सनत्कुमार उवाच । (१।१)

ततः स राजा स्वं राज्यमुत्सृज्य सह भार्यया । (१।२)

वनं विवेश तत्राभूत्पुरुषादो महाबलः ॥ (१।३)

सो ऽभक्षयत तत्राग्रे शक्तिमेव महामुनिम् । (२।१)

ततो भ्रातृशतं तस्य वसिष्ठस्यैव पश्यतः ॥ (२।२)

ततः पुत्रवधं घोरं दृष्ट्वा ब्रह्मसुतः प्रभुः । (३।१)

नोत्ससर्ज तदा क्रोधं वसिष्ठः कौशिकं प्रति । (३।२)

पुत्रशोकेन महता भृशम् एवान्वकीर्यत ॥ (३।३)

स बद्ध्वा महतीं कण्ठे शिलां ब्रह्मसुतः प्रभुः । (४।१)

नद्यामात्मानमुत्सृज्य शतधा साद्रवद्भयात् । (४।२)

शतद्रूरिति तां प्राहुर्मुनयः संशितव्रताः ॥ (४।३)

पुनः पाशैर्दृढैर्बद्ध्वा अन्यस्याम् असृजद्वशी । (५।१)

तस्यां विपाशः संवृत्तो विपाशा साभवत्ततः ॥ (५।२)

ततो ऽटवीं समासाद्य निराहारो जितेन्द्रियः । (६।१)

वायुभक्षस्तदा तस्थौ स्वं देहं परितापयन् ॥ (६।२)

अथ शुश्राव वेदानां ध्वनिमेकस्य सुस्वरम् । (७।१)

अधीयानस्य तत्राशु ध्यानम् एवान्वपद्यत ॥ (७।२)

अथैनं चारुसर्वाङ्गी पीनोन्नतपयोधरा । (८।१)

उपतस्थे ऽग्रतः पत्नी शक्तेर्दीनाननेक्षणा ॥ (८।२)

तामुवाच कुतस्त्वं वै कस्यैष श्रूयते ध्वनिः । (९।१)

सोवाच दीनया वाचा रुदती श्वशुरं तदा ॥ (९।२)

अदृश्यन्त्युवाच । (१०।१)

यदैव सुतदुःखेन निर्गतो ऽस्याश्रमाद्गुरो । (१०।२)

तदाप्रभृत्येवादृश्या भगवन्तमनुव्रता ॥ (१०।३)

अधीयानस्य चैवायं ध्वनिः पुत्रस्य ते विभो । (११।१)

उदरस्थस्य ते सूनोर्मा दुःखे त्वं मनः कृथाः ॥ (११।२)

सनत्कुमार उवाच । (१२।१)

इदानीमस्ति मे वत्से जीविताशेति सो ऽब्रवीत् । (१२।२)

क्षान्तिं धृतिं च संस्थित्य प्रययाव् आश्रमं मुनिः ॥ (१२।३)

तदाश्रमपदं गच्छन्पथि राजानमैक्षत । (१३।१)

वसारुधिरदिग्धाङ्गं सौदासं रक्तलोचनम् ॥ (१३।२)

अभिद्रवन्तं वेगेन मन्त्रैरस्तम्भयन्मुनिः । (१४।१)

ततो ऽस्य निर्गतः कायाद्रक्षः परमदारुणः ॥ (१४।२)

उवाच चैनं दुष्टात्मन्दहेयं त्वां सबान्धवम् । (१५।१)

दग्धेन च त्वया किं मे गच्छ मुक्तो ऽसि दुर्मते ॥ (१५।२)

ततः स मुक्तो दीनात्मा राक्षसः क्रूरकर्मकृत् । (१६।१)

प्रणम्य शिरसा भीतो जगाम कुशिकान्तिकम् ॥ (१६।२)

गते निशाचरे राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् । (१७।१)

प्रसादयामास तदा स चोवाचेदमर्थवत् ॥ (१७।२)

न दोषस्तव राजेन्द्र रक्षसाधिष्ठितस्य वै । (१८।१)

कृतान्तेन हताः पुत्रा निमित्तं तत्र राक्षसः ॥ (१८।२)

प्रशाधि राज्यं राजेन्द्र पितृपैतामहं विभो । (१९।१)

ब्रूहि किं वा प्रियं ते ऽद्य करोमि नरपुंगव ॥ (१९।२)

राजोवाच । (२०।१)

इच्छामि भगवन्पुत्रं त्वयोत्पादितमच्युत । (२०।२)

देव्यामस्यां महासत्त्वं तत्कुरुष्व मम प्रियम् ॥ (२०।३)

सनत्कुमार उवाच । (२१।१)

एवमस्त्वित्यथोक्त्वासौ तस्यां पत्न्यां महाव्रतः । (२१।२)

पुत्रं च शोणकं नाम जनयामास निर्वृतः ॥ (२१।३)

तं शोणकं ततो राज्ये स्वं पुत्रमभिषिच्य सः । (२२।१)

जगाम वनमेवाशु सभार्यस् तपसि स्थितः ॥ (२२।२)

वसिष्ठस्यापि कालेन शक्तेः पुत्रः प्रतापवान् । (२३।१)

अदृश्यन्त्यां समभवत्पुत्रो नाम्ना पराशरः ॥ (२३।२)

वसिष्ठं तु तदा धीमांस्तातमेवाभ्यमन्यत । (२४।१)

तात तातेति च मुहुर्व्याजहार पितुर्गुरुम् ॥ (२४।२)

ततः कदाचिद्विज्ञाय भक्षितं रक्षसा शुचिम् । (२५।१)

पितरं तपसा मन्त्रैरीजे रक्षःक्रतौ तदा ॥ (२५।२)

तत्र कोटीः स पञ्चाशद्रक्षसां क्रूरकर्मणाम् । (२६।१)

जुहावाग्नौ महातेजास् ततो ब्रह्माभ्यगाद्द्रुतम् ॥ (२६।२)

सुतमभ्येत्य सम्पूज्य वसिष्ठसहितः प्रभुः । (२७।१)

ऋषिभिर्दैवतैश्चैव इदमाह पराशरम् ॥ (२७।२)

ब्रह्मोवाच । (२८।१)

देवतास्ते पतन्ति स्म यज्ञैर्मन्त्रपुरस्कृतैः । (२८।२)

अष्टमं स्थानमेतद्धि देवानामाद्यमीदृशम् ॥ (२८।३)

पराशर उवाच । (२९।१)

सह देवैरहं सर्वा । (२९।२)

दग्ध्वान्यान् प्रथयिष्यामि तत्र लोकान्न संशयः ॥ (२९।३)

सनत्कुमार उवाच । (३०।१)

तस्यैवं गर्वितं वाक्यं श्रुत्वा देवः पितामहः । (३०।२)

उवाच श्लक्ष्णया वाचा सान्त्वयंस्तमिदं वचः ॥ (३०।३)

पितामह उवाच । (३१।१)

कृतमेतन्न संदेहो यथा ब्रूषे महामते । (३१।२)

क्षन्तव्यं सर्वमेतत्तु अस्मत्प्रियचिकीर्षया ॥ (३१।३)

यैस्ते पिता महाभाग भक्षितः सह सोदरैः । (३२।१)

त एवाग्नौ च होतव्या विश्वामित्रस्य पश्यतः । (३२।२)

अन्येषां स्वस्ति सर्वत्र देवानां सह राक्षसैः ॥ (३२।३)

तस्य संकल्पसंतप्तो मन्युमूलमुदाहरत् । (३३।१)

वसिष्ठस्य महाभाग त्वं निवारय पुत्रक ॥ (३३।२)

देवाः प्राञ्जलयः सर्वे प्रणेमुस्ते महामुनिम् । (३४।१)

ऋषयश्चैव ते सर्वे वाग्भिस् तुष्टुविरे तदा ॥ (३४।२)

ततस्तेषां महातेजा वचांसि प्रत्यपूजयत् । (३५।१)

विश्वामित्रस्य मिषत इदं प्रोवाच सुस्वरम् ॥ (३५।२)

य एषां ब्राह्मणो वापि क्षत्रियो वा दुरात्मवान् । (३६।१)

रक्षसां पक्षमास्थाय प्रतीकारं करिष्यति ॥ (३६।२)

तमप्यत्रापि संक्रुद्धस्तपोयोगबलान्वितः । (३७।१)

विहत्य तपसो योगाद्धोष्ये दीप्ते विभावसौ ॥ (३७।२)

सनत्कुमार उवाच । (३८।१)

ततो देवाः सगन्धर्वाः पितामहपुरःसराः । (३८।२)

प्रभावं तस्य तं ज्ञात्वा पराशरमपूजयन् ॥ (३८।३)

हुतेषु च ततस्तेषु राक्षसेषु दुरात्मसु । (३९।१)

संजहार ततः सत्त्रं ब्रह्मणो ऽनुमते तदा ॥ (३९।२)

सनत्कुमार उवाच । (४०।१)

य इमं श्राद्धकाले वा दैवे कर्मणि वा द्विजान् । (४०।२)

श्रावयेत शुचिर्भूत्वा न तं हिंसन्ति राक्षसाः ॥ (४०।३)

पराशरस्येदमदीनसम्भवं विशुद्धवाक्कर्मविधानसम्भवम् । (४१।१)

निशाम्य विप्रः कुलसिद्धिसम्भवं न राक्षसं गच्छति योनिसम्भवम् ॥ (४१।२)