स्कन्दपुराणSkandapurāṇa

SkPur, 9

9 of 24 · 79 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सनत्कुमार उवाच । (१।१)

sanatkumāra uvāca

1.2१.२

ते दृष्ट्वा देवदेवेशं सर्वे सब्रह्मकाः सुराः । (१।२)

te dṛṣṭvā devadeveśaṃ sarve sabrahmakāḥ surāḥ |

1.3१.३

अस्तुवन्वाग्भिरिष्टाभिः प्रणम्य वृषवाहनम् ॥ (१।३)

astuvanvāgbhiriṣṭābhiḥ praṇamya vṛṣavāhanam ||

2.1२.१

पितामह उवाच । (२।१)

pitāmaha uvāca

2.2२.२

नमः शिवाय सोमाय भक्तानां भयहारिणे । (२।२)

namaḥ śivāya somāya bhaktānāṃ bhayahāriṇe |

2.3२.३

नमः शूलाग्रहस्ताय कमण्डलुधराय च ॥ (२।३)

namaḥ śūlāgrahastāya kamaṇḍaludharāya ca ||

3.1३.१

दण्डिने नीलकण्ठाय करालदशनाय च । (३।१)

daṇḍine nīlakaṇṭhāya karāladaśanāya ca |

3.2३.२

त्रेताग्निदीप्तनेत्राय त्रिनेत्राय हराय च ॥ (३।२)

tretāgnidīptanetrāya trinetrāya harāya ca ||

4.1४.१

नमः पिनाकिने चैव नमो ऽस्त्वशनिधारिणे । (४।१)

namaḥ pinākine caiva namo 'stvaśanidhāriṇe |

4.2४.२

व्यालयज्ञोपवीताय कुण्डलाभरणाय च ॥ (४।२)

vyālayajñopavītāya kuṇḍalābharaṇāya ca ||

5.1५.१

नमश्चक्रधरायैव व्याघ्रचर्मधराय च । (५।१)

namaścakradharāyaiva vyāghracarmadharāya ca |

5.2५.२

कृष्णाजिनोत्तरीयाय सर्पमेखलिने तथा ॥ (५।२)

kṛṣṇājinottarīyāya sarpamekhaline tathā ||

6.1६.१

वरदात्रे च रुद्राय सरस्वतीसृजे तथा । (६।१)

varadātre ca rudrāya sarasvatīsṛje tathā |

6.2६.२

सोमसूर्यर्क्षमालाय अक्षसूत्रकराय च ॥ (६।२)

somasūryarkṣamālāya akṣasūtrakarāya ca ||

7.1७.१

ज्वालामालासहस्राय ऊर्ध्वलिङ्गाय वै नमः । (७।१)

jvālāmālāsahasrāya ūrdhvaliṅgāya vai namaḥ |

7.2७.२

नमः पर्वतवासाय शिरोहर्त्रे च मे पुरा ॥ (७।२)

namaḥ parvatavāsāya śirohartre ca me purā ||

8.1८.१

हालाहलविनाशाय कपालवरधारिणे । (८।१)

hālāhalavināśāya kapālavaradhāriṇe |

8.2८.२

विमानवरवाहाय जनकाय ममैव च । (८।२)

vimānavaravāhāya janakāya mamaiva ca |

8.3८.३

वरदाय वरिष्ठाय श्मशानरतये नमः ॥ (८।३)

varadāya variṣṭhāya śmaśānarataye namaḥ ||

9.1९.१

नमो नरस्य कर्त्रे च स्थितिकर्त्रे नमः सदा । (९।१)

namo narasya kartre ca sthitikartre namaḥ sadā |

9.2९.२

उत्पत्तिप्रलयानां च कर्त्रे सर्वसहाय च ॥ (९।२)

utpattipralayānāṃ ca kartre sarvasahāya ca ||

10.1१०.१

ऋषिदैवतनाथाय सर्वभूताधिपाय च । (१०।१)

ṛṣidaivatanāthāya sarvabhūtādhipāya ca |

10.2१०.२

शिवः सौम्यश्च देवेश भव नो भक्तवत्सल ॥ (१०।२)

śivaḥ saumyaśca deveśa bhava no bhaktavatsala ||

11.1११.१

सनत्कुमार उवाच । (११।१)

sanatkumāra uvāca

11.2११.२

ब्रह्मण्यथैवं स्तुवति देवदेवः स लोकपः । (११।२)

brahmaṇyathaivaṃ stuvati devadevaḥ sa lokapaḥ |

11.3११.३

उवाच तुष्टस्तान्देवानृषींश्च तपसैधितान् ॥ (११।३)

uvāca tuṣṭastāndevānṛṣīṃśca tapasaidhitān ||

12.1१२.१

तुष्टो ऽस्म्यनेन वः सम्यक्तपसा ऋषिदेवताः । (१२।१)

tuṣṭo 'smyanena vaḥ samyaktapasā ṛṣidevatāḥ |

12.2१२.२

वरं ब्रूत प्रदास्यामि सुनिश्चिन्त्य स उच्यताम् ॥ (१२।२)

varaṃ brūta pradāsyāmi suniścintya sa ucyatām ||

13.1१३.१

सनत्कुमार उवाच । (१३।१)

sanatkumāra uvāca

13.2१३.२

अथ सर्वानभिप्रेक्ष्य संतुष्टांस्तपसैधितान् । (१३।२)

atha sarvānabhiprekṣya saṃtuṣṭāṃstapasaidhitān |

13.3१३.३

दर्शनेनैव विप्रेन्द्र ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ (१३।३)

darśanenaiva viprendra brahmā vacanamabravīt ||

14.1१४.१

ब्रह्मोवाच । (१४।१)

brahmovāca |

14.2१४.२

यदि तुष्टो ऽसि देवेश यदि देयो वरश्च नः । (१४।२)

yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varaśca naḥ |

14.3१४.३

तस्माच्छिवश्च सौम्यश्च दृश्यश्चैव भवस्व नः ॥ (१४।३)

tasmācchivaśca saumyaśca dṛśyaścaiva bhavasva naḥ ||

15.1१५.१

सुखसंव्यवहार्यश्च नित्यं तुष्टमनास्तथा । (१५।१)

sukhasaṃvyavahāryaśca nityaṃ tuṣṭamanāstathā |

15.2१५.२

सर्वकार्येषु च सदा हितः पथ्यश्च शंकरः ॥ (१५।२)

sarvakāryeṣu ca sadā hitaḥ pathyaśca śaṃkaraḥ ||

16.1१६.१

सह देव्या ससूनुश्च सह देवगणैरपि । (१६।१)

saha devyā sasūnuśca saha devagaṇairapi |

16.2१६.२

एष नो दीयतां देव वरो वरसहस्रद ॥ (१६।२)

eṣa no dīyatāṃ deva varo varasahasrada ||

17.1१७.१

सनत्कुमार उवाच । (१७।१)

sanatkumāra uvāca

17.2१७.२

एवमुक्तः स भगवान्ब्रह्मणा देवसत्तमः । (१७।२)

evamuktaḥ sa bhagavānbrahmaṇā devasattamaḥ |

17.3१७.३

स्वकं तेजो महद्दिव्यं व्यसृजत्सर्वयोगवित् ॥ (१७।३)

svakaṃ tejo mahaddivyaṃ vyasṛjatsarvayogavit ||

18.1१८.१

अर्धेन तेजसः स्वस्य मुखादुल्कां ससर्ज ह । (१८।१)

ardhena tejasaḥ svasya mukhādulkāṃ sasarja ha |

18.2१८.२

तामाह भव नारीति भगवान्विश्वरूपधृक् ॥ (१८।२)

tāmāha bhava nārīti bhagavānviśvarūpadhṛk ||

19.1१९.१

साकाशं द्यां च भूमिं च महिम्ना व्याप्य विष्ठिता । (१९।१)

sākāśaṃ dyāṃ ca bhūmiṃ ca mahimnā vyāpya viṣṭhitā |

19.2१९.२

उपतस्थे च देवेशं दीप्यमाना यथा तडित् ॥ (१९।२)

upatasthe ca deveśaṃ dīpyamānā yathā taḍit ||

20.1२०.१

तामाह प्रहसन्देवो देवीं कमललोचनाम् । (२०।१)

tāmāha prahasandevo devīṃ kamalalocanām |

20.2२०.२

ब्रह्माणं देवि वरदमाराधय शुचिस्मिते ॥ (२०।२)

brahmāṇaṃ devi varadamārādhaya śucismite ||

21.1२१.१

सा तथेति प्रतिज्ञाय तपस्तप्तुं प्रचक्रमे । (२१।१)

sā tatheti pratijñāya tapastaptuṃ pracakrame |

21.2२१.२

रुद्रश्च तानृषीनाह शृणुध्वं मम तोषणे । (२१।२)

rudraśca tānṛṣīnāha śṛṇudhvaṃ mama toṣaṇe |

21.3२१.३

फलं फलवतां श्रेष्ठा यद्ब्रवीमि तपोधनाः ॥ (२१।३)

phalaṃ phalavatāṃ śreṣṭhā yadbravīmi tapodhanāḥ ||

22.1२२.१

अमरा जरया त्यक्ता अरोगा जन्मवर्जिताः । (२२।१)

amarā jarayā tyaktā arogā janmavarjitāḥ |

22.2२२.२

मद्भक्तास्तपसा युक्ता इहैव च निवत्स्यथ ॥ (२२।२)

madbhaktāstapasā yuktā ihaiva ca nivatsyatha ||

23.1२३.१

अयं चैवाश्रमः श्रेष्ठः स्वर्णशृङ्गो ऽचलोत्तमः । (२३।१)

ayaṃ caivāśramaḥ śreṣṭhaḥ svarṇaśṛṅgo 'calottamaḥ |

23.2२३.२

पुण्यं पवित्रं स्थानं वै भविष्यति न संशयः ॥ (२३।२)

puṇyaṃ pavitraṃ sthānaṃ vai bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||

24.1२४.१

मैनाके पर्वते श्रेष्ठे स्वर्णो ऽहमभवं यतः । (२४।१)

maināke parvate śreṣṭhe svarṇo 'hamabhavaṃ yataḥ |

24.2२४.२

स्वर्णाक्षीं चासृजं देवीं स्वर्णाक्षं तेन तत् स्मृतम् ॥ (२४।२)

svarṇākṣīṃ cāsṛjaṃ devīṃ svarṇākṣaṃ tena tat smṛtam ||

25.1२५.१

स्वर्णाक्षे ऋषयो यूयं षट्कुलीयास्तपोधनाः । (२५।१)

svarṇākṣe ṛṣayo yūyaṃ ṣaṭkulīyāstapodhanāḥ |

25.2२५.२

निवत्स्यथ मयाज्ञप्ताः स्वर्णाक्षं वै ततश्च ह । (२५।२)

nivatsyatha mayājñaptāḥ svarṇākṣaṃ vai tataśca ha |

25.3२५.३

समन्ताद्योजनं क्षेत्रं पवित्रं तन्न संशयः ॥ (२५।३)

samantādyojanaṃ kṣetraṃ pavitraṃ tanna saṃśayaḥ ||

26.1२६.१

देवगन्धर्वचरितम् अप्सरोगणसेवितम् । (२६।१)

devagandharvacaritam apsarogaṇasevitam |

26.2२६.२

सिंहेभशरभाकीर्णं शार्दूलर्क्षमृगाकुलम् । (२६।२)

siṃhebhaśarabhākīrṇaṃ śārdūlarkṣamṛgākulam |

26.3२६.३

अनेकविहगाकीर्णं लतावृक्षक्षुपाकुलम् ॥ (२६।३)

anekavihagākīrṇaṃ latāvṛkṣakṣupākulam ||

27.1२७.१

ब्रह्मचारी नियमवाञ्जितक्रोधो जितेन्द्रियः । (२७।१)

brahmacārī niyamavāñjitakrodho jitendriyaḥ |

27.2२७.२

उपोष्य त्रिगुणां रात्रिं चरुं कृत्वा निवेद्य च । (२७।२)

upoṣya triguṇāṃ rātriṃ caruṃ kṛtvā nivedya ca |

27.3२७.३

यत्र तत्र मृतः सो ऽपि ब्रह्मलोके निवत्स्यति ॥ (२७।३)

yatra tatra mṛtaḥ so 'pi brahmaloke nivatsyati ||

28.1२८.१

यो ऽप्येवमेव कामात्मा पश्येत्तत्र वृषध्वजम् । (२८।१)

yo 'pyevameva kāmātmā paśyettatra vṛṣadhvajam |

28.2२८.२

गोसहस्रफलं सो ऽपि मत्प्रसादादवाप्स्यति । (२८।२)

gosahasraphalaṃ so 'pi matprasādādavāpsyati |

28.3२८.३

नियमेन मृतश्चात्र मया सह चरिष्यति ॥ (२८।३)

niyamena mṛtaścātra mayā saha cariṣyati ||

29.1२९.१

यावत्स्थास्यन्ति लोकाश्च मैनाकश्चाप्ययं गिरिः । (२९।१)

yāvatsthāsyanti lokāśca mainākaścāpyayaṃ giriḥ |

29.2२९.२

तावत्सह मया देवा मत्प्रसादाच्चरिष्यथ ॥ (२९।२)

tāvatsaha mayā devā matprasādāccariṣyatha ||

30.1३०.१

एवं स तानृषीनुक्त्वा दृष्ट्वा सौम्येन चक्षुषा । (३०।१)

evaṃ sa tānṛṣīnuktvā dṛṣṭvā saumyena cakṣuṣā |

30.2३०.२

पश्यतामेव सर्वेषां तत्रैवान्तरधीयत ॥ (३०।२)

paśyatāmeva sarveṣāṃ tatraivāntaradhīyata ||

31.1३१.१

सनत्कुमार उवाच । (३१।१)

sanatkumāra uvāca

31.2३१.२

य इमं शृणुयान्मर्त्यो द्विजातीञ्छ्रावयेत वा । (३१।२)

ya imaṃ śṛṇuyānmartyo dvijātīñchrāvayeta vā |

31.3३१.३

सो ऽपि तत्फलमासाद्य चरेन्मृत्युविवर्जितः ॥ (३१।३)

so 'pi tatphalamāsādya carenmṛtyuvivarjitaḥ ||

32.1३२.१

जयति जलदवाहः सर्वभूतान्तकालः शमदमनियतानां क्लेशहर्ता यतीनाम् । (३२।१)

jayati jaladavāhaḥ sarvabhūtāntakālaḥ śamadamaniyatānāṃ kleśahartā yatīnām |

32.2३२.२

जननमरणहर्ता चेष्टतां धार्मिकाणां विविधकरणयुक्तः खेचरः पादचारी ॥ (३२।२)

jananamaraṇahartā ceṣṭatāṃ dhārmikāṇāṃ vividhakaraṇayuktaḥ khecaraḥ pādacārī ||

33.1३३.१

मदनपुरविदारी नेत्रदन्तावपाती विगतभयविषादः सर्वभूतप्रचेताः । (३३।१)

madanapuravidārī netradantāvapātī vigatabhayaviṣādaḥ sarvabhūtapracetāḥ |

33.2३३.२

सततम् अभिदधानश् चेकितानात्मचित्तः करचरणललामः सर्वदृग्देवदेवः ॥ (३३।२)

satatam abhidadhānaś cekitānātmacittaḥ karacaraṇalalāmaḥ sarvadṛgdevadevaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur, 9

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit