सनत्कुमार उवाच । (१।१)

प्रविष्टे भवनं देवे सूपविष्टे वरासने । (१।२)

स बहिर्मन्मथः क्रूरो देवं वेद्धुमनाभवत् ॥ (१।३)

तमनाचारसंयुक्तं दुरात्मानं कुलाधमम् । (२।१)

लोकान्सर्वांस् तापयानं सर्वेष्वकरुणात्मकम् ॥ (२।२)

ऋषीणां विघ्नकर्तारं नियमानां व्रतैः सह । (३।१)

चक्राह्वयस्य रूपेण रत्या सह तमागतम् ॥ (३।२)

अथाततायिनं व्यास वेद्धुकामं सुरेश्वरम् । (४।१)

नयनेन तृतीयेन सावज्ञं तमवैक्षत ॥ (४।२)

ततो ऽस्य नेत्रजो वह्निर्ज्वालामालासहस्रवान् । (५।१)

संवृत्य रतिभर्तारमदहत्सपरिच्छदम् ॥ (५।२)

स दह्यमानः करुणमार्तो ऽक्रोशत विस्वरम् । (६।१)

प्रसादयंश्च तं देवं पपात स महीतले ॥ (६।२)

आशु सो ऽग्निपरीताङ्गो मन्मथो लोकतापनः । (७।१)

पपात भस्मसाच्चैव क्षणेन समपद्यत ॥ (७।२)

पत्नी तु करुणं तस्य विललाप सुदुःखिता । (८।१)

देवं देवीं च दुःखार्ता अयाचत् करुणायती ॥ (८।२)

तस्याश्च करुणां श्रुत्वा देवौ तौ करुणात्मकौ । (९।१)

ऊचतुस्तां समालोक्य समाश्वास्य च दुःखिताम् ॥ (९।२)

दग्ध एष ध्रुवं भद्रे नास्योत्पत्तिरिहेष्यते । (१०।१)

अशरीरो ऽपि ते काले कार्यं सर्वं करिष्यति ॥ (१०।२)

यदा तु विष्णुर्भविता वसुदेवसुतः शुभे । (११।१)

तदा तस्य सुतो ऽयं स्यात्पतिस्ते स भविष्यति ॥ (११।२)

सनत्कुमार उवाच । (१२।१)

ततः सा तं वरं लब्ध्वा कामपत्नी शुभानना । (१२।२)

जगामेष्टं तदा देशं प्रीतियुक्ता गतक्लमा ॥ (१२।३)

सनत्कुमार उवाच । (१३।१)

एवं दग्ध्वा स कामं तु शंकरो मूढचेतसम् । (१३।२)

प्रोवाच हिमवत्पुत्रीं भक्त्या मुनिवरस्य ह ॥ (१३।३)

वसिष्ठो नाम विप्रेन्द्रो मां कृत्वा हृदि तप्यते । (१४।१)

तस्याहं वरदानाय प्रयास्यामि महाव्रते ॥ (१४।२)

एवमुक्त्वा स देवीं तु भक्तिप्रीत्या तदा विभुः । (१५।१)

जगाम तप्यतो ऽभ्यासं वसिष्ठस्य मुनेर्विभुः ॥ (१५।२)

ततो मुनिवरश्रेष्ठं वरिष्ठं तपतां वरम् । (१६।१)

वसिष्ठमृषिशार्दूलं तप्यमानं परं तपः ॥ (१६।२)

पूर्णे वर्षसहस्रे तु ज्वलमानमिवानलम् । (१७।१)

उवाच भगवान्गत्वा ब्रूहि किं ते ददानि ते । (१७।२)

ददामि दिव्यं चक्षुस्ते पश्य मां सगणं द्विज ॥ (१७।३)

दृष्ट्वा स तु तमीशानं प्रणम्य शिरसा प्रभुम् । (१८।१)

शिरस्यञ्जलिमाधाय तुष्टाव हृषिताननः ॥ (१८।२)

वसिष्ठ उवाच । (१९।१)

नमः कनकलिङ्गाय वेदलिङ्गाय वै नमः । (१९।२)

नमः सहस्रलिङ्गाय वह्निलिङ्गाय वै नमः ॥ (१९।३)

नमः पुराणलिङ्गाय श्रुतिलिङ्गाय वै नमः । (२०।१)

नमः पवनलिङ्गाय ब्रह्मलिङ्गाय वै नमः ॥ (२०।२)

नमस्त्रैलोक्यलिङ्गाय दाहलिङ्गाय वै नमः । (२१।१)

नमः पर्वतलिङ्गाय स्थितिलिङ्गाय वै नमः ॥ (२१।२)

नमो रहस्यलिङ्गाय सप्तद्वीपोर्ध्वलिङ्गिने । (२२।१)

नमः सर्वार्थलिङ्गाय सर्वलोकाङ्गलिङ्गिने ॥ (२२।२)

नमो ऽस्त्वव्यक्तलिङ्गाय बुद्धिलिङ्गाय वै नमः । (२३।१)

नमो ऽहंकारलिङ्गाय भूतलिङ्गाय वै नमः ॥ (२३।२)

नम इन्द्रियलिङ्गाय नमस्तन्मात्रलिङ्गिने । (२४।१)

नमः पुरुषलिङ्गाय भावलिङ्गाय वै नमः ॥ (२४।२)

नमः सर्वार्थलिङ्गाय तमोलिङ्गाय वै नमः । (२५।१)

नमो रजोर्ध्वलिङ्गाय सत्त्वलिङ्गाय वै नमः ॥ (२५।२)

नमो गगनलिङ्गाय तेजोलिङ्गाय वै नमः । (२६।१)

नमो वायूर्ध्वलिङ्गाय शब्दलिङ्गाय वै नमः ॥ (२६।२)

नम ऋक्स्तुतलिङ्गाय यजुर्लिङ्गाय वै नमः । (२७।१)

नमस्ते ऽथर्वलिङ्गाय सामलिङ्गाय वै नमः ॥ (२७।२)

नमो यज्ञाङ्गलिङ्गाय यज्ञलिङ्गाय वै नमः । (२८।१)

नमस्ते ऽनन्तलिङ्गाय देवानुगतलिङ्गिने ॥ (२८।२)

दिश नः परमं योगमपत्यं मत्समं तथा । (२९।१)

ब्रह्म चैवाक्षयं देव शमं चैव परं विभो । (२९।२)

अक्षयत्वं च वंशस्य धर्मे च मतिमक्षयाम् ॥ (२९।३)

सनत्कुमार उवाच । (३०।१)

एवं स भगवान्व्यास वसिष्ठेनामितात्मना । (३०।२)

स्तूयमानस्तुतोषाथ तुष्टश्चेदं तमब्रवीत् ॥ (३०।३)

भगवानुवाच । (३१।१)

तुष्टस्ते ऽहं ददान्येतत्तव सर्वं मनोगतम् । (३१।२)

योगं च परमं सूक्ष्ममक्षयं सर्वकामिकम् ॥ (३१।३)

पौत्रं च त्वत्समं दिव्यं तपोयोगबलान्वितम् । (३२।१)

ददानि ते ऋषिश्रेष्ठ प्रतिभास्यन्ति चैव ते ॥ (३२।२)

दमः शमस्तथा कीर्तिस्तुष्टिरक्रोध एव च । (३३।१)

नित्यं तव भविष्यन्ति अमरत्वं च सर्वशः ॥ (३३।२)

अवध्यत्वम् असह्यत्वम् अक्षयत्वं च सर्वदा । (३४।१)

वंशस्य चाक्षतिर्विप्र धर्मे च रतिरव्यया । (३४।२)

ब्रूहि चान्यानपि वरान्ददामि ऋषिसत्तम ॥ (३४।३)

वसिष्ठ उवाच । (३५।१)

भगवन्विदितं सर्वं भविष्यं देवसत्तम । (३५।२)

न स्याद्धि तत्तथा देव यथा वा मन्यसे प्रभो ॥ (३५।३)

देव उवाच । (३६।१)

भविष्यं नान्यथा कुर्यादिति मे निश्चिता मतिः । (३६।२)

अहं कर्ता भविष्यस्य कथं कुर्यात्तदन्यथा ॥ (३६।३)

तथा तन्नात्र संदेहो विहितं यद्यथा मया । (३७।१)

तस्मात्ते ऽनुग्रहं कर्ता भूयः पुत्रस्तवाव्ययः ॥ (३७।२)

सनत्कुमार उवाच । (३८।१)

एवमुक्त्वा ततो देवः कपर्दी नीललोहितः । (३८।२)

पश्यतस्तस्य विप्रर्षेः क्षणादन्तरधीयत ॥ (३८।३)