स्कन्दपुराणSkandapurāṇa

SkPur, 17

17 of 24 · 68 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

व्यास उवाच । (१।१)

vyāsa uvāca

1.2१.२

कस्मात् स राजा तमृषिं चखाद तपसान्वितम् । (१।२)

kasmāt sa rājā tamṛṣiṃ cakhāda tapasānvitam |

1.3१.३

रक्षसा स किमर्थं च हृतचेता अभवन्नृपः ॥ (१।३)

rakṣasā sa kimarthaṃ ca hṛtacetā abhavannṛpaḥ ||

2.1२.१

सनत्कुमार उवाच । (२।१)

sanatkumāra uvāca

2.2२.२

वसिष्ठयाज्यो राजासीन्नाम्ना मित्रसहः प्रभुः । (२।२)

vasiṣṭhayājyo rājāsīnnāmnā mitrasahaḥ prabhuḥ |

2.3२.३

सुदासपुत्रो बलवान् इन्द्रचन्द्रसमद्युतिः ॥ (२।३)

sudāsaputro balavān indracandrasamadyutiḥ ||

3.1३.१

तम् आगम्योचिवाञ् शक्तिश् चरिष्ये दीक्षितो व्रतम् । (३।१)

tam āgamyocivāñ śaktiś cariṣye dīkṣito vratam |

3.2३.२

तत्र मे निशि राजेन्द्र सदैव पिशिताशनम् ॥ (३।२)

tatra me niśi rājendra sadaiva piśitāśanam ||

4.1४.१

इहागतस्य यच्छस्व शुचि सर्वगुणान्वितम् । (४।१)

ihāgatasya yacchasva śuci sarvaguṇānvitam |

4.2४.२

अप्रतीकारसंयुक्तम् एकदैकान्त एव च ॥ (४।२)

apratīkārasaṃyuktam ekadaikānta eva ca ||

5.1५.१

एवमस्त्विति तेनोक्तो जगाम स महामनाः । (५।१)

evamastviti tenokto jagāma sa mahāmanāḥ |

5.2५.२

अथास्यान्तर्हितं रक्षो नृपतेरभवत्तदा । (५।२)

athāsyāntarhitaṃ rakṣo nṛpaterabhavattadā |

5.3५.३

नाज्ञापयत्तदा सूदं तस्यार्थे मुनिसत्तम ॥ (५।३)

nājñāpayattadā sūdaṃ tasyārthe munisattama ||

6.1६.१

गते ऽथ दिवसे तात संस्मृत्य प्रयतात्मवान् । (६।१)

gate 'tha divase tāta saṃsmṛtya prayatātmavān |

6.2६.२

सूदमाहूय चोवाच आर्तवत्स नराधिपः ॥ (६।२)

sūdamāhūya covāca ārtavatsa narādhipaḥ ||

7.1७.१

सौदास उवाच । (७।१)

saudāsa uvāca

7.2७.२

मयामृतवसो प्रातर्गुरुपुत्रस्य धीमतः । (७।२)

mayāmṛtavaso prātarguruputrasya dhīmataḥ |

7.3७.३

पिशितं सम्प्रतिज्ञातं भोजनं निशि संस्कृतम् । (७।३)

piśitaṃ sampratijñātaṃ bhojanaṃ niśi saṃskṛtam |

7.4७.४

तत्कुरुष्व तथा क्षिप्रं कालो नो नात्यगाद् यथा ॥ (७।४)

tatkuruṣva tathā kṣipraṃ kālo no nātyagād yathā ||

8.1८.१

स एवमुक्तः प्रोवाच सूदो ऽमृतवसुस्तदा । (८।१)

sa evamuktaḥ provāca sūdo 'mṛtavasustadā |

8.2८.२

राजंस्त्वया नो नाख्यातं प्रागेव नरपुंगव । (८।२)

rājaṃstvayā no nākhyātaṃ prāgeva narapuṃgava |

8.3८.३

साम्प्रतं नास्ति पिशितं स्तोकमप्यभिकाङ्क्षितम् ॥ (८।३)

sāmprataṃ nāsti piśitaṃ stokamapyabhikāṅkṣitam ||

9.1९.१

पिशितस्यैव चाल्पत्वाद्बहूनां चैव तद्भुजाम् । (९।१)

piśitasyaiva cālpatvādbahūnāṃ caiva tadbhujām |

9.2९.२

अमितस्य प्रदानाच्च न किंचिदवशिष्यते ॥ (९।२)

amitasya pradānācca na kiṃcidavaśiṣyate ||

10.1१०.१

राजोवाच । (१०।१)

rājovāca |

10.2१०.२

जाने सर्वोपयोगं च जाने चादुष्टतां तव । (१०।२)

jāne sarvopayogaṃ ca jāne cāduṣṭatāṃ tava |

10.3१०.३

जाने स्तोकं च पिशितं कार्यं चेदं तथाविधम् । (१०।३)

jāne stokaṃ ca piśitaṃ kāryaṃ cedaṃ tathāvidham |

10.4१०.४

मृग्यतां पिशितं क्षिप्रं लब्धव्यं यत्र मन्यसे ॥ (१०।४)

mṛgyatāṃ piśitaṃ kṣipraṃ labdhavyaṃ yatra manyase ||

11.1११.१

सनत्कुमार उवाच । (११।१)

sanatkumāra uvāca

11.2११.२

एवमुक्तो ऽमृतवसुः प्रयत्नं महदास्थितः । (११।२)

evamukto 'mṛtavasuḥ prayatnaṃ mahadāsthitaḥ |

11.3११.३

पिशितं मृगयन्सम्यङ्नाप्यविन्दत कर्हिचित् ॥ (११।३)

piśitaṃ mṛgayansamyaṅnāpyavindata karhicit ||

12.1१२.१

यदा न लब्धवान्मांसं तदोवाच नराधिपम् । (१२।१)

yadā na labdhavānmāṃsaṃ tadovāca narādhipam |

12.2१२.२

गत्वा निशि महाराजम् इदं वचनमर्थवत् ॥ (१२।२)

gatvā niśi mahārājam idaṃ vacanamarthavat ||

13.1१३.१

राजन्न पिशितं त्व् अस्ति पुरे ऽस्मिञ्छुचि कर्हिचित् । (१३।१)

rājanna piśitaṃ tv asti pure 'smiñchuci karhicit |

13.2१३.२

मृगयन्परिखिन्नो ऽस्मि शाधि किं करवाणि ते ॥ (१३।२)

mṛgayanparikhinno 'smi śādhi kiṃ karavāṇi te ||

14.1१४.१

सनत्कुमार उवाच । (१४।१)

sanatkumāra uvāca

14.2१४.२

स एवमुक्तः सूदेन तस्मिन्काले नराधिपः । (१४।२)

sa evamuktaḥ sūdena tasminkāle narādhipaḥ |

14.3१४.३

नोवाच किंचित्तं सूदं तूष्णीमेव बभूव ह ॥ (१४।३)

novāca kiṃcittaṃ sūdaṃ tūṣṇīmeva babhūva ha ||

15.1१५.१

तदन्तरमभिप्रेक्ष्य विश्वामित्रसमीरितः । (१५।१)

tadantaramabhiprekṣya viśvāmitrasamīritaḥ |

15.2१५.२

राक्षसो रुधिरो नाम संविवेश नराधिपम् ॥ (१५।२)

rākṣaso rudhiro nāma saṃviveśa narādhipam ||

16.1१६.१

रक्षसा स तदाविष्टो रुधिरेण दुरात्मना । (१६।१)

rakṣasā sa tadāviṣṭo rudhireṇa durātmanā |

16.2१६.२

उवाच सूदं शनकैः कर्णमूले महाद्युतिः ॥ (१६।२)

uvāca sūdaṃ śanakaiḥ karṇamūle mahādyutiḥ ||

17.1१७.१

गच्छ यत्किंचिदानीय मांसं मानुषमन्ततः । (१७।१)

gaccha yatkiṃcidānīya māṃsaṃ mānuṣamantataḥ |

17.2१७.२

गार्दभं वाप्यथौष्ट्रं वा सर्वं संस्कर्तुमर्हसि ॥ (१७।२)

gārdabhaṃ vāpyathauṣṭraṃ vā sarvaṃ saṃskartumarhasi ||

18.1१८.१

किमसौ ज्ञास्यते रात्रौ त्वया भूयश्च संस्कृतम् । (१८।१)

kimasau jñāsyate rātrau tvayā bhūyaśca saṃskṛtam |

18.2१८.२

रसवद्गन्धवच्चैव क्षिप्रमेव समाचर ॥ (१८।२)

rasavadgandhavaccaiva kṣiprameva samācara ||

19.1१९.१

सनत्कुमार उवाच । (१९।१)

sanatkumāra uvāca

19.2१९.२

स एवमुक्तस्तेनाथ मानुषं मांसमाददे । (१९।२)

sa evamuktastenātha mānuṣaṃ māṃsamādade |

19.3१९.३

राजापकारिणो व्यास मृतोत्सृष्टस्य कस्यचित् ॥ (१९।३)

rājāpakāriṇo vyāsa mṛtotsṛṣṭasya kasyacit ||

20.1२०.१

अथार्धरात्रसमये भास्कराकारवर्चसम् । (२०।१)

athārdharātrasamaye bhāskarākāravarcasam |

20.2२०.२

शतानलसमप्रख्यमपश्यन्मुनिसत्तमम् ॥ (२०।२)

śatānalasamaprakhyamapaśyanmunisattamam ||

21.1२१.१

स तमर्घ्येण पाद्येन आसनाग्र्यवरेण च । (२१।१)

sa tamarghyeṇa pādyena āsanāgryavareṇa ca |

21.2२१.२

समर्चयित्वा विधिवदन्नमस्योपपादयत् ॥ (२१।२)

samarcayitvā vidhivadannamasyopapādayat ||

22.1२२.१

स तदन्नं समानीतं समालभ्य महातपाः । (२२।१)

sa tadannaṃ samānītaṃ samālabhya mahātapāḥ |

22.2२२.२

चुकोप कुपितश्चाह पार्थिवं प्रदहन्निव ॥ (२२।२)

cukopa kupitaścāha pārthivaṃ pradahanniva ||

23.1२३.१

शक्तिरुवाच । (२३।१)

śaktiruvāca |

23.2२३.२

पार्थिवाधम विप्राणां भोजनं राक्षसोचितम् । (२३।२)

pārthivādhama viprāṇāṃ bhojanaṃ rākṣasocitam |

23.3२३.३

न दीयते विधिज्ञेन त्वं तु मामवमन्यसे ॥ (२३।३)

na dīyate vidhijñena tvaṃ tu māmavamanyase ||

24.1२४.१

यस्मात्त्वं राक्षसमिदं मह्यं दित्ससि भोजनम् । (२४।१)

yasmāttvaṃ rākṣasamidaṃ mahyaṃ ditsasi bhojanam |

24.2२४.२

तस्मात्त्वं कर्मणा तेन पुरुषादो भविष्यसि ॥ (२४।२)

tasmāttvaṃ karmaṇā tena puruṣādo bhaviṣyasi ||

25.1२५.१

सनत्कुमार उवाच । (२५।१)

sanatkumāra uvāca

25.2२५.२

एवमुक्तस्तु तेजस्वी राजा संचिन्त्य तत्तदा । (२५।२)

evamuktastu tejasvī rājā saṃcintya tattadā |

25.3२५.३

उवाच क्रोधरक्ताक्षो राक्षसाविष्टचेतनः ॥ (२५।३)

uvāca krodharaktākṣo rākṣasāviṣṭacetanaḥ ||

26.1२६.१

पुरुषादो भवेत्येवं मामवोचद्भवान्यतः । (२६।१)

puruṣādo bhavetyevaṃ māmavocadbhavānyataḥ |

26.2२६.२

ततस्त्वां भक्षयिष्यामि भ्रातृभिः सहितं द्विज ॥ (२६।२)

tatastvāṃ bhakṣayiṣyāmi bhrātṛbhiḥ sahitaṃ dvija ||

27.1२७.१

भक्षयित्वा विशुद्ध्यर्थं मुक्तशापस्ततः परम् । (२७।१)

bhakṣayitvā viśuddhyarthaṃ muktaśāpastataḥ param |

27.2२७.२

चरिष्यामि तपः शुद्धं संयम्येन्द्रियसंहतिम् । (२७।२)

cariṣyāmi tapaḥ śuddhaṃ saṃyamyendriyasaṃhatim |

27.3२७.३

पित्रा तवाभ्यनुज्ञातः स्वर्गे वत्स्ये यथेप्सितम् ॥ (२७।३)

pitrā tavābhyanujñātaḥ svarge vatsye yathepsitam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit