स्कन्दपुराणSkandapurāṇa

SkPur, 1

1 of 24 · 57 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नमः परमदेवाय त्रैगुण्याविजितात्मने । (१।१)

namaḥ paramadevāya traiguṇyāvijitātmane |

1.2१.२

सर्वतो योगरूपाय संसाराभावहेतवे ॥ (१।२)

sarvato yogarūpāya saṃsārābhāvahetave ||

2.1२.१

स्थितिसंरोधसर्गाणां हेतवे ऽन्तःप्रसारिणे । (२।१)

sthitisaṃrodhasargāṇāṃ hetave 'ntaḥprasāriṇe |

2.2२.२

षड्विंशाय प्रधानाय महादेवाय धीमते ॥ (२।२)

ṣaḍviṃśāya pradhānāya mahādevāya dhīmate ||

3.1३.१

प्रजापतेर्महाक्षेत्रे गङ्गाकालिन्दीसंगमे । (३।१)

prajāpatermahākṣetre gaṅgākālindīsaṃgame |

3.2३.२

प्रयागे परमे पुण्ये ब्रह्मणो लोकवर्त्मनि ॥ (३।२)

prayāge parame puṇye brahmaṇo lokavartmani ||

4.1४.१

मुनयः संशितात्मानस्तपसा क्षीणकल्मषाः । (४।१)

munayaḥ saṃśitātmānastapasā kṣīṇakalmaṣāḥ |

4.2४.२

तीर्थसंप्लवनार्थाय पौर्णमास्यां कृताह्निकाः ॥ (४।२)

tīrthasaṃplavanārthāya paurṇamāsyāṃ kṛtāhnikāḥ ||

5.1५.१

पौराणिकमपश्यन्त सूतं सत्यपरायणम् । (५।१)

paurāṇikamapaśyanta sūtaṃ satyaparāyaṇam |

5.2५.२

स्नात्वा तस्मिन्महातीर्थे प्रणामार्थमुपागतम् ॥ (५।२)

snātvā tasminmahātīrthe praṇāmārthamupāgatam ||

6.1६.१

दृष्ट्वा ते सूतम् आयान्तम् ऋषयो हृष्टमानसाः । (६।१)

dṛṣṭvā te sūtam āyāntam ṛṣayo hṛṣṭamānasāḥ |

6.2६.२

आशास्यासनसंवेशं तद्योग्यं समकल्पयन् ॥ (६।२)

āśāsyāsanasaṃveśaṃ tadyogyaṃ samakalpayan ||

7.1७.१

स प्रणम्य च तान्सर्वान्सूतस्तान् मुनिपुंगवान् । (७।१)

sa praṇamya ca tānsarvānsūtastān munipuṃgavān |

7.2७.२

प्रदत्तमासनं भेजे सर्वधर्मसमन्वितः ॥ (७।२)

pradattamāsanaṃ bheje sarvadharmasamanvitaḥ ||

8.1८.१

तमासीनमपृच्छन्त मुनयस्तपसैधिताः । (८।१)

tamāsīnamapṛcchanta munayastapasaidhitāḥ |

8.2८.२

ब्रह्मसत्त्रे पुरा साधो नैमिषारण्यवासिनाम् ॥ (८।२)

brahmasattre purā sādho naimiṣāraṇyavāsinām ||

9.1९.१

कथितं भारताख्यानं पुराणं च परं त्वया । (९।१)

kathitaṃ bhāratākhyānaṃ purāṇaṃ ca paraṃ tvayā |

9.2९.२

तेन नः प्रतिभासि त्वं साक्षात्सत्यवतीसुतः ॥ (९।२)

tena naḥ pratibhāsi tvaṃ sākṣātsatyavatīsutaḥ ||

10.1१०.१

सर्वागमपरार्थज्ञः सत्यधर्मपरायणः । (१०।१)

sarvāgamaparārthajñaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ |

10.2१०.२

द्विजपूजारतो नित्यं तेन पृच्छां त्वमर्हसि ॥ (१०।२)

dvijapūjārato nityaṃ tena pṛcchāṃ tvamarhasi ||

11.1११.१

भारताख्यानसदृशं पुराणाद्यद्विशिष्यते । (११।१)

bhāratākhyānasadṛśaṃ purāṇādyadviśiṣyate |

11.2११.२

तत्त्वा पृच्छाम वै जन्म कार्त्तिकेयस्य धीमतः ॥ (११।२)

tattvā pṛcchāma vai janma kārttikeyasya dhīmataḥ ||

12.1१२.१

इमे हि मुनयः सर्वे त्वदुपास्तिपरायणाः । (१२।१)

ime hi munayaḥ sarve tvadupāstiparāyaṇāḥ |

12.2१२.२

स्कन्दसम्भवशुश्रूषासंजातौत्सुक्यमानसाः ॥ (१२।२)

skandasambhavaśuśrūṣāsaṃjātautsukyamānasāḥ ||

13.1१३.१

एवमुक्तस्तदा सूतः संसिद्धैर्मुनिपुंगवैः । (१३।१)

evamuktastadā sūtaḥ saṃsiddhairmunipuṃgavaiḥ |

13.2१३.२

प्रोवाचेदं मुनीन्सर्वान्वचो भूतार्थवाचकम् ॥ (१३।२)

provācedaṃ munīnsarvānvaco bhūtārthavācakam ||

14.1१४.१

शृणुध्वं मुनयः सर्वे कार्त्तिकेयस्य सम्भवम् । (१४।१)

śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve kārttikeyasya sambhavam |

14.2१४.२

ब्रह्मण्यत्वं समाहात्म्यं वीर्यं च त्रिदशाधिकम् ॥ (१४।२)

brahmaṇyatvaṃ samāhātmyaṃ vīryaṃ ca tridaśādhikam ||

15.1१५.१

मुमुक्षया परं स्थानं याते शुकमहात्मनि । (१५।१)

mumukṣayā paraṃ sthānaṃ yāte śukamahātmani |

15.2१५.२

सुतशोकाभिसंतप्तो व्यासस्त्र्यम्बकमैक्षत ॥ (१५।२)

sutaśokābhisaṃtapto vyāsastryambakamaikṣata ||

16.1१६.१

दृष्ट्वैव स महेशानं व्यासो ऽभूद्विगतव्यथः । (१६।१)

dṛṣṭvaiva sa maheśānaṃ vyāso 'bhūdvigatavyathaḥ |

16.2१६.२

विचरन्स तदा लोकान्मुनिः सत्यवतीसुतः ॥ (१६।२)

vicaransa tadā lokānmuniḥ satyavatīsutaḥ ||

17.1१७.१

मेरुशृङ्गे ऽथ ददृशे ब्रह्मणः सुतमग्रजम् । (१७।१)

meruśṛṅge 'tha dadṛśe brahmaṇaḥ sutamagrajam |

17.2१७.२

सनत्कुमारं वरदं योगैश्वर्यसमन्वितम् ॥ (१७।२)

sanatkumāraṃ varadaṃ yogaiśvaryasamanvitam ||

18.1१८.१

विमाने रविसंकाशे तिष्ठन्तमनलप्रभम् । (१८।१)

vimāne ravisaṃkāśe tiṣṭhantamanalaprabham |

18.2१८.२

मुनिभिर्योगसंसिद्धैस्तपोयुक्तैर्महात्मभिः ॥ (१८।२)

munibhiryogasaṃsiddhaistapoyuktairmahātmabhiḥ ||

19.1१९.१

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञैः सर्वधर्मागमान्वितैः । (१९।१)

vedavedāṅgatattvajñaiḥ sarvadharmāgamānvitaiḥ |

19.2१९.२

सकलावाप्तविद्यैस्तु चतुर्वक्त्रमिवावृतम् ॥ (१९।२)

sakalāvāptavidyaistu caturvaktramivāvṛtam ||

20.1२०.१

दृष्ट्वा तं सुमहात्मानं व्यासो मुनिमथास्थितम् । (२०।१)

dṛṣṭvā taṃ sumahātmānaṃ vyāso munimathāsthitam |

20.2२०.२

ववन्दे परया भक्त्या साक्षादिव पितामहम् ॥ (२०।२)

vavande parayā bhaktyā sākṣādiva pitāmaham ||

21.1२१.१

ब्रह्मसूनुरथ व्यासं समायातं महौजसम् । (२१।१)

brahmasūnuratha vyāsaṃ samāyātaṃ mahaujasam |

21.2२१.२

परिष्वज्य परं प्रेम्णा प्रोवाच वचनं शुभम् ॥ (२१।२)

pariṣvajya paraṃ premṇā provāca vacanaṃ śubham ||

22.1२२.१

दिष्ट्या त्वमसि धर्मज्ञ प्रसादात्पारमेश्वरात् । (२२।१)

diṣṭyā tvamasi dharmajña prasādātpārameśvarāt |

22.2२२.२

अपेतशोकः सम्प्राप्तः पृच्छस्व प्रवदाम्यहम् ॥ (२२।२)

apetaśokaḥ samprāptaḥ pṛcchasva pravadāmyaham ||

23.1२३.१

श्रुत्वाथ वचनं सूनोर्ब्रह्मणो मुनिपुंगवः । (२३।१)

śrutvātha vacanaṃ sūnorbrahmaṇo munipuṃgavaḥ |

23.2२३.२

इदमाह वचो विप्राश्चिरं यद्धृदये स्थितम् ॥ (२३।२)

idamāha vaco viprāściraṃ yaddhṛdaye sthitam ||

24.1२४.१

कुमारस्य कथं जन्म कार्त्तिकेयस्य धीमतः । (२४।१)

kumārasya kathaṃ janma kārttikeyasya dhīmataḥ |

24.2२४.२

किंनिमित्तं कुतो वास्य इच्छाम्येतद्धि वेदितुम् ॥ (२४।२)

kiṃnimittaṃ kuto vāsya icchāmyetaddhi veditum ||

25.1२५.१

कथं रुद्रसुतश्चासौ वह्निगङ्गासुतः कथम् । (२५।१)

kathaṃ rudrasutaścāsau vahnigaṅgāsutaḥ katham |

25.2२५.२

उमायास्तनयश्चैव स्वाहायाश्च कथं पुनः । (२५।२)

umāyāstanayaścaiva svāhāyāśca kathaṃ punaḥ |

25.3२५.३

सुपर्ण्याश्चाथ मातॄणां कृत्तिकानां कथं च सः ॥ (२५।३)

suparṇyāścātha mātṝṇāṃ kṛttikānāṃ kathaṃ ca saḥ ||

26.1२६.१

कश्चासौ पूर्वमुत्पन्नः किंतपाः कश्च विक्रमः । (२६।१)

kaścāsau pūrvamutpannaḥ kiṃtapāḥ kaśca vikramaḥ |

26.2२६.२

भूतसम्मोहनं ह्य् एतत् कथयस्व यथातथम् ॥ (२६।२)

bhūtasammohanaṃ hy etat kathayasva yathātatham ||

27.1२७.१

सूत उवाच । (२७।१)

sūta uvāca

27.2२७.२

एवं स पृष्टस्तेजस्वी ब्रह्मणः पुत्रसत्तमः । (२७।२)

evaṃ sa pṛṣṭastejasvī brahmaṇaḥ putrasattamaḥ |

27.3२७.३

उवाच सर्वं सर्वज्ञो व्यासायाक्लिष्टकारिणे । (२७।३)

uvāca sarvaṃ sarvajño vyāsāyākliṣṭakāriṇe |

27.4२७.४

तच्छृणुध्वं यथातत्त्वं कीर्त्यमानं मयानघाः ॥ (२७।४)

tacchṛṇudhvaṃ yathātattvaṃ kīrtyamānaṃ mayānaghāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit