SkPur, 9
Select a line for its word-by-word analysis.
ते दृष्ट्वा देवदेवेशं सर्वे सब्रह्मकाः सुराः । (१।२)
te dṛṣṭvā devadeveśaṃ sarve sabrahmakāḥ surāḥ |
अस्तुवन्वाग्भिरिष्टाभिः प्रणम्य वृषवाहनम् ॥ (१।३)
astuvanvāgbhiriṣṭābhiḥ praṇamya vṛṣavāhanam ||
नमो नरस्य कर्त्रे च स्थितिकर्त्रे नमः सदा । (९।१)
namo narasya kartre ca sthitikartre namaḥ sadā |
शिवः सौम्यश्च देवेश भव नो भक्तवत्सल ॥ (१०।२)
śivaḥ saumyaśca deveśa bhava no bhaktavatsala ||
ब्रह्मण्यथैवं स्तुवति देवदेवः स लोकपः । (११।२)
brahmaṇyathaivaṃ stuvati devadevaḥ sa lokapaḥ |
उवाच तुष्टस्तान्देवानृषींश्च तपसैधितान् ॥ (११।३)
uvāca tuṣṭastāndevānṛṣīṃśca tapasaidhitān ||
तुष्टो ऽस्म्यनेन वः सम्यक्तपसा ऋषिदेवताः । (१२।१)
tuṣṭo 'smyanena vaḥ samyaktapasā ṛṣidevatāḥ |
वरं ब्रूत प्रदास्यामि सुनिश्चिन्त्य स उच्यताम् ॥ (१२।२)
varaṃ brūta pradāsyāmi suniścintya sa ucyatām ||
अथ सर्वानभिप्रेक्ष्य संतुष्टांस्तपसैधितान् । (१३।२)
atha sarvānabhiprekṣya saṃtuṣṭāṃstapasaidhitān |
दर्शनेनैव विप्रेन्द्र ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ (१३।३)
darśanenaiva viprendra brahmā vacanamabravīt ||
यदि तुष्टो ऽसि देवेश यदि देयो वरश्च नः । (१४।२)
yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varaśca naḥ |
तस्माच्छिवश्च सौम्यश्च दृश्यश्चैव भवस्व नः ॥ (१४।३)
tasmācchivaśca saumyaśca dṛśyaścaiva bhavasva naḥ ||
सुखसंव्यवहार्यश्च नित्यं तुष्टमनास्तथा । (१५।१)
sukhasaṃvyavahāryaśca nityaṃ tuṣṭamanāstathā |
सर्वकार्येषु च सदा हितः पथ्यश्च शंकरः ॥ (१५।२)
sarvakāryeṣu ca sadā hitaḥ pathyaśca śaṃkaraḥ ||
स्वकं तेजो महद्दिव्यं व्यसृजत्सर्वयोगवित् ॥ (१७।३)
svakaṃ tejo mahaddivyaṃ vyasṛjatsarvayogavit ||
अर्धेन तेजसः स्वस्य मुखादुल्कां ससर्ज ह । (१८।१)
ardhena tejasaḥ svasya mukhādulkāṃ sasarja ha |
साकाशं द्यां च भूमिं च महिम्ना व्याप्य विष्ठिता । (१९।१)
sākāśaṃ dyāṃ ca bhūmiṃ ca mahimnā vyāpya viṣṭhitā |
सा तथेति प्रतिज्ञाय तपस्तप्तुं प्रचक्रमे । (२१।१)
sā tatheti pratijñāya tapastaptuṃ pracakrame |
फलं फलवतां श्रेष्ठा यद्ब्रवीमि तपोधनाः ॥ (२१।३)
phalaṃ phalavatāṃ śreṣṭhā yadbravīmi tapodhanāḥ ||
मद्भक्तास्तपसा युक्ता इहैव च निवत्स्यथ ॥ (२२।२)
madbhaktāstapasā yuktā ihaiva ca nivatsyatha ||
अयं चैवाश्रमः श्रेष्ठः स्वर्णशृङ्गो ऽचलोत्तमः । (२३।१)
ayaṃ caivāśramaḥ śreṣṭhaḥ svarṇaśṛṅgo 'calottamaḥ |
पुण्यं पवित्रं स्थानं वै भविष्यति न संशयः ॥ (२३।२)
puṇyaṃ pavitraṃ sthānaṃ vai bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
मैनाके पर्वते श्रेष्ठे स्वर्णो ऽहमभवं यतः । (२४।१)
maināke parvate śreṣṭhe svarṇo 'hamabhavaṃ yataḥ |
स्वर्णाक्षीं चासृजं देवीं स्वर्णाक्षं तेन तत् स्मृतम् ॥ (२४।२)
svarṇākṣīṃ cāsṛjaṃ devīṃ svarṇākṣaṃ tena tat smṛtam ||
स्वर्णाक्षे ऋषयो यूयं षट्कुलीयास्तपोधनाः । (२५।१)
svarṇākṣe ṛṣayo yūyaṃ ṣaṭkulīyāstapodhanāḥ |
निवत्स्यथ मयाज्ञप्ताः स्वर्णाक्षं वै ततश्च ह । (२५।२)
nivatsyatha mayājñaptāḥ svarṇākṣaṃ vai tataśca ha |
समन्ताद्योजनं क्षेत्रं पवित्रं तन्न संशयः ॥ (२५।३)
samantādyojanaṃ kṣetraṃ pavitraṃ tanna saṃśayaḥ ||
ब्रह्मचारी नियमवाञ्जितक्रोधो जितेन्द्रियः । (२७।१)
brahmacārī niyamavāñjitakrodho jitendriyaḥ |
उपोष्य त्रिगुणां रात्रिं चरुं कृत्वा निवेद्य च । (२७।२)
upoṣya triguṇāṃ rātriṃ caruṃ kṛtvā nivedya ca |
यत्र तत्र मृतः सो ऽपि ब्रह्मलोके निवत्स्यति ॥ (२७।३)
yatra tatra mṛtaḥ so 'pi brahmaloke nivatsyati ||
यो ऽप्येवमेव कामात्मा पश्येत्तत्र वृषध्वजम् । (२८।१)
yo 'pyevameva kāmātmā paśyettatra vṛṣadhvajam |
गोसहस्रफलं सो ऽपि मत्प्रसादादवाप्स्यति । (२८।२)
gosahasraphalaṃ so 'pi matprasādādavāpsyati |
यावत्स्थास्यन्ति लोकाश्च मैनाकश्चाप्ययं गिरिः । (२९।१)
yāvatsthāsyanti lokāśca mainākaścāpyayaṃ giriḥ |
एवं स तानृषीनुक्त्वा दृष्ट्वा सौम्येन चक्षुषा । (३०।१)
evaṃ sa tānṛṣīnuktvā dṛṣṭvā saumyena cakṣuṣā |
य इमं शृणुयान्मर्त्यो द्विजातीञ्छ्रावयेत वा । (३१।२)
ya imaṃ śṛṇuyānmartyo dvijātīñchrāvayeta vā |
सो ऽपि तत्फलमासाद्य चरेन्मृत्युविवर्जितः ॥ (३१।३)
so 'pi tatphalamāsādya carenmṛtyuvivarjitaḥ ||
जयति जलदवाहः सर्वभूतान्तकालः शमदमनियतानां क्लेशहर्ता यतीनाम् । (३२।१)
jayati jaladavāhaḥ sarvabhūtāntakālaḥ śamadamaniyatānāṃ kleśahartā yatīnām |
जननमरणहर्ता चेष्टतां धार्मिकाणां विविधकरणयुक्तः खेचरः पादचारी ॥ (३२।२)
jananamaraṇahartā ceṣṭatāṃ dhārmikāṇāṃ vividhakaraṇayuktaḥ khecaraḥ pādacārī ||
मदनपुरविदारी नेत्रदन्तावपाती विगतभयविषादः सर्वभूतप्रचेताः । (३३।१)
madanapuravidārī netradantāvapātī vigatabhayaviṣādaḥ sarvabhūtapracetāḥ |
सततम् अभिदधानश् चेकितानात्मचित्तः करचरणललामः सर्वदृग्देवदेवः ॥ (३३।२)
satatam abhidadhānaś cekitānātmacittaḥ karacaraṇalalāmaḥ sarvadṛgdevadevaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.