SkPur, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
भैक्ष्यं भैक्ष्यमिति प्रोच्य द्वारे समवातिष्ठत ॥ (१।३)
bhaikṣyaṃ bhaikṣyamiti procya dvāre samavātiṣṭhata ||
येन चिह्नेन लोको ऽयं चिह्नितः स्याज् जगत्पते ॥ (४।३)
yena cihnena loko 'yaṃ cihnitaḥ syāj jagatpate ||
यस्मात्त्वमक्षरो भूत्वा मम वाचो विनिःसृता । (७।२)
yasmāttvamakṣaro bhūtvā mama vāco viniḥsṛtā |
सर्वविद्याधिदेवी त्वं तस्माद् देवि भविष्यसि ॥ (७।३)
sarvavidyādhidevī tvaṃ tasmād devi bhaviṣyasi ||
तस्मात्सरस्वतीत्येव लोके ख्यातिं गमिष्यसि ॥ (८।२)
tasmātsarasvatītyeva loke khyātiṃ gamiṣyasi ||
इमं लोकं वराम्भोभिः पावयित्वा च सुप्रभे । (९।१)
imaṃ lokaṃ varāmbhobhiḥ pāvayitvā ca suprabhe |
सर्वांल् लोकांस्तारयित्री पुनस्त्वं नात्र संशयः ॥ (९।२)
sarvāṃl lokāṃstārayitrī punastvaṃ nātra saṃśayaḥ ||
यज्ञभागं च देवास्ते दास्यन्ति सपितामहाः । (१०।१)
yajñabhāgaṃ ca devāste dāsyanti sapitāmahāḥ |
पुण्या च सर्वसरितां भविष्यसि न संशयः ॥ (१०।२)
puṇyā ca sarvasaritāṃ bhaviṣyasi na saṃśayaḥ ||
चक्रे ब्रह्मसरः पुण्यं ब्रह्मलोके ऽतिपावनम् ॥ (११।२)
cakre brahmasaraḥ puṇyaṃ brahmaloke 'tipāvanam ||
इमं लोकमनुप्राप्य देशे श्रेष्ठे ऽवातिष्ठत ॥ (१३।२)
imaṃ lokamanuprāpya deśe śreṣṭhe 'vātiṣṭhata ||
स्थापयामास दीप्तार्चिर्गणानामग्रतः प्रभुः ॥ (१४।२)
sthāpayāmāsa dīptārcirgaṇānāmagrataḥ prabhuḥ ||
तत्स्थापितमथो दृष्ट्वा गणाः सर्वे महात्मनः । (१५।१)
tatsthāpitamatho dṛṣṭvā gaṇāḥ sarve mahātmanaḥ |
क्षुब्धार्णवाशनिप्रख्यं नभो येन व्यशीर्यत ॥ (१५।३)
kṣubdhārṇavāśaniprakhyaṃ nabho yena vyaśīryata ||
हालाहल इति ख्यातस्तं देशं सो ऽभ्यगच्छत ॥ (१६।२)
hālāhala iti khyātastaṃ deśaṃ so 'bhyagacchata ||
अमृष्यमाणः क्रोधान्धो दुरात्मा यज्ञनाशकः । (१७।१)
amṛṣyamāṇaḥ krodhāndho durātmā yajñanāśakaḥ |
ब्रह्मदत्तवरश्चैव अवध्यः सर्वजन्तुभिः । (१७।२)
brahmadattavaraścaiva avadhyaḥ sarvajantubhiḥ |
सम्प्रेक्ष्याह गणाध्यक्षो गणान्सर्वान्पिनाकिनः ॥ (१८।२)
samprekṣyāha gaṇādhyakṣo gaṇānsarvānpinākinaḥ ||
दैत्यो ऽयं गणपा दुष्टस्त्रैलोक्यसुरकण्टकः । (१९।१)
daityo 'yaṃ gaṇapā duṣṭastrailokyasurakaṇṭakaḥ |
ततस्ते गणपाः सर्वे समायान्तं सुरद्विषम् । (२०।१)
tataste gaṇapāḥ sarve samāyāntaṃ suradviṣam |
भित्त्वा शूलेन संक्रुद्धा विगतासुं च चक्रिरे ॥ (२०।२)
bhittvā śūlena saṃkruddhā vigatāsuṃ ca cakrire ||
हते तस्मिंस्तदा देवो दिशः सर्वा अवैक्षत । (२१।१)
hate tasmiṃstadā devo diśaḥ sarvā avaikṣata |
ताभ्यः पिशाचा वृत्तास्याः पिशाच्यश्च महाबलाः । (२१।२)
tābhyaḥ piśācā vṛttāsyāḥ piśācyaśca mahābalāḥ |
अभ्यगच्छन्त देवेशं ताभ्यस्तं विनिवेदयत् ॥ (२१।३)
abhyagacchanta deveśaṃ tābhyastaṃ vinivedayat ||
भक्षयन्ति स्म महिषं मित्वा मित्वा यतस्तु ताः । (२३।१)
bhakṣayanti sma mahiṣaṃ mitvā mitvā yatastu tāḥ |
कपालं स्थापितं यस्मात्तस्मिन्देशे पिनाकिना । (२४।१)
kapālaṃ sthāpitaṃ yasmāttasmindeśe pinākinā |
महाकपालं तत् तस्मात् त्रिषु लोकेषु गद्यते ॥ (२४।२)
mahākapālaṃ tat tasmāt triṣu lokeṣu gadyate ||
आगत्याथ ततो ब्रह्मा देवतानां गणैर्वृतः । (२६।१)
āgatyātha tato brahmā devatānāṃ gaṇairvṛtaḥ |
कपर्दिनमुपामन्त्र्य तं देशं सो ऽन्वगृह्णत ॥ (२६।२)
kapardinamupāmantrya taṃ deśaṃ so 'nvagṛhṇata ||
भविष्यति न संदेहः सिद्धक्षेत्रं महात्मनः ॥ (२७।२)
bhaviṣyati na saṃdehaḥ siddhakṣetraṃ mahātmanaḥ ||
श्मेति हि प्रोच्यते पापं क्षयं शानं विदुर्बुधाः । (२८।१)
śmeti hi procyate pāpaṃ kṣayaṃ śānaṃ vidurbudhāḥ |
ध्यानेन नियमैश्चैव श्मशानं तेन संज्ञितम् । (२८।२)
dhyānena niyamaiścaiva śmaśānaṃ tena saṃjñitam |
गुह्यं देवातिदेवस्य परं प्रियमनुत्तमम् ॥ (२८।३)
guhyaṃ devātidevasya paraṃ priyamanuttamam ||
त्रिरात्रोपोषितश्चैव अर्चयित्वा वृषध्वजम् । (२९।२)
trirātropoṣitaścaiva arcayitvā vṛṣadhvajam |
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं यत्तदवाप्स्यति ॥ (२९।३)
rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ yattadavāpsyati ||
यश्च प्राणान्प्रियांस्तत्र परित्यक्ष्यति मानवः । (३०।१)
yaśca prāṇānpriyāṃstatra parityakṣyati mānavaḥ |
ततः स तत्र संस्थाप्य देवस्यार्चाद्वयं शुभम् । (३१।२)
tataḥ sa tatra saṃsthāpya devasyārcādvayaṃ śubham |
शूलेश्वरं महाकायं रुद्रस्यायतनं शुभम् ॥ (३१।३)
śūleśvaraṃ mahākāyaṃ rudrasyāyatanaṃ śubham ||
कश्मीरः सो ऽभवन्नाम्ना देशः पुण्यतमः सदा ॥ (३३।२)
kaśmīraḥ so 'bhavannāmnā deśaḥ puṇyatamaḥ sadā ||
पश्यतां सर्वदेवानामन्तर्धानमगात्प्रभुः ॥ (३४।२)
paśyatāṃ sarvadevānāmantardhānamagātprabhuḥ ||
तदद्यापि महद्दिव्यं सरस्तत्र प्रदृश्यते । (३६।१)
tadadyāpi mahaddivyaṃ sarastatra pradṛśyate |
महाकपालं विप्रेन्द्राः स्वर्गास्तत्राक्षयाः स्मृताः ॥ (३६।२)
mahākapālaṃ viprendrāḥ svargāstatrākṣayāḥ smṛtāḥ ||
इदं शुभं दिव्यमधर्मनाशनं महाफलं सेन्द्रसुरासुरार्चितम् । (३७।१)
idaṃ śubhaṃ divyamadharmanāśanaṃ mahāphalaṃ sendrasurāsurārcitam |
महाकपालं प्रकृतोपदर्शनं सुरेशलोकादिविगाहने हितम् ॥ (३७।२)
mahākapālaṃ prakṛtopadarśanaṃ sureśalokādivigāhane hitam ||
तपोधनैः सिद्धगणैश्च संस्तुतं दिविष्ठतुल्यद्विजराजमण्डले । (३८।१)
tapodhanaiḥ siddhagaṇaiśca saṃstutaṃ diviṣṭhatulyadvijarājamaṇḍale |
पठेन्नरो यः शृणुयाच्च सर्वदा त्रिपिष्टपं गच्छति सो ऽभिनन्दितः ॥ (३८।२)
paṭhennaro yaḥ śṛṇuyācca sarvadā tripiṣṭapaṃ gacchati so 'bhinanditaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.