चतुर्धा पिप्पली प्रोक्ता तन्मूलं नागरं तथा । (१।१)

आर्द्रकं मरिचद्वन्द्वं धान्यकं च यवानिका ॥ (१।२)

चव्यं च चित्रकद्वन्द्वं विडङ्गं च वचाद्वयम् । (२।१)

कुलञ्जो जीरकाः पञ्च मेथिका हिङ्गुपत्रिका ॥ (२।२)

हिङ्गुद्वयं चाग्निजारौ रास्ने एलाद्वयं शिवम् । (३।१)

नवलवणसौवर्चलं च काचाह्वं विडं च गडनामकम् ॥ (३।२)

सामुद्रं द्रौणिकं चान्यद् औषरं रोमकं तथा । (४।१)

नवधा लवणं प्रोक्तम् अजमोदा च रेणुका ॥ (४।२)

बोलं कर्चूरकः पाठा वृक्षाम्लश् चाम्लवेतसम् । (५।१)

कटुकातिविषा मुस्ताद्वयं यष्टीमधुद्वयम् ॥ (५।२)

भार्गी पुष्करमूलं च शृङ्ग्य् अथो दन्तिकाद्वयम् । (६।१)

जैपालश् च त्रिवृद् द्वेधा त्वक् पत्रं नागकेशरम् ॥ (६।२)

तवक्षीरं च तालीसपत्राख्यं वंशरोचना । (७।१)

मञ्जिष्ठा च चतुर्धा स्याद्धरिद्रे च द्विधा मते ॥ (७।२)

लाक्षा चालक्तको लोध्रो धातक्य् अब्धिफलं तथा । (८।१)

निर्विषाथ विषद्वन्द्वं द्विधा चाम्लहरिद्रका ॥ (८।२)

अब्धिफेनम् अफेनं च टङ्कणौ साकुरुण्डकम् । (९।१)

हिमावली हस्तिमदः स्वर्जिको लोणकं तथा ॥ (९।२)

वज्रको यवजश् चाथ सर्वक्षारो ऽथ मायिका । (१०।१)

औषधान्य् अभिधीयन्ते षडङ्गमितसंख्यया ॥ (१०।२)

पिप्पलीपिप्पली कृकरा शौण्डी चपला मागधी कणा । (११।१)

कटुबीजा च कोरङ्गी वैदेही तिक्ततण्डुला ॥ (११।२)

श्यामा दन्तफला कृष्णा कोला च मगधोद्भवा । (१२।१)

उषणा चोपकुल्या च स्मृत्याह्वा तीक्ष्णतण्डुला ॥ (१२।२)

पिप्पली ज्वरहा वृष्या स्निग्धोष्णा कटुतिक्तका । (१३।१)

दीपनी मारुतश्वासकासश्लेष्मक्षयापहा ॥ (१३।२)

गजोषणागजोषणा चव्यफला चव्यजा गजपिप्पली । (१४।१)

श्रेयसी छिद्रवैदेही दीर्घग्रन्थिश् च तैजसी । (१४।२)

वर्तुली स्थूलवैदेही ज्ञेया चेति दशाभिधा ॥ (१४।३)

गजोषणा कटूष्णा च रूक्षा मलविशोषणी । (१५।१)

बलासवातहन्त्री च स्तन्यवर्णविवर्धिनी ॥ (१५।२)

सैंहलीसैंहली सर्पदण्डा च सर्पाङ्गी ब्रह्मभूमिजा । (१६।१)

पार्वती शैलजा ताम्रा लम्बबीजा तथोत्कटा ॥ (१६।२)

अद्रिजा सिंहलस्था च लम्बदन्ता च जीवला । (१७।१)

जीवाली जीवनेत्रा च कुरवी षोडशाह्वया ॥ (१७।२)

सैंहली कटुर् उष्णा च जन्तुघ्नी दीपनी परा । (१८।१)

कफश्वाससमीरार्तिशमनी कोष्ठशोधनी ॥ (१८।२)

वनपिप्पलीवनादिपिप्पल्यभिधानयुक्तं सूक्ष्मादिपिप्पल्यभिधानम् एतत् । (१९।१)

क्षुद्रादिपिप्पल्यभिधानयोग्यं वनाभिधापूर्वकणाभिधानम् ॥ (१९।२)

वनपिप्पलिका चोष्णा तीक्ष्णा रुच्या च दीपनी । (२०।१)

आमा भवेद् गुणाढ्या तु शुष्का स्वल्पगुणा स्मृता ॥ (२०।२)

पिप्पलीमूलग्रन्थिकं पिप्पलीमूलं मूलं तु चविकाशिरः । (२१।१)

कोलमूलं कटुग्रन्थि कटुमूलं कटूषणम् ॥ (२१।२)

सर्वग्रन्थि च पत्त्राढ्यं विरूपं शोणसम्भवम् । (२२।१)

सुग्रन्थि ग्रन्थिलं चैव पर्यायाः स्युश् चतुर्दश ॥ (२२।२)

कटूष्णं पिप्पलीमूलं श्लेष्मक्रिमिविनाशनम् । (२३।१)

दीपनं वातरोगघ्नं रोचनं पित्तकोपनम् ॥ (२३।२)

शुण्ठीशुण्ठी महौषधं विश्वं नागरं विश्वभेषजम् । (२४।१)

विश्वौषधं कटुग्रन्थि कटुभद्रं कटूषणम् ॥ (२४।२)

सौपर्णं शृङ्गवेरं च कफारिश् चार्द्रकं स्मृतम् । (२५।१)

शोषणं नागराह्वं च विज्ञेयं षोडशाह्वयम् ॥ (२५।२)

शुण्ठी कटूष्णा स्निग्धा च कफशोफानिलापहा । (२६।१)

शूलबन्धोदराध्मानश्वासश्लीपदहारिणी ॥ (२६।२)

आर्द्रकआर्द्रकं गुल्ममूलं च मूलजं कन्दलं वरम् । (२७।१)

शृङ्गवेरं महीजं च सैकतेष्टम् अनूपजम् ॥ (२७।२)

अपाकशाकं चार्द्राख्यं राहुच्छत्त्रं सुशाककम् । (२८।१)

शार्ङ्गं स्याद् आर्द्रशाकं च सच्छाकम् ऋतुभूह्वयम् ॥ (२८।२)

कटूष्णम् आर्द्रकं हृद्यं विपाके शीतलं लघु । (२९।१)

दीपनं रुचिदं शोफकफकण्ठामयापहम् ॥ (२९।२)

मरिचमरिचं पलितं श्यामं कोलं वल्लीजम् ऊषणम् । (३०।१)

यवनेष्टं वृत्तफलं शाकाङ्गं धर्मपत्तनम् ॥ (३०।२)

कटुकं च शिरोवृत्तं वीरं कफविरोधि च । (३१।१)

रूक्षं सर्वहितं कृष्णं सप्तभूख्यं निरूपितम् ॥ (३१।२)

मरिचं कटु तिक्तोष्णं लघु श्लेष्मविनाशनम् । (३२।१)

समीरकृमिहृद्रोगहरं च रुचिकारकम् ॥ (३२।२)

सितमरिचसितमरिचं तु सिताख्यं सितवल्लीजं च बालकं बहुलम् । (३३।१)

धवलं चन्द्रकम् एतन् मुनिनाम गुणाधिकं च वश्यकरम् ॥ (३३।२)

कटूष्णं श्वेतमरिचं विषघ्नं भूतनाशनम् । (३४।१)

अवृष्यं दृष्टिरोगघ्नं युक्त्या चैव रसायनम् ॥ (३४।२)

धान्यकधान्यकं धान्यजं धान्यं धानेयं धनिकं तथा । (३५।१)

कुस्तुम्बुरुश् चावलिका छत्त्रधान्यं वितुन्नकम् ॥ (३५।२)

सुगन्धिः शाकयोग्यश् च सूक्ष्मपत्रो जनप्रियः । (३६।१)

धान्यबीजो बीजधान्यं वेधकं षोडशाह्वयम् ॥ (३६।२)

धान्यकं मधुरं शीतं कषायं पित्तनाशनम् । (३७।१)

ज्वरकासतृषाछर्दिकफहारि च दीपनम् ॥ (३७।२)

यवानीयवानी दीप्यको दीप्यो यवसाह्वो यवाग्रजः । (३८।१)

दीपनी चोग्रगन्धा च वातारिर् भूकदम्बकः ॥ (३८।२)

यवजो दीपनीयश् च शूलहन्त्री यवानिका । (३९।१)

उग्रा च तीव्रगन्धा च ज्ञेया पञ्चदशाह्वया ॥ (३९।२)

यवानी कटुतिक्तोष्णा वातार्शःश्लेष्मनाशनी । (४०।१)

शूलाध्मानक्रिमिच्छर्दिमर्दनी दीपनी परा ॥ (४०।२)

चव्यकचव्यकं चविका चव्यं वशिरो गन्धनाकुली । (४१।१)

वल्ली च कोलवल्ली च कोलं कुटलमस्तकम् । (४१।२)

तीक्ष्णा करिणिका वल्ली कृकरो नेत्रभूह्वया ॥ (४१।३)

चव्यं स्याद् उष्णकटुकं लघु रोचनदीपनम् । (४२।१)

जन्तूद्रेकापहं कासश्वासशूलार्तिकृन्तनम् ॥ (४२।२)

चित्रकचित्रको ऽग्निश्च शार्दूलश्चित्रपाली कटुः शिखी । (४३।१)

कृशानुर् दहनो व्यालो ज्योतिष्कः पालकस् तथा ॥ (४३।२)

अनलो दारुणो वह्निः पावकः शबलस् तथा । (४४।१)

पाठी द्वीपी च चित्राङ्गो ज्ञेयः शूरश् च विंशतिः ॥ (४४।२)

चित्रको ऽग्निसमः पाके कटुः शोफकफापहः । (४५।१)

वातोदरार्शोग्रहणीक्रिमिकण्डूतिनाशनः ॥ (४५।२)

कालकालो व्यालः कालमूलो ऽतिदीप्यो मार्जारो ऽग्निर् दाहकः पावकश् च । (४६।१)

चित्राङ्गो ऽयं रक्तचित्रो महाङ्गः स्याद् रुद्राह्वश् चित्रको ऽन्यो गुणाढ्यः ॥ (४६।२)

स्थूलकायकरो रुच्यः कुष्ठघ्नो रक्तचित्रकः । (४७।१)

रसे नियामको लोहे वेधकश् च रसायनः ॥ (४७।२)

विडङ्गाविडङ्गा क्रिमिहा चैत्रा तण्डुला तण्डुलीयका । (४८।१)

वातारिस् तण्डुला प्रोक्ता जन्तुघ्नी मृगगामिनी ॥ (४८।२)

कैरली गह्वरामोघा कपाली चित्रतण्डुला । (४९।१)

वरा सुचित्रबीजा च जन्तुहन्त्री च षोडश ॥ (४९।२)

विडङ्गा कटुर् उष्णा च लघुर् वातकफार्तिनुत् । (५०।१)

अग्निमान्द्यारुचिभ्रान्तिक्रिमिदोषविनाशनी ॥ (५०।२)

वचावचोग्रगन्धा गोलोमी जटिलोग्रा च लोमशा । (५१।१)

रक्षोघ्नी विजया भद्रा मङ्गल्येति दशाह्वया ॥ (५१।२)

वचा तीक्ष्णा कटूष्णा च कफामग्रन्थिशोफनुत् । (५२।१)

वातज्वरातिसारघ्नी वान्तिकृन् मादनुत् ॥ (५२।२)

श्वेतवचामेध्या श्वेतवचा त्व् अन्या षड्ग्रन्था दीर्घपत्त्रिका । (५३।१)

तीक्ष्णगन्धा हैमवती मङ्गल्या विजया च सा ॥ (५३।२)

श्वेतवचातिगुणाढ्या मतिमेधायुःसमृद्धिदा कफनुत् । (५४।१)

वृष्या च वातभूतक्रिमिदोषघ्नी च दीपनी च वचा ॥ (५४।२)

कुलञ्जकुलञ्जो गन्धमूलश् च तीक्ष्णमूलः कुलञ्जनः । (५५।१)

कुलञ्जः कटुतिक्तोष्णो दीपनो मुखदोषनुत् ॥ (५५।२)

जीरकजीरको जरणो जीरो जीर्णो दीप्यश् च दीपकः । (५६।१)

अजाजिको वह्निशङ्खो मागधश् च नवाह्वयः ॥ (५६।२)

जीरकः कटुर् उष्णश् च वातहृद् दीपनः परः । (५७।१)

गुल्माध्मानातिसारघ्नो ग्रहणीक्रिमिहृत् परः ॥ (५७।२)

गौरजीरकगौरादिजीरकस् त्व् अन्यो ऽजाजी स्यात् श्वेतजीरकः । (५८।१)

कणाह्वा कणजीर्णा च कणा दीप्यः सितादिकः । (५८।२)

ज्ञेया दीर्घकणा चैव सिताजाजी दशाह्वया ॥ (५८।३)

गौराजाजी हिमा रुच्या कटुर् मधुरदीपनी । (५९।१)

क्रिमिघ्नी विषहन्त्री च चक्षुष्याध्माननाशिनी ॥ (५९।२)

कृष्णजीरककृष्णा तु जरणा काली बहुगन्धा च भेदिनी । (६०।१)

कटुभेदिनिका रुच्या नीला नीलकणा स्मृता ॥ (६०।२)

काश्मीरजीरका वर्षा काली स्याद् दन्तशोधनी । (६१।१)

कालमेषी सुगन्धा च विज्ञेया बाणभूह्वया ॥ (६१।२)

जरणा कटुर् उष्णा च कफशोफनिकृन्तनी । (६२।१)

रुच्या जीर्णज्वरघ्नी च चक्षुष्या ग्रहणीहरा ॥ (६२।२)

दीप्यादीप्योपकुञ्चिका काली पृथ्वी स्थूलकणा पृथुः । (६३।१)

मनोज्ञा जरणी जीर्णा तरुणी स्थूलजीरकः । (६३।२)

सुषवी कारवी ज्ञेया पृथ्वीका च चतुर्दश ॥ (६३।३)

पृथ्वीका कटुतिक्तोष्णा वातगुल्मामदोषनुत् । (६४।१)

श्लेष्माध्मानहरा जीर्णा जन्तुघ्नी दीपनी परा ॥ (६४।२)

बृहत्पालिन्बृहत्पाली क्षुद्रपत्त्रो ऽरण्यजीरः कणा तथा । (६५।१)

वनजीरः कटुः शीतो व्रणहा पञ्चनामकः ॥ (६५।२)

जीरकाः कटुकाः पाके क्रिमिघ्ना वह्निदीपनाः । (६६।१)

जीर्णज्वरहरा रुच्या व्रणहाध्माननाशनाः ॥ (६६।२)

मेथिकामेथिका मेथिनी मेथी दीपनी बहुपत्रिका । (६७।१)

वेधनी गन्धबीजा च ज्योतिर्गन्धफला तथा ॥ (६७।२)

वल्लरी चन्द्रिका मेथा मिश्रपुष्पा च कैरवी । (६८।१)

कुञ्चिका बहुपर्णी च पीतबीजा मुनीन्दुधा ॥ (६८।२)

मेथिका कटुर् उष्णा च रक्तपित्तप्रकोपणी । (६९।१)

अरोचकहरा दीप्तिकरा वातघ्नदीपनी ॥ (६९।२)

हिङ्गुपत्त्रीपृथ्वीका हिङ्गुपत्त्री च कवरी दीर्घिका पृथुः । (७०।१)

तन्वी च दारुपत्त्री च बिल्वी बाष्पी नवाह्वया ॥ (७०।२)

हिङ्गुपत्त्री कटुस् तीक्ष्णा तिक्तोष्णा कफवातनुत् । (७१।१)

आमक्रिमिहरा रुच्या पथ्या दीपनपाचनी ॥ (७१।२)

हिङ्गुहिङ्गूग्रगन्धं भूतारिर् वाह्लीकं जन्तुनाशनम् । (७२।१)

शूलगुल्मादिरक्षोघ्नम् उग्रवीर्यं च रामठम् ॥ (७२।२)

अगूढगन्धं जरणं भेदनं सूपधूपनम् । (७३।१)

दीप्तं सहस्रवेधीति ज्ञेयं पञ्चदशाभिधम् ॥ (७३।२)

हृद्यं हिङ्गु कटूष्णं च क्रिमिवातकफापहम् । (७४।१)

विबन्धाध्मानशूलघ्नं चक्षुष्यं गुल्मनाशनम् ॥ (७४।२)

नाडीहिङ्गुनाडीहिङ्गुः पलाशाख्या जन्तुका रामठी च सा । (७५।१)

वंशपत्त्री च पिण्डाह्वा सुवीर्या हिङ्गुनाडिका ॥ (७५।२)

नाडीहिङ्गुः कटूष्णा च कफवातार्तिशान्तिकृत् । (७६।१)

विष्ठाविबन्धदोषघ्नम् आनाहामयहारि च ॥ (७६।२)

वह्निजारअग्निजारो ऽग्निनिर्यासो ऽप्य् अग्निगर्भो ऽग्निजः स्मृतः । (७७।१)

वडवाग्निमलो ज्ञेयो जरायुश् चाग्निसम्भवः ॥ (७७।२)

स्याद् अग्निजारः कटुर् उष्णवीर्यस् तुण्डामयो वातकफापहश् च । (७८।१)

पित्तप्रदः सो ऽधिकसंनिपातशूलार्तिशीतामयनाशकश् च ॥ (७८।२)

जाराभजाराभो दहनस्पर्शी पिच्छिलः सागरे भवः । (७९।१)

जरायुस् तच्चतुर्वर्णः तेषु श्रेष्ठः सलोहितः ॥ (७९।२)

रास्नारास्ना युक्तरसा रम्या श्रेयसी रसना रसा । (८०।१)

सुगन्धिमूला सुरसा रसाढ्यातिरसा दश ॥ (८०।२)

रास्ना तु त्रिविधा प्रोक्ता पत्रं तृणं तथा । (८१।१)

ज्ञेये दले श्रेष्ठे तृणरास्ना च मध्यमा ॥ (८१।२)

रास्ना गुरुश् च तिक्तोष्णा विषवातास्रकासजित् । (८२।१)

शोफकम्पोदरश्लेष्मशमनी पाचनी च सा ॥ (८२।२)

स्थूलैलास्थूलैला बृहदेला त्रिपुटा त्रिदिवोद्भवा च भद्रैला । (८३।१)

सुरभित्वक् च महैला पृथ्वी कन्या कुमारिका चैन्द्री ॥ (८३।२)

कायस्था गोपुटा कान्ता घृताची गर्भसम्भवा । (८४।१)

इन्द्राणी दिव्यगन्धा च विज्ञेयाष्टादशाह्वया ॥ (८४।२)

एलाएला बहुलगन्धैन्द्री द्राविडी निष्कुटिस् त्रुटिः । (८५।१)

कपोतवर्णी गौराङ्गी बाला बलवती हिमा ॥ (८५।२)

चन्द्रिका चोपकुञ्ची च सूक्ष्मा सागरगामिनी । (८६।१)

गर्भारिर् गन्धफलिका कायस्थाष्टादशाह्वया ॥ (८६।२)

एलाद्वयं शीतलतिक्तम् उक्तं सुगन्धि पित्तार्तिकफापहारि । (८७।१)

करोति हृद्रोगमलार्तिवस्तिशूलघ्नम् अत्र स्थविरा गुणाढ्या ॥ (८७।२)

सैन्धवसैन्धवं स्याच्छीतशिवं नादेयं सिन्धुजं शिवम् । (८८।१)

शुद्धं शिवात्मजं पथ्यं मणिमन्थं नवाभिधम् ॥ (८८।२)

सैन्धवं लवणं वृष्यं चक्षुष्यं रुचिदीपनम् । (८९।१)

त्रिदोषशमनं पूतं व्रणदोषविबन्धजित् ॥ (८९।२)

सैन्धवं द्विविधं ज्ञेयं श्वेतं रक्तम् इति क्रमात् । (९०।१)

रसवीर्यविपाकेषु गुणाढ्यं नूतनं शिवम् ॥ (९०।२)

सौवर्चलसौवर्चलं तु रुचकं तिलकं हृद्यगन्धकम् । (९१।१)

अक्षं च कृष्णलवणं रुच्यं कौद्रविकं तथा ॥ (९१।२)

सौवर्चलं लघु क्षारं कटूष्णं गुल्मजन्तुजित् । (९२।१)

ऊर्ध्ववातामशूलार्तिविबन्धारोचकान् जयेत् ॥ (९२।२)

काचलवणनीलं काचोद्भवं काचं तिलकं काचसम्भवम् । (९३।१)

काचसौवर्चलं कृष्णलवणं पाक्यजं स्मृतम् ॥ (९३।२)

काचोत्थं हृद्यगन्धं च तत् काललवणं तथा । (९४।१)

कुरुविन्दं काचमलं कृत्रिमं च चतुर्दश ॥ (९४।२)

काचादिलवणं रुच्यम् ईषत् क्षारं च पित्तलम् । (९५।१)

दाहकं कफवातघ्नं दीपनं गुल्मशूलहृत् ॥ (९५।२)

विडविडं द्राविडकं खण्डं कृतकं क्षारम् आसुरम् । (९६।१)

सुपाक्यं खण्डलवणं धूर्तं कृत्रिमकं दश ॥ (९६।२)

विड्लवण:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्विडम् उष्णं च लवणं दीपनं वातनाशनम् । (९७।१)

रुच्यं चाजीर्णशूलघ्नं गुल्ममेहविनाशनम् ॥ (९७।२)

गडलवणगाढादिलवणं शुभ्रं पृथ्वीजं गडदेशजम् । (९८।१)

गडोत्थं च महारम्भं साम्भरं सम्भरोद्भवम् ॥ (९८।२)

गडोत्थं तूष्णलवणम् ईषद् अम्लं मलापहम् । (९९।१)

दीपनं कफवातघ्नम् अर्शोघ्नं कोष्ठशोधनम् ॥ (९९।२)

सेअ सल्त्:: स्य्नोन्य्म्स्सामुद्रकं तु सामुद्रं समुद्रलवणं शिवम् । (१००।१)

वंशिरं सागरोत्थं च शिशिरं लवणाब्धिजम् ॥ (१००।२)

सेअ सल्त्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्सामुद्रं लघु हृद्यं च पलितास्रदपित्तदम् । (१०१।१)

विदाहि कफवातघ्नं दीपनं रुचिकृत् परम् ॥ (१०१।२)

द्रौणेयद्रौणेयं वार्धेयं द्रोणीजं वारिजं च वार्धिभवम् । (१०२।१)

द्रोणीलवणं द्रोणं त्रिकटुलवणं च वसुसंज्ञम् ॥ (१०२।२)

द्रौणेयं लवणं पाके नात्युष्णम् अविदाहि च । (१०३।१)

भेदनं स्निग्धम् ईषच् च शूलघ्नं चाल्पपित्तलम् ॥ (१०३।२)

औषरऔषरकं सार्वगुणं सार्वरसं सर्वलवणम् ऊषरजम् । (१०४।१)

साम्भारं बहुलवणं मेलकलवणं च मिश्रकं नवधा ॥ (१०४।२)

औषरं तु कटु क्षारं तिक्तं वातकफापहम् । (१०५।१)

विदाहि पित्तकृद् ग्राहि मूत्रसंशोषकारि च ॥ (१०५।२)

औद्भिद:: स्य्नोन्य्म्स्रोमकम् औद्भिदम् उक्तं वसुकं वसु पांशुलवणम् ऊषरजम् । (१०६।१)

पांशवम् औषरम् ऐरिणम् और्वं सार्वसहं रुद्रैः ॥ (१०६।२)

औद्भिद:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्रोमकं तीक्ष्णमत्युष्णं कटु तिक्तं च दीपनम् । (१०७।१)

दाहशोषकरं ग्राहि पित्तकोपकरं परम् ॥ (१०७।२)

अजमोदाअजमोदा खराह्वा च बस्तमोदा च मर्कटी । (१०८।१)

मोदा गन्धदला हस्तिकारवी गन्धपत्त्रिका ॥ (१०८।२)

मायूरी शिखिमोदा च मोदाढ्या वह्निदीपिका । (१०९।१)

ब्रह्मकोशी विशाली च हृद्यगन्धोग्रगन्धिका । (१०९।२)

मोदिनी फलमुख्या च वसुचन्द्राभिधा मता ॥ (१०९।३)

अजमोदा कटुर् उष्णा रूक्षा कफवातहारिणी रुचिकृत् । (११०।१)

शूलाध्मानारोचकजठरामयनाशनी चैव ॥ (११०।२)

रेणुकारेणुका कपिला कान्ता नन्दिनी महिला द्विजा । (१११।१)

राजपुत्री हिमा रेणुः पाण्डुपत्त्री हरेणुका ॥ (१११।२)

सुपर्णी शिशिरा शान्ता कौन्ती वृत्ता च धर्मिणी । (११२।१)

कपिलोमा हैमवती पाण्डुपत्त्री च विंशतिः ॥ (११२।२)

रेणुका तु कटुः शीता खर्जूकण्डूतिहारिणी । (११३।१)

तृष्णादाहविषघ्नी च मुखवैमल्यकारिणी ॥ (११३।२)

बोलबोलं रक्तापहं मुण्डं सुरसं पिण्डकं विषम् । (११४।१)

निर्लोहं बर्बरं पिण्डं सौरभं रक्तगन्धकम् ॥ (११४।२)

रसगन्धं महागन्धं विश्वं च शुभगन्धकम् । (११५।१)

विश्वगन्धं गन्धरसं व्रणारिर् वसुभूह्वयम् ॥ (११५।२)

बोलं तु कटुतिक्तोष्णं कषायं रक्तदोषनुत् । (११६।१)

कफपित्तामयान् हन्ति प्रदरादिरुजापहम् ॥ (११६।२)

कर्चूरकर्चूरो द्राविडः कार्शो दुर्लभो गन्धमूलकः । (११७।१)

वेधमुख्यो गन्धसारो जटिलश् चाष्टनामकः ॥ (११७।२)

कर्चूरः कटुतिक्तोष्णः कफकासविनाशनः । (११८।१)

मुखवैशद्यजननो गलगण्डादिदोषनुत् ॥ (११८।२)

पाठापाठाम्बष्ठाम्बष्ठिका स्यात् प्राचीना पापचेलिका । (११९।१)

पाठिका स्थापनी चैव श्रेयसी वृद्धिकर्णिका ॥ (११९।२)

एकाष्ठीला कुचैली च दीपनी वरतिक्तका । (१२०।१)

तिक्तपुष्पा बृहत्तिक्ता दीपनी त्रिशिरा वृकी । (१२०।२)

मालवी च वरा देवी वृत्तपर्णी द्विदृङ्मिता ॥ (१२०।३)

पाठा तिक्ता गुरूष्णा च वातपित्तज्वरापहा । (१२१।१)

भग्नसन्धानकृत् पित्तदाहातीसारशूलहृत् ॥ (१२१।२)

वृक्षाम्लवृक्षाम्लम् अम्लशाकं स्याच् चुक्राम्लं तित्तिडीफलम् । (१२२।१)

शाकाम्लम् अम्लपूरं च पूराम्लं रक्तपूरकम् ॥ (१२२।२)

चूडाम्लबीजाम्लफलाम्लकं स्याद् अम्लादिवृक्षाम्लफलं रसाम्लम् । (१२३।१)

श्रेष्ठाम्लम् अत्यम्लम् अथाम्लबीजं फलं च चुक्रादि नगेन्दुसंख्यम् ॥ (१२३।२)

वृक्षाम्लम् अम्लं कटुकं कषायं सोष्णं कफार्शोघ्नम् उदीरयन्ति । (१२४।१)

तृष्णासमीरोदरहृद्गदादिगुल्मातीसारव्रणदोषनाशि ॥ (१२४।२)

अम्लवेतसअम्लो ऽम्लवेतसो वेधी रसाम्लो वीरवेतसः । (१२५।१)

वेतसाम्लश् चाम्लसारः शतवेधी च वेधकः ॥ (१२५।२)

भीमश् च भेदनो भेदी राजाम्लश् चाम्लभेदनः । (१२६।१)

अम्लाङ्कुशो रक्तसारः फलाम्लश् चाम्लनायकः ॥ (१२६।२)

सहस्रवेधी वीराम्लो गुल्मकेतुर् धराक्षिधा । (१२७।१)

शङ्खमांसादिद्रावी स्याद् द्विधा चैवाम्लवेतसः ॥ (१२७।२)

अम्लवेतसम् अत्यम्लं कषायोष्णं च वातजित् । (१२८।१)

कफार्शःश्रमगुल्मघ्नम् अरोचकहरं परम् ॥ (१२८।२)

कटुकाकटुका जननी तिक्ता रोहिणी तिक्तरोहिणी । (१२९।१)

चक्राङ्गी मत्स्यपित्ता च बकुला शुकुलादनी ॥ (१२९।२)

सादनी शतपर्वा स्यात् चक्राङ्गी मत्स्यभेदिनी । (१३०।१)

अशोकरोहिणी कृष्णा कृष्णमेदा महौषधी ॥ (१३०।२)

कट्व्य् अञ्जनी काण्डरुहा कटुश् च कटुरोहिणी । (१३१।१)

केदारकटुकारिष्टाप्य् आमघ्नी पञ्चविंशतिः ॥ (१३१।२)

कटुकातिकटुस् तिक्ता शीतपित्तास्रदोषजित् । (१३२।१)

बलासारोचकश्वासज्वरहृद् रेचनी च सा ॥ (१३२।२)

अतिविषाअतिविषा श्वेतकन्दा विश्वा शृङ्गी च भङ्गुरा । (१३३।१)

विरूपा श्यामकन्दा च विश्वरूपा महौषधी ॥ (१३३।२)

वीरा प्रतिविषा चान्द्री विषा श्वेतवचा स्मृता । (१३४।१)

अरुणोपविषा चैव ज्ञेया षोडशसंमिता ॥ (१३४।२)

कटूष्णातिविषा तिक्ता कफपित्तज्वरापहा । (१३५।१)

आमातीसारकासघ्नी विषच्छर्दिविनाशनी ॥ (१३५।२)

त्रिविधातिविषा ज्ञेया शुक्ला कृष्णा तथारुणा । (१३६।१)

रसवीर्यविपाकेषु निर्विशेषगुणा च सा ॥ (१३६।२)

दोलायां गोमयक्वाथे पचेद् अतिविषां ततः । (१३७।१)

सूर्यतापे भवेच् छुष्का योजयेत् तां भिषग्वरः ॥ (१३७।२)

भद्रमुस्तामुस्ताभद्रावारिदाम्भोदमेघा जीमूतो ऽब्दो नीरदो ऽब्भ्रं घनश् च । (१३८।१)

गाङ्गेयं स्याद् भद्रमुस्ता वराही गुञ्जा ग्रन्थिर् भद्रकासी कसेरुः ॥ (१३८।२)

क्रोडेष्टा कुरुविन्दाख्या सुगन्धिर् ग्रन्थिला हिमा । (१३९।१)

वन्या राजकसेरुश् च कच्छोत्था पञ्चविंशतिः ॥ (१३९।२)

भद्रमुस्ता कषाया च तिक्ता शीता च पाचनी । (१४०।१)

पित्तज्वरकफघ्नी च ज्ञेया संग्रहणी च सा ॥ (१४०।२)

नागरमुस्ताअपरा नागरमुस्ता नागरोत्था नागरादिघनसंज्ञा । (१४१।१)

चक्राङ्का नादेयी चूडाला पिण्डमुस्ता च ॥ (१४१।२)

शिशिरा च वृषध्वाङ्क्षी कच्छरुहा चारुकेसरोच्चटा । (१४२।१)

सा पूर्णकोष्ठसंज्ञा कलापिनी सागरेन्दुमिता ॥ (१४२।२)

तिक्ता नागरमुस्ता कटुः कषाया च शीतला कफनुत् । (१४३।१)

पित्तज्वरातिसारारुचितृष्णादाहनाशनी श्रमहृत् ॥ (१४३।२)

यष्टीमधुयष्टीमधुर् मधुयष्टी मधुवल्ली मधुस्रवा । (१४४।१)

मधुकं मधुका यष्टी यष्ट्याह्वं वसुसंमितम् ॥ (१४४।२)

मधुरं यष्टिमधुकं किंचित् तिक्तं च शीतलम् । (१४५।१)

चक्षुष्यं पित्तहृद् रुच्यं शोषतृष्णाव्रणापहम् ॥ (१४५।२)

क्लीतनअन्यत् क्लीतनम् उक्तं क्लीतनकं क्लीतनीयकं मधुकम् । (१४६।१)

मधुवल्ली च मधूली मधुरलता मधुरसातिरसा ॥ (१४६।२)

शोषापहा च सौम्या स्थलजा जलजा च सा द्विधाभूता । (१४७।१)

सामान्येन मतेयम् एकादशसंज्ञा बहुज्ञधिया ॥ (१४७।२)

क्लीतनं मधुरं रुच्यं बल्यं वृष्यं व्रणापहम् । (१४८।१)

शीतलं गुरु चक्षुष्यम् अस्रपित्तापहं परम् ॥ (१४८।२)

भार्ङ्गीभार्ङ्गी गर्दभिशाकश् च फञ्जी चाङ्गारवल्लरी । (१४९।१)

वर्षा ब्राह्मणयष्टिश् च बर्बरो भृङ्गजा च सा ॥ (१४९।२)

पद्मा यष्टिश् च भारङ्गी वातारिः कासजित् परम् । (१५०।१)

सुरूपा भ्रमरेष्टा च शक्रमाता च षोडश ॥ (१५०।२)

भार्ङ्गी तु कटुतिक्तोष्णा कासश्वासविनाशनी । (१५१।१)

शोफव्रणक्रिमिघ्नी च दाहज्वरनिवारिणी ॥ (१५१।२)

पुष्करमूलमूलं पुष्करमूलं च पुष्करं पद्मपत्त्रकम् । (१५२।१)

पद्मं पुष्करजं बीजं पौष्करं पुष्कराह्वयम् ॥ (१५२।२)

काश्मीरं ब्रह्मतीर्थं च श्वासारिर् मूलपुष्करम् । (१५३।१)

ज्ञेयं पञ्चदशाह्वं च पुष्कराद्ये जटाशिफे ॥ (१५३।२)

पुष्करं कटुतिक्तोष्णं कफवातज्वरापहम् । (१५४।१)

श्वासारोचककासघ्नं शोफघ्नं पाण्डुनाशनम् ॥ (१५४।२)

शृङ्गीशृङ्गी कुलीरशृङ्गी स्यात् घोषा च वनमूर्धजा । (१५५।१)

चन्द्रा कर्कटशृङ्गी च महाघोषा च शृङ्गिका ॥ (१५५।२)

कालिका चेन्दुखण्डा च लताङ्गी च विषाणिका । (१५६।१)

चक्रा च शिखरं चैव कर्कटाह्वा त्रिपञ्चधा ॥ (१५६।२)

तिक्ता कर्कटशृङ्गी तु गुरुर् उष्णानिलापहा । (१५७।१)

हिक्कातीसारकासघ्नी श्वासपित्तास्रनाशनी ॥ (१५७।२)

दन्तीदन्ती शीघ्रा श्येनघण्टा निकुम्भी नागस्फोता दन्तिनी चोपचित्रा । (१५८।१)

भद्रा रूक्षा रोचनी चानुकूला निःशल्या स्याद् वक्रदन्ता विशल्या ॥ (१५८।२)

मधुपुष्पैरण्डफला भद्राण्य् एरण्डपत्त्रिका । (१५९।१)

उदुम्बरदला चैव तरुणी चाणुरेवती । (१५९।२)

विशोधनी च कुम्भी च ज्ञेया चाग्निकराह्वया ॥ (१५९।३)

दन्ती कटूष्णा शूलामत्वग्दोषशमनी च सा । (१६०।१)

अर्शोव्रणाश्मरीशल्यशोधनी दीपनी परा ॥ (१६०।२)

केशरुहाअन्या दन्ती केशरुहा विषभद्रा जयावहा । (१६१।१)

आवर्तकी वराङ्गी च जयाह्वा भद्रदन्तिका ॥ (१६१।२)

अन्या दन्ती कटूष्णा च रेचनी क्रिमिहा परा । (१६२।१)

शूलकुष्ठामदोषघ्नी त्वगामयविनाशनी ॥ (१६२।२)

रेचकरेचको जयपालश् च सारकस् तित्तिरीफलम् । (१६३।१)

दन्तीबीजं मलद्रावि ज्ञेयं स्याद् बीजरेचनी ॥ (१६३।२)

कुम्भीबीजं कुम्भिनीबीजसंज्ञं घण्टाबीजं दन्तिनीबीजम् उक्तम् । (१६४।१)

बीजान्ताख्यं शोधनी चक्रदन्त्यो वेदेन्द्वाख्यं तन्निकुम्भ्याश् च बीजम् ॥ (१६४।२)

जैपालः कटुर् उष्णश् च क्रिमिहारी विरेचनः । (१६५।१)

दीपनः कफवातघ्नो जठरामयशोधनः ॥ (१६५।२)

त्रिवृतुक्ता त्रिवृन् मालविका मसूरा श्यामार्धचन्द्रा विदला सुषेणी । (१६६।१)

कालिन्दिका सैव तु कालमेषी काली त्रिवेलावनिचन्द्रसंज्ञा ॥ (१६६।२)

त्रिवृत् तिक्ता कटूष्णा च क्रिमिश्लेष्मोदरार्तिजित् । (१६७।१)

कुष्ठकण्डूव्रणान् हन्ति प्रशस्ता च विरेचने ॥ (१६७।२)

रक्तत्रिवृत्रक्तान्यापि च कालिन्दी त्रिपुटा ताम्रपुष्पिका । (१६८।१)

कुलवर्णा मसूरी चाप्य् अमृता काकनासिका ॥ (१६८।२)

रक्ता त्रिवृद् रसे तिक्ता कटूष्णा रेचनी च सा । (१६९।१)

ग्रहणीमलविष्टम्भहारिणी हितकारिणी ॥ (१६९।२)

त्वचत्वचं त्वग्वल्कलं भृङ्गं वराङ्गं मुखशोधनम् । (१७०।१)

शकलं सैंहलं वन्यं सुरसं रामवल्लभम् ॥ (१७०।२)

उत्कटं बहुगन्धं च विज्जुलं च वनप्रियम् । (१७१।१)

लाटपर्णं गन्धवल्कं वरं शीतं ग्रहक्षिती ॥ (१७१।२)

त्वचं तु कटुकं शीतं कफकासविनाशनम् । (१७२।१)

शुक्रामशमनं चैव कण्ठशुद्धिकरं लघु ॥ (१७२।२)

तमालपत्त्रपत्रं तमालपत्त्रं च पत्रकं छदनं दलम् । (१७३।१)

पलाशम् अंशुकं वासस् तापसं सुकुमारकम् ॥ (१७३।२)

वस्त्रं तमालकं रामं गोपनं वसनं तथा । (१७४।१)

तमालं सुरभिगन्धं ज्ञेयं सप्तदशाह्वयम् ॥ (१७४।२)

पत्रकं लघु तिक्तोष्णं कफवातविषापहम् । (१७५।१)

वस्तिकण्डूतिदोषघ्नं मुखमस्तकशोधनम् ॥ (१७५।२)

नागकेशरकिञ्जल्कं कनकाह्वं च केसरं नागकेशरम् । (१७६।१)

चाम्पेयं नागकिञ्जल्कं नागीयं काञ्चनं तथा ॥ (१७६।२)

सुवर्णं हेमकिञ्जल्कं रुक्मं हेमं च पिञ्जरम् । (१७७।१)

फणिपुन्नागयोगादि केसरं पञ्चभूह्वयम् ॥ (१७७।२)

नागकेशरम् अल्पोष्णं लघु तिक्तं कफापहम् । (१७८।१)

वस्तिवातामयघ्नं च कण्ठशीर्षरुजापहम् ॥ (१७८।२)

तवक्षीरतवक्षीरं पयःक्षीरं यवजं गवयोद्भवम् । (१७९।१)

अन्यद् गोधूमजं चान्यत् पिष्टिकातण्डुलोद्भवम् ॥ (१७९।२)

अन्यच् च तालसम्भूतं तालक्षीरादिनामकम् । (१८०।१)

वनगोक्षीरजं श्रेष्ठम् अभावे ऽन्यद् उदीरितम् ॥ (१८०।२)

तवक्षीरं तु मधुरं शिशिरं दाहपित्तनुत् । (१८१।१)

क्षयकासकफश्वासनाशनं चास्रदोषनुत् ॥ (१८१।२)

तालीसपत्त्रतालीसपत्रं तालीशं पत्त्राख्यं च शुकोदरम् । (१८२।१)

धात्रीपत्त्रं चार्कवेधं करिपत्त्रं घनच्छदम् ॥ (१८२।२)

नीलं नीलाम्बरं तालं तालीपत्त्रं तलाह्वयम् । (१८३।१)

तालीसपत्त्रकस्येति नामान्य् आहुस् त्रयोदश ॥ (१८३।२)

तालीसपत्रं तिक्तोष्णं मधुरं कफवातनुत् । (१८४।१)

कासहिक्काक्षयश्वासच्छर्दिदोषविनाशकृत् ॥ (१८४।२)

वंशरोचनास्याद् वंशरोचना वांशी तुङ्गक्षीरी तुगा शुभा । (१८५।१)

त्वक्क्षीरी वंशगा शुक्रा वंशक्षीरी च वैणवी ॥ (१८५।२)

त्वक्सारा कर्मरी श्वेतावंशकर्पूररोचने । (१८६।१)

तुङ्गा रोचनिका पिङ्गा नवेन्दुर् वंशशर्करा ॥ (१८६।२)

स्याद् वंशरोचना रूक्षा कषाया मधुरा हिमा । (१८७।१)

रक्तशुद्धिकरी तापपित्तोद्रेकहरा शुभा ॥ (१८७।२)

तवक्षीरे यवक्षीरे क्षीरे जातं गुणोत्तरम् । (१८८।१)

वंशक्षीरीसमं प्रोक्तं तदभावे ऽन्यवस्तुजम् ॥ (१८८।२)

गवयक्षीरजं क्षीरं सुस्निग्धं शीतलं लघु । (१८९।१)

सुगन्धि द्रावकं शुभ्रम् अन्यत् स्वल्पगुणं स्मृतम् ॥ (१८९।२)

मञ्जिष्ठामञ्जिष्ठा हरिणी रक्ता गौरी योजनवल्लिका । (१९०।१)

समङ्गा विकसा पद्मा रोहिणी कालमेषिका ॥ (१९०।२)

भण्डी चित्रलता चित्रा चित्राङ्गी जननी च सा । (१९१।१)

मण्डूकपर्णी विजया मञ्जूषा रक्तयष्टिका ॥ (१९१।२)

क्षेत्रिणी चैव रागाढ्या भण्डीरी कालभाण्डिका । (१९२।१)

अरुणा ज्वरहन्त्री च छद्मा नागकुमारिका ॥ (१९२।२)

भाण्डीरलतिका चैव रागाङ्गी वस्त्रभूषणा । (१९३।१)

त्रिंशाह्वया तथा प्रोक्ता मञ्जिष्ठा च भिषग्वरैः ॥ (१९३।२)

मञ्जिष्ठा मधुरा स्वादे कषायोष्णा गुरुस् तथा । (१९४।१)

व्रणमेहज्वरश्लेष्मविषनेत्रामयापहा ॥ (१९४।२)

चोलचोलश् च योजनी कौञ्जी सिंहिली च चतुर्विधा । (१९५।१)

मञ्जिष्ठा चैव सा प्रोक्ता विलोमे चोत्तमोत्तमा ॥ (१९५।२)

हरिद्राहरिद्रा हरिद्रञ्जनी स्वर्णवर्णा सुवर्णा शिवा वर्णिनी दीर्घरागा । (१९६।१)

हरिद्री च पीता वराङ्गी च गौरी जनिष्ठा वरा वर्णदात्री पवित्रा ॥ (१९६।२)

हरिता रजनीनाम्नी विषघ्नी वरवर्णिनी । (१९७।१)

पिङ्गला वर्णदा चैव मङ्गल्या मङ्गला च सा ॥ (१९७।२)

लक्ष्मी भद्रा शिफा शोफा शोभना सुभगाह्वया । (१९८।१)

श्यामा जयन्तिका द्वे च त्रिंशन्नामविलासिनी ॥ (१९८।२)

हरिद्रा कटुतिक्तोष्णा कफवातास्रकुष्ठनुत् । (१९९।१)

मेहकण्डूव्रणान् हन्ति देहवर्णविधायिनी ॥ (१९९।२)

दारुहरिद्राअन्या दारुहरिद्रा च दार्वी पीतद्रु पीतिका । (२००।१)

कालेयकं पीतदारु स्थिररागा च कामिनी ॥ (२००।२)

कटङ्कटेरी पर्जन्या पीता दारुनिशा स्मृता । (२०१।१)

कालीयकं कामवती दारुपीता पचम्पचा । (२०१।२)

स्यात् कर्कटकिनी ज्ञेया प्रोक्ता सप्तदशाह्वया ॥ (२०१।३)

तिक्ता दारुहरिद्रा तु कटूष्णा व्रणमेहनुत् । (२०२।१)

कण्डूविसर्पत्वग्दोषविषकर्णाक्षिदोषहा ॥ (२०२।२)

लाक्षालाक्षा खदिरका रक्ता रङ्गमाता पलङ्कषा । (२०३।१)

जतु च क्रिमिजा चैव द्रुमव्याधिर् अलक्तकः ॥ (२०३।२)

पलाशी मुद्रणी दीप्तिर् जन्तुका गन्धमादनी । (२०४।१)

नीला द्रवरसा चैव पित्तारिर् मुनिभूह्वया ॥ (२०४।२)

लाक्षा तिक्तकषाया स्यात् श्लेष्मपित्तार्तिदोषनुत् । (२०५।१)

विषरक्तप्रशमनी विषमज्वरनाशनी ॥ (२०५।२)

अलक्तकअलक्तको जन्तुरसो रागो निर्भर्त्सनस् तथा । (२०६।१)

जननी जन्तुकारी च संधर्षा चक्रमर्दिनी ॥ (२०६।२)

अलक्तकः सुतिक्तोष्णः कफवातामयापहः । (२०७।१)

कण्ठरुक्शमनो रुच्यो व्रणदोषार्तिनाशनः ॥ (२०७।२)

लोध्रलोध्रो रोध्रो भिल्लतरुश् चिल्लकः काण्डकीलकः । (२०८।१)

तिरीटो लोध्रको वृक्षः शम्बरो हस्तिरोध्रकः ॥ (२०८।२)

तिल्वकः काण्डहीनश् च शावरो हेमपुष्पकः । (२०९।१)

भिल्ली शावरकश् चैव ज्ञेयः पञ्चदशाह्वयः ॥ (२०९।२)

क्रमुकक्रमुकः पट्टिकारोध्रो वल्करोध्रो बृहद्दलः । (२१०।१)

जीर्णबुध्नो बृहद्वल्को जीर्णपत्त्रो ऽक्षिभेषजः ॥ (२१०।२)

शावरः श्वेतरोध्रश् च मार्जनो बहलत्वचः । (२११।१)

पट्टी लाक्षाप्रसादश् च वल्कलो बाणभूह्वयः ॥ (२११।२)

लोध्रद्वयं कषायं स्यात् शीतं वातकफास्रनुत् । (२१२।१)

चक्षुष्यं विषहृत् तत्र विशिष्टो वल्करोध्रकः ॥ (२१२।२)

धातकीधातकी वह्निपुष्पी च ताम्रपुष्पी च धावनी । (२१३।१)

अग्निज्वाला सुभिक्षा च पार्वती बहुपुष्पिका ॥ (२१३।२)

कुमुदा सीधुपुष्पी च कुञ्जरा मद्यवासिनी । (२१४।१)

गुच्छसङ्घादिपुष्पान्ता ज्ञेया सा लोध्रपुष्पिणी । (२१४।२)

तीव्रज्वाला वह्निशिखा मद्यपुष्पीन्द्रसंमिता ॥ (२१४।३)

धातकी कटुर् उष्णा च मदकृद् विषनाशनी । (२१५।१)

प्रवाहिकातिसारघ्नी विसर्पव्रणनाशिनी ॥ (२१५।२)

समुद्रफलसमुद्रनाम प्रथमं पश्चात् फलम् उदाहरेत् । (२१६।१)

समुद्रफलम् इत्यादि नाम वाच्यं भिषग्वरैः ॥ (२१६।२)

फलं समुद्रस्य कटूष्णकारि वातापहं भूतनिरोधकारि । (२१७।१)

त्रिदोषदावानलदोषहारि कफामयभ्रान्तिविरोधकारि ॥ (२१७।२)

निर्विषानिर्विषापविषा चैव विविषा विषहा परा । (२१८।१)

विषहन्त्री विषाभावा ह्य् अविषा विषवैरिणी ॥ (२१८।२)

निर्विषा तु कटुः शीता कफवातास्रदोषनुत् । (२१९।१)

अनेकविषदोषघ्नी व्रणसंरोपणी च सा ॥ (२१९।२)

विषविषम् आहेयम् अमृतं गरलं दारदं गरम् । (२२०।१)

कालकूटं कालकूटे हरिद्रं रक्तशृङ्गकम् ॥ (२२०।२)

नीलं च गरदं क्ष्वेडो घोरं हालाहलं हरम् । (२२१।१)

मरं हलाहलं शृङ्गी भूगरं चैकविंशतिः ॥ (२२१।२)

अमृतं स्यात् वत्सनाभो विषम् उग्रं महौषधम् । (२२२।१)

गरलं मरणं नागं स्तोककं प्राणहारकम् । (२२२।२)

गरलं स्थावरादि स्यात् प्रोक्तं चैकादशाह्वयम् ॥ (२२२।३)

वत्सनाभो ऽतिमधुरः सोष्णो वातकफापहः । (२२३।१)

कण्ठरुक्संनिपातघ्नः पित्तसंतापकारकः ॥ (२२३।२)

स्थावरे विषजातीनां श्रेष्ठौ नागोग्रशृङ्गकौ । (२२४।१)

नागो देहकरे श्रेष्ठो लोहे चैवोग्रशृङ्गकः ॥ (२२४।२)

विषस्याष्टादशभिदाश् चतुर्वर्गाश् च यत् पृथक् । (२२५।१)

तद् अत्र नोक्तम् अस्माभिर् ग्रन्थगौरवभीरुभिः ॥ (२२५।२)

शटीशटी शठी पलाशश् च षड्ग्रन्था सुव्रता वधूः । (२२६।१)

सुगन्धमूला गन्धाली शटिका च पलाशिका ॥ (२२६।२)

सुभद्रा च तृणी दूर्वा गन्धा पृथुपलाशिका । (२२७।१)

सौम्या हिमोद्भवा गन्धवधूर् नागेन्दुसंमिता ॥ (२२७।२)

शटी सतिक्ताम्लरसा लघूष्णा रुचिप्रदा च ज्वरहारिणी च । (२२८।१)

कफास्रकण्डूव्रणदोषहन्त्री वक्त्रामयध्वंसकरी च सोक्ता ॥ (२२८।२)

गन्धपत्त्राअन्या तु गन्धपत्त्रा स्यात् स्थूलास्या तिक्तकन्दका । (२२९।१)

वनजा शटिका वन्या स्तवक्षीर्य् एकपत्त्रिका ॥ (२२९।२)

गन्धपीता पलाशान्ता गन्धाढ्या गन्धपत्त्रिका । (२३०।१)

दीर्घपत्त्रा गन्धनिशा शरभूह्वा सुपाकिनी ॥ (२३०।२)

गन्धपत्त्रा कटुः स्वादुस् तीक्ष्णोष्णा कफवातजित् । (२३१।१)

कासच्छर्दिज्वरान् हन्ति पित्तकोपं करोति च ॥ (२३१।२)

समुद्रफेनसमुद्रफेनं फेनश् च वार्धिफेनं पयोधिजम् । (२३२।१)

सुफेनम् अब्धिहिण्डीरं सामुद्रं सप्तनामकम् ॥ (२३२।२)

समुद्रफेनं शिशिरं कषायं नेत्ररोगनुत् । (२३३।१)

कफकण्ठामयघ्नं च रुचिकृत् कर्णरोगहृत् ॥ (२३३।२)

अफेनअफेनं खस्खसरसो निफेनं चाहिफेनकम् । (२३४।१)

अफेनं संनिपातघ्नं वृष्यं बल्यं च मोहदम् ॥ (२३४।२)

चतुर्विधम् अफेनं स्यात् जारणं मारणं तथा । (२३५।१)

धारणं सारणं चैव क्रमाद् वक्ष्ये तु लक्षणम् ॥ (२३५।२)

श्वेतं च जारणं प्रोक्तं कृष्णवर्णं च मारणम् । (२३६।१)

धारणं पीतवर्णं तु कर्बुरं सारणं तथा ॥ (२३६।२)

जारणं जारयेद् अन्नं मारणं मृत्युदायकम् । (२३७।१)

धारणं च वयःस्तम्भं सारणं मलसारणम् ॥ (२३७।२)

टङ्कणटङ्गणष् टङ्कणक्षारो रङ्गः क्षारो रसाधिकः । (२३८।१)

लोहद्रावी रसघ्नश् च सुभगो रङ्गदश् च सः ॥ (२३८।२)

वर्तुलः कनकक्षारो मलिनो धातुवल्लभः । (२३९।१)

त्रयोदशाह्वयश् चायं कथितस् तु भिषग्वरैः ॥ (२३९।२)

कथितष् टङ्कणक्षारः कटूष्णः कफनाशनः । (२४०।१)

स्थावरादिविषघ्नश् च कासश्वासापहारकः ॥ (२४०।२)

टङ्कण:: श्वेतटङ्कणद्वितीयं टङ्गणं श्वेतं श्वेतकं श्वेतटङ्गणम् । (२४१।१)

लोहशुद्धिकरं सिन्धुमालतीतीरसम्भवम् । (२४१।२)

शिवं च द्रावकं प्रोक्तं शितक्षारं दशाभिधम् ॥ (२४१।३)

सुश्वेतं टङ्कणं स्निग्धं कटूष्णं कफवातनुत् । (२४२।१)

आमक्षयापहृच् छ्वासविषकासमलापहम् ॥ (२४२।२)

साकुरुण्डसाकुरुण्डो ग्रन्थिफलो विकटो वस्त्रभूषणः । (२४३।१)

कुरुण्डः कर्बुरफलः सकुरुण्डश् च सप्तधा ॥ (२४३।२)

साकुरुण्डः कषायश् च रुचिकृद् दीपनः परः । (२४४।१)

श्लेष्मवातापहारी च वस्त्ररञ्जनको लघुः ॥ (२४४।२)

हिमावलीहिमावली च हृद्धात्री कुष्ठघ्नो गारकुष्ठकः । (२४५।१)

अङ्गारग्रन्थिको ग्रन्थी ग्रन्थिलो मुनिसंज्ञकः ॥ (२४५।२)

हिमावली सरा तिक्ता प्लीहगुल्मोदरापहा । (२४६।१)

क्रिमिकुष्ठगुदात्युग्रखर्जूकण्डूतिहारिणी ॥ (२४६।२)

हस्तिमदहस्तिमदो गजमदो गजदानं मदस् तथा । (२४७।१)

कुम्भिमदो दन्तिमदो दानं द्वीपिमदो ऽष्टधा ॥ (२४७।२)

स्निग्धो हस्तिमदस् तिक्तः केश्यो ऽपस्मारनाशनः । (२४८।१)

विषहृत् कुष्ठकण्डूतिव्रणदद्रुविसर्पनुत् ॥ (२४८।२)

स्वर्जिकास्वर्जिक्षारः स्वर्जिकश् च क्षारस्वर्जी सुखार्जिकः । (२४९।१)

सुवर्चिकः सुवर्ची च सुखवर्चा मुनिह्वयः ॥ (२४९।२)

स्वर्जिकः कटुर् उष्णश् च तीक्ष्णो वातकफार्तिनुत् । (२५०।१)

गुल्माध्मानक्रिमीन् हन्ति व्रणजाठरदोषनुत् ॥ (२५०।२)

लवणारलवणारं लवणोत्थं लवणासुरजं च लवणभेदश् च । (२५१।१)

जलजं लवणक्षारं लवणं च क्षारलवणं च ॥ (२५१।२)

लोणारक्षारम् अत्युष्णं तीक्ष्णं पित्तप्रवृद्धिदम् । (२५२।१)

क्षारं लवणम् ईषच् च वातगुल्मादिदोषनुत् ॥ (२५२।२)

वज्रकवज्रकं वज्रकक्षारं क्षारश्रेष्ठं विदारकम् । (२५३।१)

सारं चन्दनसारं च धूमोत्थं धूमजं गजाः ॥ (२५३।२)

वज्रकं क्षारम् अत्युष्णं तीक्ष्णं क्षारं च रेचनम् । (२५४।१)

गुल्मोदरातिविष्टम्भशूलप्रशमनं सरम् ॥ (२५४।२)

यवक्षारयवक्षारः स्मृतः पाक्यो यवजो यवसूचकः । (२५५।१)

यवशूको यवाह्वश् च यवापत्यं यवाग्रजः ॥ (२५५।२)

यवक्षारः कटूष्णश् च कफवातोदरार्तिनुत् । (२५६।१)

आमशूलाश्मरीकृच्छ्रविषदोषहरः सरः ॥ (२५६।२)

सर्वक्षारसर्वक्षारो बहुक्षारः समूहक्षारकस् तथा । (२५७।१)

स्तोमक्षारो महाक्षारो मलारिः क्षारमेलकः ॥ (२५७।२)

सर्वक्षारो ह्य् अतिक्षारश् चक्षुष्यो वस्तिशोधनः । (२५८।१)

गुदावर्तक्रिमिघ्नश् च मलवस्त्रविशोधनः ॥ (२५८।२)

मायाफलमायाफलं मायिफलं च मायिका छिद्राफलं मायि च पञ्चनामकम् । (२५९।१)

मायाफलं वातहरं कटूष्णकम् शैथिल्यसंकोचककेशकार्ष्ण्यदम् ॥ (२५९।२)

इत्थं नानाद्रव्यसम्भारनामग्रामव्याख्यातद्गुणाख्यानपूर्वम् । (२६०।१)

वर्गं वीर्यध्वस्तरोगोपसर्गं बुद्ध्वा वैद्यो विश्ववन्द्यत्वम् ईयात् ॥ (२६०।२)

साफल्याय किलैत्य यानि जनुषः कान्तारदूरान्तरात् स्वौजःपात्रविचारणाय विपणेर् मध्यं समध्यासते । (२६१।१)

तेषाम् आश्रयभूमिर् एष भणितः पण्यौषधीनां बुधैर् वर्गो द्रव्यगुणाभिधाननिपुणैः पण्यादिवर्गात्मना ॥ (२६१।२)

यः सौम्येन सदाशयेन कलयन् दिव्यागमानां जनैर् दुर्ग्राहं महिमानम् आशु नुदते स्वं जग्मुषां दुर्गतीः । (२६२।१)

वर्गः पिप्पलिकादिर् एष नृहरेस् तस्येह शस्यात्मनो नामग्रामशिखामणौ खलु कृतौ षष्ठः प्रतिष्ठाम् अगात् ॥ (२६२।२)