SkPur, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
स्थितिसंरोधसर्गाणां हेतवे ऽन्तःप्रसारिणे । (२।१)
sthitisaṃrodhasargāṇāṃ hetave 'ntaḥprasāriṇe |
तीर्थसंप्लवनार्थाय पौर्णमास्यां कृताह्निकाः ॥ (४।२)
tīrthasaṃplavanārthāya paurṇamāsyāṃ kṛtāhnikāḥ ||
स्नात्वा तस्मिन्महातीर्थे प्रणामार्थमुपागतम् ॥ (५।२)
snātvā tasminmahātīrthe praṇāmārthamupāgatam ||
दृष्ट्वा ते सूतम् आयान्तम् ऋषयो हृष्टमानसाः । (६।१)
dṛṣṭvā te sūtam āyāntam ṛṣayo hṛṣṭamānasāḥ |
स प्रणम्य च तान्सर्वान्सूतस्तान् मुनिपुंगवान् । (७।१)
sa praṇamya ca tānsarvānsūtastān munipuṃgavān |
ब्रह्मसत्त्रे पुरा साधो नैमिषारण्यवासिनाम् ॥ (८।२)
brahmasattre purā sādho naimiṣāraṇyavāsinām ||
तेन नः प्रतिभासि त्वं साक्षात्सत्यवतीसुतः ॥ (९।२)
tena naḥ pratibhāsi tvaṃ sākṣātsatyavatīsutaḥ ||
द्विजपूजारतो नित्यं तेन पृच्छां त्वमर्हसि ॥ (१०।२)
dvijapūjārato nityaṃ tena pṛcchāṃ tvamarhasi ||
तत्त्वा पृच्छाम वै जन्म कार्त्तिकेयस्य धीमतः ॥ (११।२)
tattvā pṛcchāma vai janma kārttikeyasya dhīmataḥ ||
स्कन्दसम्भवशुश्रूषासंजातौत्सुक्यमानसाः ॥ (१२।२)
skandasambhavaśuśrūṣāsaṃjātautsukyamānasāḥ ||
एवमुक्तस्तदा सूतः संसिद्धैर्मुनिपुंगवैः । (१३।१)
evamuktastadā sūtaḥ saṃsiddhairmunipuṃgavaiḥ |
प्रोवाचेदं मुनीन्सर्वान्वचो भूतार्थवाचकम् ॥ (१३।२)
provācedaṃ munīnsarvānvaco bhūtārthavācakam ||
शृणुध्वं मुनयः सर्वे कार्त्तिकेयस्य सम्भवम् । (१४।१)
śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve kārttikeyasya sambhavam |
ब्रह्मण्यत्वं समाहात्म्यं वीर्यं च त्रिदशाधिकम् ॥ (१४।२)
brahmaṇyatvaṃ samāhātmyaṃ vīryaṃ ca tridaśādhikam ||
सुतशोकाभिसंतप्तो व्यासस्त्र्यम्बकमैक्षत ॥ (१५।२)
sutaśokābhisaṃtapto vyāsastryambakamaikṣata ||
दृष्ट्वैव स महेशानं व्यासो ऽभूद्विगतव्यथः । (१६।१)
dṛṣṭvaiva sa maheśānaṃ vyāso 'bhūdvigatavyathaḥ |
मेरुशृङ्गे ऽथ ददृशे ब्रह्मणः सुतमग्रजम् । (१७।१)
meruśṛṅge 'tha dadṛśe brahmaṇaḥ sutamagrajam |
मुनिभिर्योगसंसिद्धैस्तपोयुक्तैर्महात्मभिः ॥ (१८।२)
munibhiryogasaṃsiddhaistapoyuktairmahātmabhiḥ ||
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञैः सर्वधर्मागमान्वितैः । (१९।१)
vedavedāṅgatattvajñaiḥ sarvadharmāgamānvitaiḥ |
सकलावाप्तविद्यैस्तु चतुर्वक्त्रमिवावृतम् ॥ (१९।२)
sakalāvāptavidyaistu caturvaktramivāvṛtam ||
दृष्ट्वा तं सुमहात्मानं व्यासो मुनिमथास्थितम् । (२०।१)
dṛṣṭvā taṃ sumahātmānaṃ vyāso munimathāsthitam |
ववन्दे परया भक्त्या साक्षादिव पितामहम् ॥ (२०।२)
vavande parayā bhaktyā sākṣādiva pitāmaham ||
परिष्वज्य परं प्रेम्णा प्रोवाच वचनं शुभम् ॥ (२१।२)
pariṣvajya paraṃ premṇā provāca vacanaṃ śubham ||
दिष्ट्या त्वमसि धर्मज्ञ प्रसादात्पारमेश्वरात् । (२२।१)
diṣṭyā tvamasi dharmajña prasādātpārameśvarāt |
अपेतशोकः सम्प्राप्तः पृच्छस्व प्रवदाम्यहम् ॥ (२२।२)
apetaśokaḥ samprāptaḥ pṛcchasva pravadāmyaham ||
श्रुत्वाथ वचनं सूनोर्ब्रह्मणो मुनिपुंगवः । (२३।१)
śrutvātha vacanaṃ sūnorbrahmaṇo munipuṃgavaḥ |
इदमाह वचो विप्राश्चिरं यद्धृदये स्थितम् ॥ (२३।२)
idamāha vaco viprāściraṃ yaddhṛdaye sthitam ||
कुमारस्य कथं जन्म कार्त्तिकेयस्य धीमतः । (२४।१)
kumārasya kathaṃ janma kārttikeyasya dhīmataḥ |
किंनिमित्तं कुतो वास्य इच्छाम्येतद्धि वेदितुम् ॥ (२४।२)
kiṃnimittaṃ kuto vāsya icchāmyetaddhi veditum ||
कथं रुद्रसुतश्चासौ वह्निगङ्गासुतः कथम् । (२५।१)
kathaṃ rudrasutaścāsau vahnigaṅgāsutaḥ katham |
सुपर्ण्याश्चाथ मातॄणां कृत्तिकानां कथं च सः ॥ (२५।३)
suparṇyāścātha mātṝṇāṃ kṛttikānāṃ kathaṃ ca saḥ ||
कश्चासौ पूर्वमुत्पन्नः किंतपाः कश्च विक्रमः । (२६।१)
kaścāsau pūrvamutpannaḥ kiṃtapāḥ kaśca vikramaḥ |
भूतसम्मोहनं ह्य् एतत् कथयस्व यथातथम् ॥ (२६।२)
bhūtasammohanaṃ hy etat kathayasva yathātatham ||
एवं स पृष्टस्तेजस्वी ब्रह्मणः पुत्रसत्तमः । (२७।२)
evaṃ sa pṛṣṭastejasvī brahmaṇaḥ putrasattamaḥ |
उवाच सर्वं सर्वज्ञो व्यासायाक्लिष्टकारिणे । (२७।३)
uvāca sarvaṃ sarvajño vyāsāyākliṣṭakāriṇe |
तच्छृणुध्वं यथातत्त्वं कीर्त्यमानं मयानघाः ॥ (२७।४)
tacchṛṇudhvaṃ yathātattvaṃ kīrtyamānaṃ mayānaghāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.