राजनिघण्टुRājanighaṇṭu

RājNigh, 5

5 of 35 · 300 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

गुडूची चाथ मूर्वा च पटोलो ऽरण्यजस् तथा । (१।१)

guḍūcī cātha mūrvā ca paṭolo 'raṇyajas tathā |

1.2१.२

काकोली च द्विधा प्रोक्ता माषपर्णी तथापरे ॥ (१।२)

kākolī ca dvidhā proktā māṣaparṇī tathāpare ||

2.1२.१

मुद्गपर्णी च जीवन्ती त्रिविधा चाथ लिङ्गिनी । (२।१)

mudgaparṇī ca jīvantī trividhā cātha liṅginī |

2.2२.२

कटुकोशातकी चैव कपिकच्छुस् तथापरे ॥ (२।२)

kaṭukośātakī caiva kapikacchus tathāpare ||

3.1३.१

खलता कटुतुम्बी च देवदाली तथा स्मृता । (३।१)

khalatā kaṭutumbī ca devadālī tathā smṛtā |

3.2३.२

वन्ध्याकर्कोटकी प्रोक्ता कटुतुण्ड्य् आखुकर्णिका ॥ (३।२)

vandhyākarkoṭakī proktā kaṭutuṇḍy ākhukarṇikā ||

4.1४.१

द्विधेन्द्रवारुणी चात्र यवतिक्तेश्वरी तथा । (४।१)

dvidhendravāruṇī cātra yavatikteśvarī tathā |

4.2४.२

ज्योतिष्मती द्विधा चैव द्विधा च गिरिकर्णिका ॥ (४।२)

jyotiṣmatī dvidhā caiva dvidhā ca girikarṇikā ||

5.1५.१

मोरटश् चाथ चेद् इन्दीवरा वस्तान्त्रिका च सा । (५।१)

moraṭaś cātha ced indīvarā vastāntrikā ca sā |

5.2५.२

सोमवल्ली तथा वत्सादनी गोपालकर्कटी ॥ (५।२)

somavallī tathā vatsādanī gopālakarkaṭī ||

6.1६.१

काकतुण्डी द्विधा चाथ गुञ्जा द्विर् वृद्धदारु च । (६।१)

kākatuṇḍī dvidhā cātha guñjā dvir vṛddhadāru ca |

6.2६.२

कैवर्ती ताम्रवल्ली च काण्डीरी चाथ जन्तुका ॥ (६।२)

kaivartī tāmravallī ca kāṇḍīrī cātha jantukā ||

7.1७.१

अम्लपर्णी तथा शङ्खपुष्पी चावर्तकी तथा । (७।१)

amlaparṇī tathā śaṅkhapuṣpī cāvartakī tathā |

7.2७.२

कर्णस्फोटा तथा कट्वी लता चैवामृतस्रवा । (७।२)

karṇasphoṭā tathā kaṭvī latā caivāmṛtasravā |

7.3७.३

पुत्रदा च पलाशी च विज्ञेयात्र नवाभिधा ॥ (७।३)

putradā ca palāśī ca vijñeyātra navābhidhā ||

8.1८.१

सुमतिभिर् इत्थम् अनुक्ता बोद्धव्या वीरुधः क्रमाद् एताः । (८।१)

sumatibhir ittham anuktā boddhavyā vīrudhaḥ kramād etāḥ |

8.2८.२

अस्मिन् वीरुद्वर्गे नाम्ना च गुणैश् च कीर्त्यन्ते ॥ (८।२)

asmin vīrudvarge nāmnā ca guṇaiś ca kīrtyante ||

9.1९.१

आ पानीयात् परिगणनयैवाप्रसिद्धाभिधाना नाम्नाम् उक्ता परिमितिकथाप्य् अत्र सर्वौषधीनाम् । (९।१)

ā pānīyāt parigaṇanayaivāprasiddhābhidhānā nāmnām uktā parimitikathāpy atra sarvauṣadhīnām |

9.2९.२

सापि क्वापि स्फुटम् अभिधया क्वापि च प्रौढिभङ्ग्या प्रोक्ता नोक्ता प्रथितविषये सापि नष्टाङ्कवाक्ये ॥ (९।२)

sāpi kvāpi sphuṭam abhidhayā kvāpi ca prauḍhibhaṅgyā proktā noktā prathitaviṣaye sāpi naṣṭāṅkavākye ||

10.1१०.१

तस्माद् इह न यत्रोक्ता नाम्नाम् अङ्कादिनिर्मितिः । (१०।१)

tasmād iha na yatroktā nāmnām aṅkādinirmitiḥ |

10.2१०.२

तत्र तत्राष्टसंख्यैव ज्ञेया सर्वत्र सूरिभिः ॥ (१०।२)

tatra tatrāṣṭasaṃkhyaiva jñeyā sarvatra sūribhiḥ ||

11.1११.१

यद्य् अपि क्वापि नष्टाङ्कसंख्यानियतिर् ईक्ष्यते । (११।१)

yady api kvāpi naṣṭāṅkasaṃkhyāniyatir īkṣyate |

11.2११.२

तत्र स्फुटत्वबुद्ध्यैव नोक्ता संख्येति बुध्यताम् ॥ (११।२)

tatra sphuṭatvabuddhyaiva noktā saṃkhyeti budhyatām ||

12.1१२.१

द्रव्याणां गणयशो नियोगवशतो वीर्यं परे प्रोचिरे प्राचीनैर् न च तद्वशेन निगमेषूक्तश् चिकित्साक्रमः । (१२।१)

dravyāṇāṃ gaṇayaśo niyogavaśato vīryaṃ pare procire prācīnair na ca tadvaśena nigameṣūktaś cikitsākramaḥ |

12.2१२.२

तस्यान्नैगमयोगसंग्रहविदां संवादवाग्भिस् तथा नैवास्माभिर् अभाणि किंतु तद् इह प्रत्येकशः कथ्यते ॥ (१२।२)

tasyānnaigamayogasaṃgrahavidāṃ saṃvādavāgbhis tathā naivāsmābhir abhāṇi kiṃtu tad iha pratyekaśaḥ kathyate ||

13.1१३.१

गुडूचीज्ञेया गुडूच्य् अमृतवल्ल्य् अमृता ज्वरारिः श्यामा वरा सुरकृता मधुपर्णिका च । (१३।१)

Guḍūcījñeyā guḍūcy amṛtavally amṛtā jvarāriḥ śyāmā varā surakṛtā madhuparṇikā ca |

13.2१३.२

छिन्नोद्भवामृतलता च रसायनी च छिन्ना च सोमलतिकामृतसम्भवा च ॥ (१३।२)

chinnodbhavāmṛtalatā ca rasāyanī ca chinnā ca somalatikāmṛtasambhavā ca ||

14.1१४.१

वत्सादनी छिन्नरुहा विशल्या भिषक्प्रिया कुण्डलिनी वयःस्था । (१४।१)

vatsādanī chinnaruhā viśalyā bhiṣakpriyā kuṇḍalinī vayaḥsthā |

14.2१४.२

जीवन्तिका नागकुमारिका च स्याच् छद्मिका सैव च चण्डहासा ॥ (१४।२)

jīvantikā nāgakumārikā ca syāc chadmikā saiva ca caṇḍahāsā ||

15.0१५.०

पिण्डगुडूचीअन्या कन्दोद्भवा कन्दामृता पिण्डगुडूचिका । (१५।०)

piṇḍaguḍūcīanyā kandodbhavā kandāmṛtā piṇḍaguḍūcikā |

15.1१५.१

बहुच्छिन्ना बहुरुहा पिण्डालुः कन्दरोहिणी ॥ (१५।१)

bahucchinnā bahuruhā piṇḍāluḥ kandarohiṇī ||

16.1१६.१

पूर्वा वार्धिकराह्वा स्याद् उत्तरा लोकसंज्ञिका । (१६।१)

pūrvā vārdhikarāhvā syād uttarā lokasaṃjñikā |

16.2१६.२

गुडूच्योर् उभयोर् इत्थम् एकत्रिंशद् इहाभिधाः ॥ (१६।२)

guḍūcyor ubhayor ittham ekatriṃśad ihābhidhāḥ ||

17.1१७.१

ज्ञेया गुडूची गुरुर् उष्णवीर्या तिक्ता कषाया ज्वरनाशिनी च । (१७।१)

jñeyā guḍūcī gurur uṣṇavīryā tiktā kaṣāyā jvaranāśinī ca |

17.2१७.२

दाहार्तितृष्णावमिरक्तवातप्रमेहपाण्डुभ्रमहारिणी च ॥ (१७।२)

dāhārtitṛṣṇāvamiraktavātapramehapāṇḍubhramahāriṇī ca ||

18.1१८.१

कन्दोद्भवा गुडूची च कटूष्णा संनिपातहा विषघ्नी ज्वरभूतघ्नी वलीपलितनाशिनी ॥ (१८।१)

kandodbhavā guḍūcī ca kaṭūṣṇā saṃnipātahā viṣaghnī jvarabhūtaghnī valīpalitanāśinī ||

19.1१९.१

मूर्वामूर्वा दिव्यलता मिरा मधुरसा देवी त्रिपर्णी मधुश्रेणी भिन्नदलामरी मधुमती तिक्ता पृथक्पर्णिका । (१९।१)

mūrvāmūrvā divyalatā mirā madhurasā devī triparṇī madhuśreṇī bhinnadalāmarī madhumatī tiktā pṛthakparṇikā |

19.2१९.२

गोकर्णी लघुपर्णिका च दहनी तेजस्विनी मोरटा देवश्रेणीमधूलिकामधुदलाः स्युः पीलुनी रक्तला ॥ (१९।२)

gokarṇī laghuparṇikā ca dahanī tejasvinī moraṭā devaśreṇīmadhūlikāmadhudalāḥ syuḥ pīlunī raktalā ||

20.1२०.१

सुखोषिता स्निग्धपर्णी पीलुपर्णी मधुस्रवा । (२०।१)

sukhoṣitā snigdhaparṇī pīluparṇī madhusravā |

20.2२०.२

ज्वलनी गोपवल्ली चेत्य् अष्टविंशतिसंज्ञकाः ॥ (२०।२)

jvalanī gopavallī cety aṣṭaviṃśatisaṃjñakāḥ ||

21.1२१.१

मूर्वा तिक्तकषायोष्णा हृद्रोगकफवातहृत् । (२१।१)

mūrvā tiktakaṣāyoṣṇā hṛdrogakaphavātahṛt |

21.2२१.२

वमिप्रमेहकुष्ठादिविषमज्वरहारिणी ॥ (२१।२)

vamipramehakuṣṭhādiviṣamajvarahāriṇī ||

22.1२२.१

पटोलस्यात् पटोलः कटुफलः कुलकः कर्कशच्छदः । (२२।१)

Paṭolasyāt paṭolaḥ kaṭuphalaḥ kulakaḥ karkaśacchadaḥ |

22.2२२.२

राजनामामृतफलः पाण्डुः पाण्डुफलो मतः ॥ (२२।२)

rājanāmāmṛtaphalaḥ pāṇḍuḥ pāṇḍuphalo mataḥ ||

23.1२३.१

बीजगर्भो नागफलः कुष्ठारिः कासमर्दनः । (२३।१)

bījagarbho nāgaphalaḥ kuṣṭhāriḥ kāsamardanaḥ |

23.2२३.२

पञ्चराजिफलो ज्योत्स्नी कुष्ठघ्नः षोडशाह्वयः ॥ (२३।२)

pañcarājiphalo jyotsnī kuṣṭhaghnaḥ ṣoḍaśāhvayaḥ ||

24.1२४.१

पटोलः कटुतिक्तोष्णः रक्तपित्तबलासजित् । (२४।१)

paṭolaḥ kaṭutiktoṣṇaḥ raktapittabalāsajit |

24.2२४.२

कफकण्डूतिकुष्ठासृग्ज्वरदाहार्तिनाशनः ॥ (२४।२)

kaphakaṇḍūtikuṣṭhāsṛgjvaradāhārtināśanaḥ ||

25.1२५.१

काकोलीकाकोली मधुरा काकी कालिका वायसोलिका । (२५।१)

kākolīkākolī madhurā kākī kālikā vāyasolikā |

25.2२५.२

क्षीरा च ध्वाङ्क्षिका वीरा शुक्ला धीरा च मेदुरा ॥ (२५।२)

kṣīrā ca dhvāṅkṣikā vīrā śuklā dhīrā ca medurā ||

26.1२६.१

ध्वाङ्क्षोली स्वादुमांसी च वयःस्था चैव जीविनी । (२६।१)

dhvāṅkṣolī svādumāṃsī ca vayaḥsthā caiva jīvinī |

26.2२६.२

इत्य् एषा खलु काकोली ज्ञेया पञ्चदशाह्वया ॥ (२६।२)

ity eṣā khalu kākolī jñeyā pañcadaśāhvayā ||

27.1२७.१

काकोली मधुरा स्निग्धा क्षयपित्तानिलार्तिनुत् । (२७।१)

kākolī madhurā snigdhā kṣayapittānilārtinut |

27.2२७.२

रक्तदाहज्वरघ्नी च कफशुक्रविवर्धनी ॥ (२७।२)

raktadāhajvaraghnī ca kaphaśukravivardhanī ||

28.1२८.१

द्वितीया क्षीरकाकोली क्षीरशुक्ला पयस्विनी । (२८।१)

dvitīyā kṣīrakākolī kṣīraśuklā payasvinī |

28.2२८.२

पयस्या क्षीरमधुरा वीरा क्षीरविषाणिका ॥ (२८।२)

payasyā kṣīramadhurā vīrā kṣīraviṣāṇikā ||

29.1२९.१

जीववल्ली जीवशुक्ला स्याद् इत्य् एषा नवाह्वया । (२९।१)

jīvavallī jīvaśuklā syād ity eṣā navāhvayā |

29.2२९.२

रसवीर्यविपाकेषु काकोल्या सदृशी च सा ॥ (२९।२)

rasavīryavipākeṣu kākolyā sadṛśī ca sā ||

30.1३०.१

माषपर्णीमाषपर्णी तु काम्बोजी कृष्णवृन्ता महासहा । (३०।१)

māṣaparṇīmāṣaparṇī tu kāmbojī kṛṣṇavṛntā mahāsahā |

30.2३०.२

आर्द्रमाषा मांसमाषा मङ्गल्या हयपुच्छिका ॥ (३०।२)

ārdramāṣā māṃsamāṣā maṅgalyā hayapucchikā ||

31.1३१.१

हंसमाषाश्वपुच्छा च पाण्डुरा माषपत्त्रिका । (३१।१)

haṃsamāṣāśvapucchā ca pāṇḍurā māṣapattrikā |

31.2३१.२

कल्याणी वज्रमूली च शालिपर्णी विसारिणी ॥ (३१।२)

kalyāṇī vajramūlī ca śāliparṇī visāriṇī ||

32.1३२.१

आत्मोद्भवा बहुफला स्वयम्भूः सुलभा घना । (३२।१)

ātmodbhavā bahuphalā svayambhūḥ sulabhā ghanā |

32.2३२.२

इत्य् एषा माषपर्णी स्याद् एकविंशतिनामका ॥ (३२।२)

ity eṣā māṣaparṇī syād ekaviṃśatināmakā ||

33.1३३.१

माषपर्णी रसे तिक्ता वृष्या दाहज्वरापहा । (३३।१)

māṣaparṇī rase tiktā vṛṣyā dāhajvarāpahā |

33.2३३.२

शुक्रवृद्धिकरी बल्या शीतला पुष्टिवर्धिनी ॥ (३३।२)

śukravṛddhikarī balyā śītalā puṣṭivardhinī ||

34.1३४.१

मुद्गपर्णीमुद्गपर्णी क्षुद्रसहा शिम्बी मार्जारगन्धिका । (३४।१)

mudgaparṇīmudgaparṇī kṣudrasahā śimbī mārjāragandhikā |

34.2३४.२

वनजा रिङ्गिणी ह्रस्वा सूर्यपर्णी कुरङ्गिका ॥ (३४।२)

vanajā riṅgiṇī hrasvā sūryaparṇī kuraṅgikā ||

35.1३५.१

कांसिका काकमुद्गा च वनमुद्गा वनोद्भवा । (३५।१)

kāṃsikā kākamudgā ca vanamudgā vanodbhavā |

35.2३५.२

अरण्यमुद्गा वन्येति ज्ञेया पञ्चदशाह्वया ॥ (३५।२)

araṇyamudgā vanyeti jñeyā pañcadaśāhvayā ||

36.1३६.१

मुद्गपर्णी हिमा कासवातरक्तक्षयापहा । (३६।१)

mudgaparṇī himā kāsavātaraktakṣayāpahā |

36.2३६.२

पित्तदाहज्वरान् हन्ति चक्षुष्या शुक्रवृद्धिकृत् ॥ (३६।२)

pittadāhajvarān hanti cakṣuṣyā śukravṛddhikṛt ||

37.1३७.१

जीवन्तीजीवन्ती स्याज् जीवनी जीवनीया जीवा जीव्या जीवदा जीवदात्री । (३७।१)

jīvantījīvantī syāj jīvanī jīvanīyā jīvā jīvyā jīvadā jīvadātrī |

37.2३७.२

शाकश्रेष्ठा जीवभद्रा च भद्रा मङ्गल्या च क्षुद्रजीवा यशस्या ॥ (३७।२)

śākaśreṣṭhā jīvabhadrā ca bhadrā maṅgalyā ca kṣudrajīvā yaśasyā ||

38.1३८.१

शृङ्गाटी जीवपृष्ठा च काञ्जिका शशशिम्बिका । (३८।१)

śṛṅgāṭī jīvapṛṣṭhā ca kāñjikā śaśaśimbikā |

38.2३८.२

सुपिङ्गलेति जीवन्ती ज्ञेया चाष्टादशाभिधा ॥ (३८।२)

supiṅgaleti jīvantī jñeyā cāṣṭādaśābhidhā ||

39.1३९.१

जीवन्ती मधुरा शीता रक्तपित्तानिलापहा । (३९।१)

jīvantī madhurā śītā raktapittānilāpahā |

39.2३९.२

क्षयदाहज्वरान् हन्ति कफवीर्यविवर्धनी ॥ (३९।२)

kṣayadāhajvarān hanti kaphavīryavivardhanī ||

40.1४०.१

बृहज्जीवन्तीजीवन्त्य् अन्या बृहत्पूर्वा पुत्रभद्रा प्रियंकरी । (४०।१)

bṛhajjīvantījīvanty anyā bṛhatpūrvā putrabhadrā priyaṃkarī |

40.2४०.२

मधुरा जीवपृष्ठा च बृहज्जीवा यशस्करी ॥ (४०।२)

madhurā jīvapṛṣṭhā ca bṛhajjīvā yaśaskarī ||

41.1४१.१

एवम् एव बृहत्पूर्वा रसवीर्यबलान्विता । (४१।१)

evam eva bṛhatpūrvā rasavīryabalānvitā |

41.2४१.२

भूतविद्रावणी ज्ञेया वेगाद् रसनियामिका ॥ (४१।२)

bhūtavidrāvaṇī jñeyā vegād rasaniyāmikā ||

42.1४२.१

हेमाहेमा हेमवती सौम्या तृणग्रन्थिर् हिमाश्रया । (४२।१)

hemāhemā hemavatī saumyā tṛṇagranthir himāśrayā |

42.2४२.२

स्वर्णपर्णी सुजीवन्ती स्वर्णजीवा सुवर्णिका ॥ (४२।२)

svarṇaparṇī sujīvantī svarṇajīvā suvarṇikā ||

43.1४३.१

हेमपुष्पी स्वर्णलता स्वर्णजीवन्तिका च सा । (४३।१)

hemapuṣpī svarṇalatā svarṇajīvantikā ca sā |

43.2४३.२

हेमवल्ली हेमलता नामान्य् अस्याश् चतुर्दश ॥ (४३।२)

hemavallī hemalatā nāmāny asyāś caturdaśa ||

44.1४४.१

स्वर्णजीवन्तिका वृष्या चक्षुष्या मधुरा तथा । (४४।१)

svarṇajīvantikā vṛṣyā cakṣuṣyā madhurā tathā |

44.2४४.२

शिशिरा वातपित्तासृग्दाहजिद् बलवर्धनी ॥ (४४।२)

śiśirā vātapittāsṛgdāhajid balavardhanī ||

45.1४५.१

लिङ्गिनीलिङ्गिनी बहुपत्त्रा स्याद् ईश्वरी शैवमल्लिका । (४५।१)

liṅginīliṅginī bahupattrā syād īśvarī śaivamallikā |

45.2४५.२

स्वयम्भूर् लिङ्गसम्भूता लिङ्गी चित्रफलामृता ॥ (४५।२)

svayambhūr liṅgasambhūtā liṅgī citraphalāmṛtā ||

46.1४६.१

पण्डोली लिङ्गजा देवी चण्डापस्तम्भिनी तथा । (४६।१)

paṇḍolī liṅgajā devī caṇḍāpastambhinī tathā |

46.2४६.२

शिवजा शिववल्ली च विज्ञेया षोडशाह्वया ॥ (४६।२)

śivajā śivavallī ca vijñeyā ṣoḍaśāhvayā ||

47.1४७.१

लिङ्गिनी कटुर् उष्णा च दुर्गन्धा च रसायनी । (४७।१)

liṅginī kaṭur uṣṇā ca durgandhā ca rasāyanī |

47.2४७.२

सर्वसिद्धिकरी दिव्या वश्या रसनियामिनी ॥ (४७।२)

sarvasiddhikarī divyā vaśyā rasaniyāminī ||

48.1४८.१

कोशातकीकोषातकी कृतच्छिद्रा जालिनी कृतवेधना । (४८।१)

kośātakīkoṣātakī kṛtacchidrā jālinī kṛtavedhanā |

48.2४८.२

क्ष्वेडा सुतिक्ता घण्टाली मृदङ्गफलिनी तथा ॥ (४८।२)

kṣveḍā sutiktā ghaṇṭālī mṛdaṅgaphalinī tathā ||

49.1४९.१

कोशातकी तु शिशिरा कटुकाल्पकषायका । (४९।१)

kośātakī tu śiśirā kaṭukālpakaṣāyakā |

49.2४९.२

पित्तवातकफघ्नी च मलाध्मानविशोधिनी ॥ (४९।२)

pittavātakaphaghnī ca malādhmānaviśodhinī ||

50.1५०.१

कपिकच्छुकपिकच्छुर् आत्मगुप्ता स्वयंगुप्ता महर्षभी । (५०।१)

kapikacchukapikacchur ātmaguptā svayaṃguptā maharṣabhī |

50.2५०.२

लाङ्गूली कुण्डली चण्डा मर्कटी दुरभिग्रहा ॥ (५०।२)

lāṅgūlī kuṇḍalī caṇḍā markaṭī durabhigrahā ||

51.1५१.१

कपिरोमफला गुप्ता दुःस्पर्शा कच्छुरा जया । (५१।१)

kapiromaphalā guptā duḥsparśā kacchurā jayā |

51.2५१.२

प्रावृषेण्या शूकशिम्बी बदरी गुरुर् आर्षभी ॥ (५१।२)

prāvṛṣeṇyā śūkaśimbī badarī gurur ārṣabhī ||

52.1५२.१

शिम्बी वराहिका तीक्ष्णा रोमालुर् वनशूकरी । (५२।१)

śimbī varāhikā tīkṣṇā romālur vanaśūkarī |

52.2५२.२

कीशरोमा रोमवल्ली स्यात् षड्विंशतिनामका ॥ (५२।२)

kīśaromā romavallī syāt ṣaḍviṃśatināmakā ||

53.1५३.१

कपिकच्छूः स्वादुरसा वृष्या वातक्षयापहा । (५३।१)

kapikacchūḥ svādurasā vṛṣyā vātakṣayāpahā |

53.2५३.२

शीतपित्तास्रहन्त्री च विकृता व्रणनाशिनी ॥ (५३।२)

śītapittāsrahantrī ca vikṛtā vraṇanāśinī ||

54.1५४.१

खवल्लीखवल्ल्य् आकाशवल्ली स्याद् अस्पर्शा व्योमवल्लिका । (५४।१)

khavallīkhavally ākāśavallī syād asparśā vyomavallikā |

54.2५४.२

आकाशनामपूर्वा सा वल्लीपर्यायगा स्मृता ॥ (५४।२)

ākāśanāmapūrvā sā vallīparyāyagā smṛtā ||

55.1५५.१

आकाशवल्ली कटुका मधुरा पित्तनाशिनी । (५५।१)

ākāśavallī kaṭukā madhurā pittanāśinī |

55.2५५.२

वृष्या रसायनी बल्या दिव्यौषधिपरा स्मृता ॥ (५५।२)

vṛṣyā rasāyanī balyā divyauṣadhiparā smṛtā ||

56.1५६.१

कटुतुम्बीकटुतुम्बी कटुफला तुम्बिनी कटुतुम्बिनी । (५६।१)

kaṭutumbīkaṭutumbī kaṭuphalā tumbinī kaṭutumbinī |

56.2५६.२

बृहत्फला राजपुत्री तिक्तबीजा च तुम्बिका ॥ (५६।२)

bṛhatphalā rājaputrī tiktabījā ca tumbikā ||

57.1५७.१

कटुतुम्बी कटुस् तीक्ष्णा वान्तिकृत् श्वासवातजित् । (५७।१)

kaṭutumbī kaṭus tīkṣṇā vāntikṛt śvāsavātajit |

57.2५७.२

कासघ्नी शोधनी शोफव्रणविषापहा ॥ (५७।२)

kāsaghnī śodhanī śophavraṇaviṣāpahā ||

58.1५८.१

जीमूतकजीमूतकः कण्टफला गरागरी वेणी सहा क्रोशफला च कट्फला । (५८।१)

jīmūtakajīmūtakaḥ kaṇṭaphalā garāgarī veṇī sahā krośaphalā ca kaṭphalā |

58.2५८.२

घोरा कदम्बा विषहा च कर्कटी स्याद् देवदाली खलु सारमूषिका ॥ (५८।२)

ghorā kadambā viṣahā ca karkaṭī syād devadālī khalu sāramūṣikā ||

59.1५९.१

वृत्तकोशा विषघ्नी च दाली लोमशपत्त्रिका । (५९।१)

vṛttakośā viṣaghnī ca dālī lomaśapattrikā |

59.2५९.२

तुरङ्गिका च तर्कारी नाम्नाम् एकोनविंशतिः ॥ (५९।२)

turaṅgikā ca tarkārī nāmnām ekonaviṃśatiḥ ||

60.1६०.१

देवदाली तु तिक्तोष्णा कटुः पाण्डुकफापहा । (६०।१)

devadālī tu tiktoṣṇā kaṭuḥ pāṇḍukaphāpahā |

60.2६०.२

दुर्नामश्वासकासघ्नी कामलाभूतनाशनी ॥ (६०।२)

durnāmaśvāsakāsaghnī kāmalābhūtanāśanī ||

61.1६१.१

वन्ध्याकर्कोटकीवन्ध्या देवी वन्ध्यकर्कोटका स्यान् नागारातिर् नागहन्त्री मनोज्ञा । (६१।१)

vandhyākarkoṭakīvandhyā devī vandhyakarkoṭakā syān nāgārātir nāgahantrī manojñā |

61.2६१.२

पथ्या दिव्या पुत्रदात्री सुकन्दा श्रीकन्दा सा कन्दवल्लीश्वरी च ॥ (६१।२)

pathyā divyā putradātrī sukandā śrīkandā sā kandavallīśvarī ca ||

62.1६२.१

सुगन्धा सर्पदमनी विषकण्टकिनी वरा । (६२।१)

sugandhā sarpadamanī viṣakaṇṭakinī varā |

62.2६२.२

कुमारी भूतहन्त्री च नाम्नाम् इत्य् ऊनविंशतिः ॥ (६२।२)

kumārī bhūtahantrī ca nāmnām ity ūnaviṃśatiḥ ||

63.1६३.१

वन्ध्याकर्कोटकी तिक्ता कटूष्णा च कफापहा । (६३।१)

vandhyākarkoṭakī tiktā kaṭūṣṇā ca kaphāpahā |

63.2६३.२

स्थावरादिविषघ्नी च शस्यते सा रसायने ॥ (६३।२)

sthāvarādiviṣaghnī ca śasyate sā rasāyane ||

64.1६४.१

तिक्ततुण्डीतिक्ततुण्डी तु तिक्ताख्या कटुका कटुतुण्डिका । (६४।१)

tiktatuṇḍītiktatuṇḍī tu tiktākhyā kaṭukā kaṭutuṇḍikā |

64.2६४.२

बिम्बी च कटुतिक्तादितुण्डीपर्यायगा च सा ॥ (६४।२)

bimbī ca kaṭutiktādituṇḍīparyāyagā ca sā ||

65.1६५.१

कटुतुण्डी कटुस् तिक्ता कफवान्तिविषापहा । (६५।१)

kaṭutuṇḍī kaṭus tiktā kaphavāntiviṣāpahā |

65.2६५.२

अरोचकास्रपित्तघ्नी सदा पथ्या च रोचनी ॥ (६५।२)

arocakāsrapittaghnī sadā pathyā ca rocanī ||

66.1६६.१

आखुकर्णीस्याद् आखुकर्णी कृषिका द्रवन्ती चित्रा सुकर्णोन्दुरुकर्णिका च । (६६।१)

ākhukarṇīsyād ākhukarṇī kṛṣikā dravantī citrā sukarṇondurukarṇikā ca |

66.2६६.२

न्यग्रोधिका मूषिकनागकर्णी स्याद् वृश्चिकर्णी बहुकर्णिका च ॥ (६६।२)

nyagrodhikā mūṣikanāgakarṇī syād vṛścikarṇī bahukarṇikā ca ||

67.1६७.१

माता भूमिचरी चण्डा शम्बरी बहुपादिका । (६७।१)

mātā bhūmicarī caṇḍā śambarī bahupādikā |

67.2६७.२

प्रत्यक्श्रेणी वृषा चैव पुत्रश्रेण्य् अद्रिभूह्वया ॥ (६७।२)

pratyakśreṇī vṛṣā caiva putraśreṇy adribhūhvayā ||

68.1६८.१

आखुकर्णी कटूष्णा च कफपित्तहरा सदा । (६८।१)

ākhukarṇī kaṭūṣṇā ca kaphapittaharā sadā |

68.2६८.२

आनाहज्वरशूलार्तिनाशिनी पाचनी परा ॥ (६८।२)

ānāhajvaraśūlārtināśinī pācanī parā ||

69.1६९.१

इन्द्रवारुणीऐन्द्रीन्द्रवारुण्य् अरुणा मृगादनी गवादनी क्षुद्रसहेन्द्रचिर्भिटा । (६९।१)

indravāruṇīaindrīndravāruṇy aruṇā mṛgādanī gavādanī kṣudrasahendracirbhiṭā |

69.2६९.२

सूर्या विषघ्नी गुणकर्णिकामरा माता सुवर्णा सुफला च तारका ॥ (६९।२)

sūryā viṣaghnī guṇakarṇikāmarā mātā suvarṇā suphalā ca tārakā ||

70.1७०.१

वृषभाक्षी गवाक्षी च पीतपुष्पीन्द्रवल्लरी । (७०।१)

vṛṣabhākṣī gavākṣī ca pītapuṣpīndravallarī |

70.2७०.२

हेमपुष्पी क्षुद्रफला वारुणी बालकप्रिया ॥ (७०।२)

hemapuṣpī kṣudraphalā vāruṇī bālakapriyā ||

71.1७१.१

रक्तेर्वारुर् विषलता शक्रवल्ली विषापहा । (७१।१)

raktervārur viṣalatā śakravallī viṣāpahā |

71.2७१.२

अमृता विषवल्ली च ज्ञेयोनत्रिंशदाह्वया ॥ (७१।२)

amṛtā viṣavallī ca jñeyonatriṃśadāhvayā ||

72.1७२.१

इन्द्रवारुणिका तिक्ता कटुशीता च रोचनी । (७२।१)

indravāruṇikā tiktā kaṭuśītā ca rocanī |

72.2७२.२

गुल्मपित्तोदरश्लेष्मक्रिमिकुष्ठज्वरापहा ॥ (७२।२)

gulmapittodaraśleṣmakrimikuṣṭhajvarāpahā ||

73.1७३.१

महेन्द्रवारुणीमहेन्द्रवारुणी रम्या चित्रवल्ली महाफला । (७३।१)

mahendravāruṇīmahendravāruṇī ramyā citravallī mahāphalā |

73.2७३.२

सा माहेन्द्री चित्रफला त्रपुसी त्रपुसा च सा ॥ (७३।२)

sā māhendrī citraphalā trapusī trapusā ca sā ||

74.1७४.१

आत्मरक्षा विशाला च दीर्घवल्ली बृहत्फला । (७४।१)

ātmarakṣā viśālā ca dīrghavallī bṛhatphalā |

74.2७४.२

स्याद् बृहद्वारुणी सौम्या नामान्य् अस्याश् चतुर्दश ॥ (७४।२)

syād bṛhadvāruṇī saumyā nāmāny asyāś caturdaśa ||

75.1७५.१

महेन्द्रवारुणी ज्ञेया पूर्वोक्तगुणभागिनी । (७५।१)

mahendravāruṇī jñeyā pūrvoktaguṇabhāginī |

75.2७५.२

रसे वीर्ये विपाके च किंचिद् एषा गुणाधिका ॥ (७५।२)

rase vīrye vipāke ca kiṃcid eṣā guṇādhikā ||

76.1७६.१

यवतिक्तायवतिक्ता महातिक्ता दृढपादा विसर्पिणी । (७६।१)

yavatiktāyavatiktā mahātiktā dṛḍhapādā visarpiṇī |

76.2७६.२

नाकुली नेत्रमीला च शङ्खिनी पत्रतण्डुली ॥ (७६।२)

nākulī netramīlā ca śaṅkhinī patrataṇḍulī ||

77.1७७.१

तण्डुली चाक्षपीडा च सूक्ष्मपुष्पी यशस्विनी । (७७।१)

taṇḍulī cākṣapīḍā ca sūkṣmapuṣpī yaśasvinī |

77.2७७.२

माहेश्वरी तिक्तयवा यावी तिक्तेति षोडश ॥ (७७।२)

māheśvarī tiktayavā yāvī tikteti ṣoḍaśa ||

78.1७८.१

यवतिक्ता सतिक्ताम्ला दीपनी रुचितत्परा । (७८।१)

yavatiktā satiktāmlā dīpanī rucitatparā |

78.2७८.२

क्रिमिकुष्ठविषघ्न्य् आमदोषघ्नी रेचनी च सा ॥ (७८।२)

krimikuṣṭhaviṣaghny āmadoṣaghnī recanī ca sā ||

79.1७९.१

रौद्रीरौद्री जटा रुद्रजटा च रुद्रा सौम्या सुगन्धा सुहता घना च । (७९।१)

raudrīraudrī jaṭā rudrajaṭā ca rudrā saumyā sugandhā suhatā ghanā ca |

79.2७९.२

स्याद् ईश्वरी रुद्रलता सुपत्त्रा सुगन्धपत्रा सुरभिः शिवाह्वा ॥ (७९।२)

syād īśvarī rudralatā supattrā sugandhapatrā surabhiḥ śivāhvā ||

80.1८०.१

पत्त्रवल्ली जटावल्ली रुद्राणी नेत्रपुष्करा । (८०।१)

pattravallī jaṭāvallī rudrāṇī netrapuṣkarā |

80.2८०.२

महाजटा जटारुद्रा नाम्नां विंशतिर् ईरिता ॥ (८०।२)

mahājaṭā jaṭārudrā nāmnāṃ viṃśatir īritā ||

81.1८१.१

जटा कटुरसा श्वासकासहृद्रोगनाशिनी । (८१।१)

jaṭā kaṭurasā śvāsakāsahṛdroganāśinī |

81.2८१.२

विद्राविणी चैव रक्षसां च निबर्हिणी ॥ (८१।२)

vidrāviṇī caiva rakṣasāṃ ca nibarhiṇī ||

82.1८२.१

ज्योतिष्मतीज्योतिष्मती स्वर्णलतानलप्रभा ज्योतिर्लता सा कटभी सुपिङ्गला । (८२।१)

jyotiṣmatījyotiṣmatī svarṇalatānalaprabhā jyotirlatā sā kaṭabhī supiṅgalā |

82.2८२.२

दीप्ता च मेध्या मतिदो च दुर्जरा सरस्वती स्याद् अमृतार्कसंख्यया ॥ (८२।२)

dīptā ca medhyā matido ca durjarā sarasvatī syād amṛtārkasaṃkhyayā ||

83.1८३.१

तेजोवती बहुरसा कनकप्रभान्या तीक्ष्णा सुवर्णनकुली लवणाग्निदीप्ता । (८३।१)

tejovatī bahurasā kanakaprabhānyā tīkṣṇā suvarṇanakulī lavaṇāgnidīptā |

83.2८३.२

तेजस्विनी सुरलताग्निफलाग्निगर्भा स्यात् कङ्गणी तद् अनु शैलसुता सुतैला ॥ (८३।२)

tejasvinī suralatāgniphalāgnigarbhā syāt kaṅgaṇī tad anu śailasutā sutailā ||

84.1८४.१

सुवेगा वायसी तीव्रा काकाण्डी वायसादनी । (८४।१)

suvegā vāyasī tīvrā kākāṇḍī vāyasādanī |

84.2८४.२

गीर्लता श्रीफली सौम्या ब्राह्मी लवणकिंशुका ॥ (८४।२)

gīrlatā śrīphalī saumyā brāhmī lavaṇakiṃśukā ||

85.1८५.१

पारावतपदी पीता पीततैला यशस्विनी । (८५।१)

pārāvatapadī pītā pītatailā yaśasvinī |

85.2८५.२

मेध्या मेधाविनी धीरा स्याद् एकत्रिंशदाह्वया ॥ (८५।२)

medhyā medhāvinī dhīrā syād ekatriṃśadāhvayā ||

86.1८६.१

ज्योतिष्मती तिक्तरसा च रूक्षा किंचित् कटुर् वातकफापहा च । (८६।१)

jyotiṣmatī tiktarasā ca rūkṣā kiṃcit kaṭur vātakaphāpahā ca |

86.2८६.२

दाहप्रदा दीपनकृच् च मेध्या प्रज्ञां च पुष्णाति तथा द्वितीया ॥ (८६।२)

dāhapradā dīpanakṛc ca medhyā prajñāṃ ca puṣṇāti tathā dvitīyā ||

87.1८७.१

अश्वक्षुराअश्वक्षुराद्रिकर्णी च कटभी दधिपुष्पिका । (८७।१)

aśvakṣurāaśvakṣurādrikarṇī ca kaṭabhī dadhipuṣpikā |

87.2८७.२

गर्दभी सितपुष्पी च श्वेतस्पन्दापराजिता ॥ (८७।२)

gardabhī sitapuṣpī ca śvetaspandāparājitā ||

88.1८८.१

श्वेता भद्रा सुपुष्पी च विषहन्त्री त्रिर् एकधा । (८८।१)

śvetā bhadrā supuṣpī ca viṣahantrī trir ekadhā |

88.2८८.२

नागपर्यायकर्णी स्याद् अश्वाह्वादिक्षुरी स्मृता ॥ (८८।२)

nāgaparyāyakarṇī syād aśvāhvādikṣurī smṛtā ||

89.1८९.१

गिरिकर्णी हिमा तिक्ता पित्तोपद्रवनाशिनी । (८९।१)

girikarṇī himā tiktā pittopadravanāśinī |

89.2८९.२

चक्षुष्या विषदोषघ्नी त्रिदोषशमनी च सा ॥ (८९।२)

cakṣuṣyā viṣadoṣaghnī tridoṣaśamanī ca sā ||

90.1९०.१

नीलपुष्पीनीलपुष्पी महानीला स्यान् नीला गिरिकर्णिका । (९०।१)

nīlapuṣpīnīlapuṣpī mahānīlā syān nīlā girikarṇikā |

90.2९०.२

गवादनी व्यक्तगन्धा नीलस्यन्दा षडाह्वया ॥ (९०।२)

gavādanī vyaktagandhā nīlasyandā ṣaḍāhvayā ||

91.1९१.१

नीलाद्रिकर्णी शिशिरा सतिक्ता रक्तातिसारज्वरदाहहन्त्री । (९१।१)

nīlādrikarṇī śiśirā satiktā raktātisārajvaradāhahantrī |

91.2९१.२

विच्छर्दिकोन्मादमदभ्रमार्तिश्वासातिकासामयहारिणी च ॥ (९१।२)

vicchardikonmādamadabhramārtiśvāsātikāsāmayahāriṇī ca ||

92.1९२.१

मोरटमोरटः कीर्णपुष्पश् च पीलुपत्त्रो मधुस्रवः । (९२।१)

moraṭamoraṭaḥ kīrṇapuṣpaś ca pīlupattro madhusravaḥ |

92.2९२.२

घनमूलो दीर्घमूलः पुरुषः क्षीरमोरटः ॥ (९२।२)

ghanamūlo dīrghamūlaḥ puruṣaḥ kṣīramoraṭaḥ ||

93.1९३.१

मोरटः क्षीरबहुलो मधुरः सकषायकः । (९३।१)

moraṭaḥ kṣīrabahulo madhuraḥ sakaṣāyakaḥ |

93.2९३.२

पित्तदाहज्वरान् हन्ति वृष्यो बलविवर्धनः ॥ (९३।२)

pittadāhajvarān hanti vṛṣyo balavivardhanaḥ ||

94.1९४.१

इन्दीवराइन्दीवरा युग्मफला दीर्घवृत्तोत्तमारणी । (९४।१)

indīvarāindīvarā yugmaphalā dīrghavṛttottamāraṇī |

94.2९४.२

पुष्पमञ्जरिका द्रोणी करम्भा नलिका च सा ॥ (९४।२)

puṣpamañjarikā droṇī karambhā nalikā ca sā ||

95.1९५.१

इन्दीवरा कटुः शीता पित्तश्लेष्मापहारिका । (९५।१)

indīvarā kaṭuḥ śītā pittaśleṣmāpahārikā |

95.2९५.२

चक्षुष्या कासदोषघ्नी व्रणक्रिमिहरा परा ॥ (९५।२)

cakṣuṣyā kāsadoṣaghnī vraṇakrimiharā parā ||

96.1९६.१

वस्तान्त्रीवस्तान्त्री वृषगन्धाख्या मेषान्त्री वृत्तपत्त्रिका । (९६।१)

vastāntrīvastāntrī vṛṣagandhākhyā meṣāntrī vṛttapattrikā |

96.2९६.२

अजान्त्री वोकडी चैव स्याद् इत्य् एषा षडाह्वया ॥ (९६।२)

ajāntrī vokaḍī caiva syād ity eṣā ṣaḍāhvayā ||

97.1९७.१

वस्तान्त्री स्यात् कटुरसा कासदोषविनाशिनी । (९७।१)

vastāntrī syāt kaṭurasā kāsadoṣavināśinī |

97.2९७.२

बीजदा गर्भजननी कीर्तिता भिषगुत्तमैः ॥ (९७।२)

bījadā garbhajananī kīrtitā bhiṣaguttamaiḥ ||

98.1९८.१

सोमवल्लीसोमवल्ली महागुल्मा यज्ञश्रेष्ठा धनुर्लता । (९८।१)

somavallīsomavallī mahāgulmā yajñaśreṣṭhā dhanurlatā |

98.2९८.२

सोमार्हा गुल्मवल्ली च यज्ञवल्ली द्विजप्रिया । (९८।२)

somārhā gulmavallī ca yajñavallī dvijapriyā |

98.3९८.३

सोमक्षीरा च सोमा च यज्ञाङ्गा रुद्रसंख्यया ॥ (९८।३)

somakṣīrā ca somā ca yajñāṅgā rudrasaṃkhyayā ||

99.1९९.१

सोमवल्ली कटुः शीता मधुरा पित्तदाहनुत् । (९९।१)

somavallī kaṭuḥ śītā madhurā pittadāhanut |

99.2९९.२

तृष्णाविशोषशमनी पावनी यज्ञसाधनी ॥ (९९।२)

tṛṣṇāviśoṣaśamanī pāvanī yajñasādhanī ||

100.1१००.१

सौम्यासौम्या महिषवल्ली च प्रतिसोमान्त्रवल्लिका । (१००।१)

saumyāsaumyā mahiṣavallī ca pratisomāntravallikā |

100.2१००.२

अपत्त्रवल्लिका प्रोक्ता काण्डशाखा षडाह्वया । (१००।२)

apattravallikā proktā kāṇḍaśākhā ṣaḍāhvayā |

100.3१००.३

रसवीर्यविपाके च सोमवल्लीसमा स्मृता ॥ (१००।३)

rasavīryavipāke ca somavallīsamā smṛtā ||

101.1१०१.१

वत्सादनीवत्सादनी सोमवल्ली विक्रान्ता मेचकाभिधा । (१०१।१)

vatsādanīvatsādanī somavallī vikrāntā mecakābhidhā |

101.2१०१.२

पातालगरुडी तार्क्षी सौपर्णी गारुडी तथा ॥ (१०१।२)

pātālagaruḍī tārkṣī sauparṇī gāruḍī tathā ||

102.1१०२.१

वासनी दीर्घकाण्डा च दृढकाण्डा महाबला । (१०२।१)

vāsanī dīrghakāṇḍā ca dṛḍhakāṇḍā mahābalā |

102.2१०२.२

दीर्घवल्ली दृढलता नामान्य् अस्याश् चतुर्दश ॥ (१०२।२)

dīrghavallī dṛḍhalatā nāmāny asyāś caturdaśa ||

103.1१०३.१

वत्सादनी तु मधुरा पित्तदाहास्रदोषनुत् । (१०३।१)

vatsādanī tu madhurā pittadāhāsradoṣanut |

103.2१०३.२

वृष्या संतर्पणी रुच्या विषदोषविनाशिनी ॥ (१०३।२)

vṛṣyā saṃtarpaṇī rucyā viṣadoṣavināśinī ||

104.1१०४.१

गोपालकर्कटीगोपालकर्कटी वन्या गोपकर्कटिका तथा । (१०४।१)

gopālakarkaṭīgopālakarkaṭī vanyā gopakarkaṭikā tathā |

104.2१०४.२

क्षुद्रेर्वारुः क्षुद्रफला गोपाली क्षुद्रचिर्भटा ॥ (१०४।२)

kṣudrervāruḥ kṣudraphalā gopālī kṣudracirbhaṭā ||

105.1१०५.१

गोपालकर्कटी शीता मधुरा पित्तनाशनी । (१०५।१)

gopālakarkaṭī śītā madhurā pittanāśanī |

105.2१०५.२

मूत्रकृच्छ्राश्मरीमेहदाहशोषनिकृन्तनी ॥ (१०५।२)

mūtrakṛcchrāśmarīmehadāhaśoṣanikṛntanī ||

106.1१०६.१

काकनासाकाकनासा ध्वाङ्क्षनासा काकतुण्डा च वायसी । (१०६।१)

kākanāsākākanāsā dhvāṅkṣanāsā kākatuṇḍā ca vāyasī |

106.2१०६.२

सुरङ्गी तस्करस्नायुर् ध्वाङ्क्षतुण्डा सुनासिका ॥ (१०६।२)

suraṅgī taskarasnāyur dhvāṅkṣatuṇḍā sunāsikā ||

107.1१०७.१

वायसाह्वा ध्वाङ्क्षनखी काकाक्षा ध्वाङ्क्षनासिका । (१०७।१)

vāyasāhvā dhvāṅkṣanakhī kākākṣā dhvāṅkṣanāsikā |

107.2१०७.२

काकप्राणा च विज्ञेया नामान्य् अस्यास् त्रयोदश ॥ (१०७।२)

kākaprāṇā ca vijñeyā nāmāny asyās trayodaśa ||

108.1१०८.१

काकनासा तु मधुरा शिशिरा पित्तहारिणी । (१०८।१)

kākanāsā tu madhurā śiśirā pittahāriṇī |

108.2१०८.२

रसायनी दार्ढ्यकरी विशेषात् पलितापहा ॥ (१०८।२)

rasāyanī dārḍhyakarī viśeṣāt palitāpahā ||

109.1१०९.१

काकादनीकाकादनी काकपीलुः काकशिम्बी च रक्तला । (१०९।१)

kākādanīkākādanī kākapīluḥ kākaśimbī ca raktalā |

109.2१०९.२

ध्वाङ्क्षादनी वक्त्रशल्या दुर्मोहा वायसादनी ॥ (१०९।२)

dhvāṅkṣādanī vaktraśalyā durmohā vāyasādanī ||

110.1११०.१

काकतुण्डी ध्वाङ्क्षनखी वायसी काकदन्तिका । (११०।१)

kākatuṇḍī dhvāṅkṣanakhī vāyasī kākadantikā |

110.2११०.२

ध्वाङ्क्षदन्तीति विज्ञेयास् तिस्रश् च दश चाभिधाः ॥ (११०।२)

dhvāṅkṣadantīti vijñeyās tisraś ca daśa cābhidhāḥ ||

111.1१११.१

काकादनी कटूष्णा च तिक्ता दिव्यरसायनी । (१११।१)

kākādanī kaṭūṣṇā ca tiktā divyarasāyanī |

111.2१११.२

वातदोषहरा रुच्या पलितस्तम्भिनी परा ॥ (१११।२)

vātadoṣaharā rucyā palitastambhinī parā ||

112.1११२.१

गुञ्जागुञ्जा चूडामणिः सौम्या शिखण्डी कृष्णलारुणा । (११२।१)

guñjāguñjā cūḍāmaṇiḥ saumyā śikhaṇḍī kṛṣṇalāruṇā |

112.2११२.२

ताम्रिका शीतपाकी स्याद् उच्चटा कृष्णचूडिका ॥ (११२।२)

tāmrikā śītapākī syād uccaṭā kṛṣṇacūḍikā ||

113.1११३.१

रक्ता च रक्तिका चैव काम्भोजी भिल्लिभूषणा । (११३।१)

raktā ca raktikā caiva kāmbhojī bhillibhūṣaṇā |

113.2११३.२

वन्यास्या मानचूडा च विज्ञेया षोडशाह्वया ॥ (११३।२)

vanyāsyā mānacūḍā ca vijñeyā ṣoḍaśāhvayā ||

114.1११४.१

गुञ्जा::श्वेतकाम्भोजीद्वितीया श्वेतकाम्भोजी श्वेतगुञ्जा भिरिण्टिका । (११४।१)

guñjā::śvetakāmbhojīdvitīyā śvetakāmbhojī śvetaguñjā bhiriṇṭikā |

114.2११४.२

काकादनी काकपीलुर् वक्त्रशल्या षडाह्वया ॥ (११४।२)

kākādanī kākapīlur vaktraśalyā ṣaḍāhvayā ||

115.1११५.१

गुञ्जाद्वयं तु तिक्तोष्णं बीजं वान्तिकरी शिफा । (११५।१)

guñjādvayaṃ tu tiktoṣṇaṃ bījaṃ vāntikarī śiphā |

115.2११५.२

शूलघ्नं विषकृत् पत्त्रं वश्ये श्वेतं च शस्यते ॥ (११५।२)

śūlaghnaṃ viṣakṛt pattraṃ vaśye śvetaṃ ca śasyate ||

116.1११६.१

वृद्धदारुकवृद्धदारुक आवेगी जुङ्गको दीर्घबालुकः । (११६।१)

vṛddhadārukavṛddhadāruka āvegī juṅgako dīrghabālukaḥ |

116.2११६.२

वृद्धः कोटरपुष्पी स्याद् अजान्त्री छागलान्त्रिका ॥ (११६।२)

vṛddhaḥ koṭarapuṣpī syād ajāntrī chāgalāntrikā ||

117.1११७.१

जीर्णदारु द्वितीया स्याज् जीर्णा फञ्जी सुपुष्पिका । (११७।१)

jīrṇadāru dvitīyā syāj jīrṇā phañjī supuṣpikā |

117.2११७.२

अजरा सूक्ष्मपत्त्रा च विज्ञेया च षडाह्वया ॥ (११७।२)

ajarā sūkṣmapattrā ca vijñeyā ca ṣaḍāhvayā ||

118.1११८.१

वृद्धदारुद्वयं गौल्यं पिच्छिलं कफवातहृत् । (११८।१)

vṛddhadārudvayaṃ gaulyaṃ picchilaṃ kaphavātahṛt |

118.2११८.२

बल्यं कासामदोषघ्नं द्वितीयं स्वल्पवीर्यदम् ॥ (११८।२)

balyaṃ kāsāmadoṣaghnaṃ dvitīyaṃ svalpavīryadam ||

119.1११९.१

कैवर्तिकाकैवर्तिका सुरङ्गा च लता वल्ली द्रुमारुहा । (११९।१)

kaivartikākaivartikā suraṅgā ca latā vallī drumāruhā |

119.2११९.२

रिङ्गिणी वस्त्ररङ्गा च भगा चेत्य् अष्टधाभिधा ॥ (११९।२)

riṅgiṇī vastraraṅgā ca bhagā cety aṣṭadhābhidhā ||

120.1१२०.१

कैवर्तिका लघुर् वृष्या कषाया कफनाशनी । (१२०।१)

kaivartikā laghur vṛṣyā kaṣāyā kaphanāśanī |

120.2१२०.२

कासश्वासहरा चैव सैव मन्दाग्निदोषनुत् ॥ (१२०।२)

kāsaśvāsaharā caiva saiva mandāgnidoṣanut ||

121.1१२१.१

तालीताली तमाली ताम्रा च ताम्रवल्ली तमालिका । (१२१।१)

tālītālī tamālī tāmrā ca tāmravallī tamālikā |

121.2१२१.२

सूक्ष्मवल्ली सुलोमा च शोधनी तालिका नव ॥ (१२१।२)

sūkṣmavallī sulomā ca śodhanī tālikā nava ||

122.1१२२.१

ताम्रवल्ली कषाया स्यात् कफदोषविनाशनी । (१२२।१)

tāmravallī kaṣāyā syāt kaphadoṣavināśanī |

122.2१२२.२

मुखकण्ठोत्थदोषघ्नी श्लेष्मशुद्धिकरी परा ॥ (१२२।२)

mukhakaṇṭhotthadoṣaghnī śleṣmaśuddhikarī parā ||

123.1१२३.१

कण्डीरकाण्डीरः काण्डकटुको नासासंवेदनः पटुः । (१२३।१)

kaṇḍīrakāṇḍīraḥ kāṇḍakaṭuko nāsāsaṃvedanaḥ paṭuḥ |

123.2१२३.२

उग्रकाण्डस् तोयवल्ली कारवल्ली सुकाण्डकः ॥ (१२३।२)

ugrakāṇḍas toyavallī kāravallī sukāṇḍakaḥ ||

124.1१२४.१

काण्डीरः कटुतिक्तोष्णः सरो दुष्टव्रणार्तिनुत् । (१२४।१)

kāṇḍīraḥ kaṭutiktoṣṇaḥ saro duṣṭavraṇārtinut |

124.2१२४.२

लूतागुल्मोदरप्लीहशूलमन्दाग्निनाशनः ॥ (१२४।२)

lūtāgulmodaraplīhaśūlamandāgnināśanaḥ ||

125.1१२५.१

जन्तुकाजन्तुका जन्तुकारी च जननी चक्रवर्तिनी । (१२५।१)

jantukājantukā jantukārī ca jananī cakravartinī |

125.2१२५.२

तिर्यक्फला निशान्धा च बहुपत्त्रा सुपत्त्रिका ॥ (१२५।२)

tiryakphalā niśāndhā ca bahupattrā supattrikā ||

126.1१२६.१

राजकृष्णा जनेष्टा च कपिकच्छुफलोपमा । (१२६।१)

rājakṛṣṇā janeṣṭā ca kapikacchuphalopamā |

126.2१२६.२

रञ्जनी सूक्ष्मवल्ली च भ्रमरी कृष्णवल्लिका ॥ (१२६।२)

rañjanī sūkṣmavallī ca bhramarī kṛṣṇavallikā ||

127.1१२७.१

विज्जुल्लिका वृक्षरुहा ग्रन्थिपर्णी सुवल्लिका । (१२७।१)

vijjullikā vṛkṣaruhā granthiparṇī suvallikā |

127.2१२७.२

तरुवल्ली दीर्घफला एकविंशतिसंज्ञका ॥ (१२७।२)

taruvallī dīrghaphalā ekaviṃśatisaṃjñakā ||

128.1१२८.१

जन्तुका शिशिरा तिक्ता रक्तपित्तकफापहा । (१२८।१)

jantukā śiśirā tiktā raktapittakaphāpahā |

128.2१२८.२

दाहतृष्णावमिघ्नी च रुचिकृद् दीपनी परा ॥ (१२८।२)

dāhatṛṣṇāvamighnī ca rucikṛd dīpanī parā ||

129.1१२९.१

अत्यम्लपर्णीअत्यम्लपर्णी तीक्ष्णा च कण्डुला वल्लिसूरणा । (१२९।१)

atyamlaparṇīatyamlaparṇī tīkṣṇā ca kaṇḍulā vallisūraṇā |

129.2१२९.२

वल्ली करवडादिश् च वनस्थारण्यवासिनी ॥ (१२९।२)

vallī karavaḍādiś ca vanasthāraṇyavāsinī ||

130.1१३०.१

अत्यम्लपर्णी तीक्ष्णाम्ला प्लीहशूलविनाशनी । (१३०।१)

atyamlaparṇī tīkṣṇāmlā plīhaśūlavināśanī |

130.2१३०.२

वातहृद् दीपनी रुच्या गुल्मश्लेष्मामयापहा ॥ (१३०।२)

vātahṛd dīpanī rucyā gulmaśleṣmāmayāpahā ||

131.1१३१.१

शङ्खपुष्पी:: स्य्नोन्य्म्स्शङ्खपुष्पी सुपुष्पी च शङ्खाह्वा कम्बुमालिनी । (१३१।१)

śaṅkhapuṣpī:: synonymsśaṅkhapuṣpī supuṣpī ca śaṅkhāhvā kambumālinī |

131.2१३१.२

सितपुष्पी कम्बुपुष्पी मेध्या वनविलासिनी ॥ (१३१।२)

sitapuṣpī kambupuṣpī medhyā vanavilāsinī ||

132.1१३२.१

चिरिण्टी शङ्खकुसुमा भूलग्ना शङ्खमालिनी । (१३२।१)

ciriṇṭī śaṅkhakusumā bhūlagnā śaṅkhamālinī |

132.2१३२.२

इत्य् एषा शङ्खपुष्पी स्याद् उक्ता द्वादशनामभिः ॥ (१३२।२)

ity eṣā śaṅkhapuṣpī syād uktā dvādaśanāmabhiḥ ||

133.1१३३.१

शङ्खपुष्पी:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शङ्खपुष्पी हिमा तिक्ता मेधाकृत् स्वरकारिणी । (१३३।१)

śaṅkhapuṣpī:: medic. propertiesśaṅkhapuṣpī himā tiktā medhākṛt svarakāriṇī |

133.2१३३.२

ग्रहभूतादिदोषघ्नी वशीकरणसिद्धिदा ॥ (१३३।२)

grahabhūtādidoṣaghnī vaśīkaraṇasiddhidā ||

134.1१३४.१

वर्तकीवर्तकी तिन्दुकिनी विभाण्डी विषाणिका रङ्गलता मनोज्ञा । (१३४।१)

vartakīvartakī tindukinī vibhāṇḍī viṣāṇikā raṅgalatā manojñā |

134.2१३४.२

सा रक्तपुष्पी महादिजाली सा पीतकीलापि च चर्मरङ्गा ॥ (१३४।२)

sā raktapuṣpī mahādijālī sā pītakīlāpi ca carmaraṅgā ||

135.1१३५.१

वामावर्ता च संयुक्ता भूसंख्या शशिसंयुता । (१३५।१)

vāmāvartā ca saṃyuktā bhūsaṃkhyā śaśisaṃyutā |

135.2१३५.२

आवर्तकी कषायाम्ला शीतला पित्तहारिणी ॥ (१३५।२)

āvartakī kaṣāyāmlā śītalā pittahāriṇī ||

136.1१३६.१

कर्णस्फोटाकर्णस्फोटा श्रुतिस्फोटा त्रिपुटा कृष्णतण्डुला । (१३६।१)

karṇasphoṭākarṇasphoṭā śrutisphoṭā tripuṭā kṛṣṇataṇḍulā |

136.2१३६.२

चित्रपर्णी स्फोटलता चन्द्रिका चार्धचन्द्रिका ॥ (१३६।२)

citraparṇī sphoṭalatā candrikā cārdhacandrikā ||

137.1१३७.१

कर्णस्फोटा कटुस् तिक्ता हिमा सर्वविषापहा । (१३७।१)

karṇasphoṭā kaṭus tiktā himā sarvaviṣāpahā |

137.2१३७.२

ग्रहभूतादिदोषघ्नी सर्वव्याधिविनाशिनी ॥ (१३७।२)

grahabhūtādidoṣaghnī sarvavyādhivināśinī ||

138.1१३८.१

कट्वीकट्वी कटुकवल्ली च सुकाष्ठा काष्ठवल्लिका । (१३८।१)

kaṭvīkaṭvī kaṭukavallī ca sukāṣṭhā kāṣṭhavallikā |

138.2१३८.२

सुवल्ली च महावल्ली पशुमोहनिका कटुः ॥ (१३८।२)

suvallī ca mahāvallī paśumohanikā kaṭuḥ ||

139.1१३९.१

कट्वी तु कटुका शीता कफश्वासार्तिनाशनी । (१३९।१)

kaṭvī tu kaṭukā śītā kaphaśvāsārtināśanī |

139.2१३९.२

नानाज्वरहरा रुच्या राजयक्ष्मनिवारिणी ॥ (१३९।२)

nānājvaraharā rucyā rājayakṣmanivāriṇī ||

140.1१४०.१

अमृतस्रवाज्ञेयामृतस्रवा वृत्तारुहाख्या तोयवल्लिका । (१४०।१)

amṛtasravājñeyāmṛtasravā vṛttāruhākhyā toyavallikā |

140.2१४०.२

घनवल्ली सितलता नामभिः शरसंमिता ॥ (१४०।२)

ghanavallī sitalatā nāmabhiḥ śarasaṃmitā ||

141.1१४१.१

उक्तामृतस्रवा पथ्या ईषत् तिक्ता रसायनी । (१४१।१)

uktāmṛtasravā pathyā īṣat tiktā rasāyanī |

141.2१४१.२

विषघ्नी व्रणकुष्ठादीन् कामलां श्वयथुं जयेत् ॥ (१४१।२)

viṣaghnī vraṇakuṣṭhādīn kāmalāṃ śvayathuṃ jayet ||

142.1१४२.१

पुत्रदात्रीपुत्रदात्री तु वातारिर् भ्रमरी श्वेतपुष्पिका । (१४२।१)

putradātrīputradātrī tu vātārir bhramarī śvetapuṣpikā |

142.2१४२.२

वृत्तपत्त्रातिगन्धालुर् वैशिजाता सुवल्लरी ॥ (१४२।२)

vṛttapattrātigandhālur vaiśijātā suvallarī ||

143.1१४३.१

पुत्रदात्री तु वातघ्नी कटुर् उष्णा कफापहा । (१४३।१)

putradātrī tu vātaghnī kaṭur uṣṇā kaphāpahā |

143.2१४३.२

सुरभिः सर्वदा पथ्या वन्ध्यादोषविनाशनी ॥ (१४३।२)

surabhiḥ sarvadā pathyā vandhyādoṣavināśanī ||

144.1१४४.१

पलाशीपलाशी पत्त्रवल्ली पर्णवल्ली पलाशिका । (१४४।१)

palāśīpalāśī pattravallī parṇavallī palāśikā |

144.2१४४.२

खुरपर्णी सुपर्णी च दीर्घवल्ली विषादनी ॥ (१४४।२)

khuraparṇī suparṇī ca dīrghavallī viṣādanī ||

145.1१४५.१

अम्लपत्त्री दीर्घपत्त्री रसाम्ला चाम्लका च सा । (१४५।१)

amlapattrī dīrghapattrī rasāmlā cāmlakā ca sā |

145.2१४५.२

अम्लातकी काञ्जिका च स्याच् चतुर्दशधाभिधा ॥ (१४५।२)

amlātakī kāñjikā ca syāc caturdaśadhābhidhā ||

146.1१४६.१

पलाशी लघुरम्या च मुखदोषविनाशनी । (१४६।१)

palāśī laghuramyā ca mukhadoṣavināśanī |

146.2१४६.२

अरोचकहरा पथ्या पित्तकोपकरी च सा ॥ (१४६।२)

arocakaharā pathyā pittakopakarī ca sā ||

147.1१४७.१

इति बहुविधवल्लीस्तोमनामाभिधानप्रगुणगुणयथावद्वर्णनापूर्णम् एनम् । (१४७।१)

iti bahuvidhavallīstomanāmābhidhānapraguṇaguṇayathāvadvarṇanāpūrṇam enam |

147.2१४७.२

सुललितपदसर्गं वर्गनाम्ना च वैद्यः सदसि बहुविलासं व्यासवद् व्यातनोतु ॥ (१४७।२)

sulalitapadasargaṃ varganāmnā ca vaidyaḥ sadasi bahuvilāsaṃ vyāsavad vyātanotu ||

148.1१४८.१

दीप्ता दीधितयस् तथान्धतमसध्वंसाय भानोर् इव व्यातन्वन्ति निजं रुजां विजयते वीर्यं विरुद्धौ च याः । (१४८।१)

dīptā dīdhitayas tathāndhatamasadhvaṃsāya bhānor iva vyātanvanti nijaṃ rujāṃ vijayate vīryaṃ viruddhau ca yāḥ |

148.2१४८.२

तासाम् एव विलासभूमिर् असमो वर्गः श्रुतो वीरुधां वीरुद्वर्ग इति प्रतीतमहिमा नैसर्गिकैर् यो गुणैः ॥ (१४८।२)

tāsām eva vilāsabhūmir asamo vargaḥ śruto vīrudhāṃ vīrudvarga iti pratītamahimā naisargikair yo guṇaiḥ ||

149.1१४९.१

प्राप्ता यस्य परिग्रहं त्रिविधसद्वीरैकचूडामणेस् तीव्राण्य् ओषधयः स्रवन्ति सहसा वीर्याण्य् अजर्याद् इव । (१४९।१)

prāptā yasya parigrahaṃ trividhasadvīraikacūḍāmaṇes tīvrāṇy oṣadhayaḥ sravanti sahasā vīryāṇy ajaryād iva |

149.2१४९.२

तस्यायं नृहरेः कृतौ स्थितिम् अगाद् वर्गो गुडूच्यादिकस् तार्तीयीकतयाभिधानरचनाचूडामणौ कीर्तितः ॥ (१४९।२)

tasyāyaṃ nṛhareḥ kṛtau sthitim agād vargo guḍūcyādikas tārtīyīkatayābhidhānaracanācūḍāmaṇau kīrtitaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

RājNigh, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit