सनत्कुमार उवाच । (१।१)

एवं तव पिता व्यास रक्षःसत्त्रं समाहरत् । (१।२)

समापयित्वा च पुनस्तपस्तेपे च भास्वरम् ॥ (१।३)

तमागत्य वसिष्ठस्तु तपसा भास्करद्युतिम् । (२।१)

उवाच प्रीतिसम्पन्नमिदमर्थवदव्ययः ॥ (२।२)

वसिष्ठ उवाच । (३।१)

पितरः पुत्रकामा वै तपः कृत्वातिदुश्चरम् । (३।२)

पुत्रमुत्पादयन्ति स्म तपोज्ञानसमन्वितम् ॥ (३।३)

अयं नः संततिं चैव ज्ञानवांस्तपसान्वितः । (४।१)

करिष्यति गतिं चैव इति वेदविदो विदुः ॥ (४।२)

स त्वं तपोऽन्वितश्चैव ज्ञानवान्यशसान्वितः । (५।१)

पुत्रः पुत्रवतां श्रेष्ठो विहीनः प्रजया विभो ॥ (५।२)

तस्मात्पितॄणाम् आनृण्यं गच्छ व्रतवतां वर । (६।१)

सुतमुत्पादय क्षिप्रमधिकं सममेव वा ॥ (६।२)

सनत्कुमार उवाच । (७।१)

स एवमुक्तस्तेजस्वी वसिष्ठेनामितात्मना । (७।२)

मैनाकं पर्वतं प्राप्य तपस्तेपे सुदुश्चरम् ॥ (७।३)

तस्य कालेन महता तपसा भावितस्य तु । (८।१)

उमापतिर्वरं प्रादात्स च वव्रे सुतं शुभम् ॥ (८।२)

स लब्धवर आगम्य ययाचे पुत्रकारणात् । (९।१)

क्षेत्रं सुपरिशुद्धं च स्वपुत्रो यत्र सम्भवेत् ॥ (९।२)

संभ्रमन् दाशराजस्य दुहितृत्वमुपागताम् । (१०।१)

पितृकन्यां ततः कालीमपश्यद्दिव्यरूपिणीम् ॥ (१०।२)

मत्सीगर्भसमुत्पन्नां वसोर्बीजाशनात्पुरा । (११।१)

अद्रिकामप्सरःश्रेष्ठां ब्रह्मतेजोमयीं शुभाम् ॥ (११।२)

तस्यां स जनयामास वरं दत्त्वा महातपाः । (१२।१)

भवन्तं तपसां योनिं श्रौतस्मार्तप्रवर्तकम् ॥ (१२।२)

तव पुत्रो ऽभवच्चापि शुको योगविदां वरः । (१३।१)

तस्य पुत्राश्च चत्वारः कन्या चैका सुमध्यमा ॥ (१३।२)

व्यास उवाच । (१४।१)

कथं वैरं समभवद्विश्वामित्रवसिष्ठयोः । (१४।२)

कथं चापगतं भूय एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ (१४।३)

सनत्कुमार उवाच । (१५।१)

पराशरे तु गर्भस्थे विप्रत्वं गाधिजे गते । (१५।२)

सरस्वत्यां कुरुक्षेत्रे द्वयोरप्याश्रमौ तयोः ॥ (१५।३)

तत्र वैरमनुस्मृत्य विश्वामित्रेण धीमता । (१६।१)

मिषतस्तु वसिष्ठस्य हतं पुत्रशतं रुषा ॥ (१६।२)

मुनिरप्याह तत्रासौ विश्वामित्रः प्रतापवान् । (१७।१)

सरस्वतीमथैकान्ते वसिष्ठं मे महापगे । (१७।२)

स्रोतसा महताक्षिप्य स्नायमानमिहानय ॥ (१७।३)

सैवमुक्ता तु तं गत्वा वसिष्ठं प्राह दुःखिता । (१८।१)

यदुक्तवांस्तु गाधेयः स चोवाच महानदीम् ॥ (१८।२)

एवं कुरु महाभागे मां नयस्व यथेप्सितम् । (१९।१)

मा ते क्रूरः स गाधेयः शापं दद्यात् सुदुस्तरम् ॥ (१९।२)

सनत्कुमार उवाच । (२०।१)

गाधेयस्य ततः सा तु जुह्वतो ऽग्निं दिवाकरे । (२०।२)

मध्यं प्राप्ते ऽनयद्वेगाद्वसिष्ठं स्रोतसा शुभा ॥ (२०।३)

तं दृष्ट्वापहृतं व्यास स्रोतसा मुनिसत्तमम् । (२१।१)

उवाच छद्मना यस्माद्वेगेनापहृतस्त्वया । (२१।२)

तस्मात्त्वं कर्मणानेन सासृक्तोया भविष्यसि ॥ (२१।३)

विश्वामित्रेण सा शप्ता नदी लोकसुखप्रदा । (२२।१)

अवहद्रुधिरं चैव मांसमेदस्तथैव च ॥ (२२।२)

अथ तीर्थप्रसङ्गेन मुनिभिः समुपागतैः । (२३।१)

अनुग्रहः कृतस्तस्या येन स्वच्छजलाभवत् ॥ (२३।२)

महतस्तपसः शक्त्या कालेन महता तदा । (२४।१)

वसिष्ठस्य च तां क्षान्तिं ज्ञात्वा स ऋषिपुंगवः ॥ (२४।२)

विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठे वैरमत्यजत् । (२५।१)

एवं तौ वैरमन्योन्यं जहतुर्मुनिसत्तमौ ॥ (२५।२)

सनत्कुमार उवाच । (२६।१)

य इमं शृणुयान्नित्यं ब्राह्मणाञ् श्रावयीत वा । (२६।२)

स दुस्तराणि दुर्गाणि तरत्यश्रान्तपौरुषः ॥ (२६।३)

ह्रीपौरुषौदार्यविहारसत्त्वैः समन्वितः सोज्ज्वलचारुवेषः । (२७।१)

भवेच्च सर्वामरराजतुल्यस्त्रिपिष्टपे क्रीडति चेच्छया स्वयम् ॥ (२७।२)

एवं तदभवद्व्यास विश्वामित्रवसिष्ठयोः । (२८।१)

वैरं समाप्तं लोकानां हितार्थं पुनरेव च ॥ (२८।२)