतं हरीतकीतैलं कषायं मधुरं कटु । (१२१।१)

सर्वव्याधिहरं पथ्यं नानात्वग्दोषनाशनम् ॥ (१२१।२)

तीक्ष्णं तु राजिकातैलं ज्ञेयं वातादिदोषनुत् । (१२२।१)

शिशिरं कटु पुंस्त्वघ्नं केश्यं त्वग्दोषनाशनम् ॥ (१२२।२)

सरं कोशाम्रजं तैलं क्रिमिकुष्ठव्रणापहम् । (१२३।१)

तिक्ताम्लमधुरं बल्यं पथ्यं रोचनपाचनम् ॥ (१२३।२)

यच्च चिञ्चीभवं तैलं कटु पाके विलेखनम् । (१२४।१)

कफवातहरं रुच्यं कषायं नातिशीतलम् ॥ (१२४।२)

कर्पूरतैलहिमतैलसितांशुतैलशीताभ्रतैलतुहिनांशुसुधांशुतैलम् । (१२५।१)

कर्पूरतैलं कटुकोष्णकफामहारि वातामयघ्नरददार्ढ्यदपित्तहारि ॥ (१२५।२)

त्रपुसैर्वारुकचारककुष्माण्डप्रभृतिबीजजं च यत्तैलम् । (१२६।१)

तन्मधुरं गुरु शिशिरं केश्यं कफपित्तनाशि कान्तिकरम् ॥ (१२६।२)

तैलं न सेवयेद्धीमान् यस्य कस्य च यद्भवेत् । (१२७।१)

विषसाम्यगुणत्वाच्च योगे तन्न प्रयोजयेत् ॥ (१२७।२)

विषस्य तैलस्य न किंचिद् अन्तरं मृतस्य सुप्तस्य न किंचिद् अन्तरम् । (१२८।१)

तृणस्य दासस्य न किंचिद् अन्तरं मूर्खस्य काष्ठस्य न किंचिद् अन्तरम् ॥ (१२८।२)

इत्थं गवादिकपयःप्रभृतिप्रपञ्चप्रस्ताववर्णिततिलादिकतैलजातम् । (१२९।१)

वर्गं निसर्गललितोज्ज्वलशब्दसर्गं बुद्ध्वा भिषक्पतिर् अशङ्कतया भिषज्येत् ॥ (१२९।२)

पातारम् आत्मनः किल यान्ति प्रत्युपचिकीर्षया यानि । (१३०।१)

तेषाम् एव निवासः परिकथितः पेयवर्ग इति कृतिभिः ॥ (१३०।२)

पायं पायं मधुरविमलां शीतलां यस्य कीर्तिस्रोतोधारां जहति सुजना दुर्जनासंगदौस्थ्यम् । (१३१।१)

वर्गस्तस्य व्रजति नृहरेर् नामनिर्माणनाम्नश् चूडारत्ने खलु तिथिमितः क्षीरकादिः समाप्तिम् ॥ (१३१।२)