गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra

GautDhS, 1, 5

5 of 28 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ऋताव् उपेयात् ॥ (१।१)

ṛtāv upeyāt ||

2.1२.१

सर्वत्र वा प्रतिषिद्धवर्जम् ॥ (२।१)

sarvatra vā pratiṣiddhavarjam ||

3.1३.१

देवपितृमनुष्यभूतर्षिपूजकः ॥ (३।१)

devapitṛmanuṣyabhūtarṣipūjakaḥ ||

4.1४.१

नित्यस्वाध्यायः ॥ (४।१)

nityasvādhyāyaḥ ||

5.1५.१

पितृभ्यश् चोदकदानं यथोत्साहम् अन्यत् ॥ (५।१)

pitṛbhyaś codakadānaṃ yathotsāham anyat ||

6.1६.१

भार्यादिर् अग्निर् दायादिर् वा ॥ (६।१)

bhāryādir agnir dāyādir vā ||

7.1७.१

तस्मिन् गृह्याणि कर्माणि ॥ (७।१)

tasmin gṛhyāṇi karmāṇi ||

8.1८.१

देवपितृमनुष्ययज्ञाः स्वाध्यायश् च बलिकर्म ॥ (८।१)

devapitṛmanuṣyayajñāḥ svādhyāyaś ca balikarma ||

9.1९.१

अग्नावग्निर् धन्वन्तरिर् विश्वे देवाः प्रजापतिः स्विष्टकृद् इति होमः ॥ (९।१)

agnāvagnir dhanvantarir viśve devāḥ prajāpatiḥ sviṣṭakṛd iti homaḥ ||

10.1१०.१

दिग्देवताभ्यश् च यथास्वम् ॥ (१०।१)

digdevatābhyaś ca yathāsvam ||

11.1११.१

द्वार्षु महद्भ्यः ॥ (११।१)

dvārṣu mahadbhyaḥ ||

12.1१२.१

गृहदेवताभ्यः प्रविश्य ॥ (१२।१)

gṛhadevatābhyaḥ praviśya ||

13.1१३.१

ब्रह्मणे मध्ये ॥ (१३।१)

brahmaṇe madhye ||

14.1१४.१

आकाशायेत्यन्तरिक्षे बलिर् उत्क्षेप्यः ॥ (१४।१)

ākāśāyetyantarikṣe balir utkṣepyaḥ ||

15.1१५.१

नक्तंचरेभ्यश् च सायम् ॥ (१५।१)

naktaṃcarebhyaś ca sāyam ||

16.1१६.१

स्वस्तिवाच्य भिक्षादानम् अप्पूर्वम् ॥ (१६।१)

svastivācya bhikṣādānam appūrvam ||

17.1१७.१

ददातिषु चैवं धर्म्येषु ॥ (१७।१)

dadātiṣu caivaṃ dharmyeṣu ||

18.1१८.१

समद्विगुणसाहस्रानन्त्यानि फलान्यब्राह्मणब्राह्मणश्रोत्रियवेदपारगेभ्यः ॥ (१८।१)

samadviguṇasāhasrānantyāni phalānyabrāhmaṇabrāhmaṇaśrotriyavedapāragebhyaḥ ||

19.1१९.१

भिक्षमाणेषु कृतान्नम् इतरेषु ॥ (१९।१)

bhikṣamāṇeṣu kṛtānnam itareṣu ||

20.1२०.१

प्रतिश्रुत्याप्यधर्मसंयुक्ताय न दद्यात् ॥ (२०।१)

pratiśrutyāpyadharmasaṃyuktāya na dadyāt ||

21.1२१.१

क्रुद्धहृष्टभीतार्तलुब्धबालस्थविरमूढमत्तोन्मत्तवाक्यान्य् अनृतान्य् अपातकानि ॥ (२१।१)

kruddhahṛṣṭabhītārtalubdhabālasthaviramūḍhamattonmattavākyāny anṛtāny apātakāni ||

22.1२२.१

भोजयेत् पूर्वमतिथिकुमारव्याधितगर्भिणीस्ववासिनीस्थविराञ् जघन्यांश् ॥ (२२।१)

bhojayet pūrvamatithikumāravyādhitagarbhiṇīsvavāsinīsthavirāñ jaghanyāṃś ||

23.1२३.१

आचार्यपितृसखीनां च निवेद्य पचनक्रिया ॥ (२३।१)

ācāryapitṛsakhīnāṃ ca nivedya pacanakriyā ||

24.1२४.१

ऋत्विगाचार्यश्वशुरपितृव्यमातुलानाम् उपस्थाने मधुपर्कः ॥ (२४।१)

ṛtvigācāryaśvaśurapitṛvyamātulānām upasthāne madhuparkaḥ ||

25.1२५.१

संवत्सरे पुनः ॥ (२५।१)

saṃvatsare punaḥ ||

26.1२६.१

यज्ञविवाहयोर् अर्वाक् ॥ (२६।१)

yajñavivāhayor arvāk ||

27.1२७.१

राज्ञश् च श्रोत्रियस्य ॥ (२७।१)

rājñaś ca śrotriyasya ||

28.1२८.१

अश्रोत्रियस्यासनोदके ॥ (२८।१)

aśrotriyasyāsanodake ||

29.1२९.१

श्रोत्रियस्य तु पाद्यम् अर्घ्यम् अन्नविशेषांश् च प्रकारयेत् ॥ (२९।१)

śrotriyasya tu pādyam arghyam annaviśeṣāṃś ca prakārayet ||

30.1३०.१

नित्यं वा संस्कारविशिष्टम् ॥ (३०।१)

nityaṃ vā saṃskāraviśiṣṭam ||

31.1३१.१

मध्यतो ऽन्नदानम् अवैद्ये साधुवृत्ते ॥ (३१।१)

madhyato 'nnadānam avaidye sādhuvṛtte ||

32.1३२.१

विपरीतेषु तृणोदकभूमिस्वागतम् अन्ततः पूजानत्याशश् च ॥ (३२।१)

viparīteṣu tṛṇodakabhūmisvāgatam antataḥ pūjānatyāśaś ca ||

33.1३३.१

शय्यासनावसथानुव्रज्योपासनानि सदृक्श्रेयसोः समानानि ॥ (३३।१)

śayyāsanāvasathānuvrajyopāsanāni sadṛkśreyasoḥ samānāni ||

34.1३४.१

अल्पशो ऽपि हीने ॥ (३४।१)

alpaśo 'pi hīne ||

35.1३५.१

असमानग्रामो ऽतिथिरैकरात्रिको ऽधिवृक्षसूर्योपस्थायी ॥ (३५।१)

asamānagrāmo 'tithiraikarātriko 'dhivṛkṣasūryopasthāyī ||

36.1३६.१

कुशलानामयारोग्याणाम् अनुप्रश्नः ॥ (३६।१)

kuśalānāmayārogyāṇām anupraśnaḥ ||

37.1३७.१

अन्त्यं शूद्रस्य ॥ (३७।१)

antyaṃ śūdrasya ||

38.1३८.१

ब्राह्मणस्यानतिथिर् अब्राह्मणः ॥ (३८।१)

brāhmaṇasyānatithir abrāhmaṇaḥ ||

39.1३९.१

यज्ञे संवृतश् चेत् ॥ (३९।१)

yajñe saṃvṛtaś cet ||

40.1४०.१

भोजनं तु क्षत्रियस्योर्ध्वं ब्राह्मणेभ्यः ॥ (४०।१)

bhojanaṃ tu kṣatriyasyordhvaṃ brāhmaṇebhyaḥ ||

41.1४१.१

अन्यान् भृत्यैः सहानृशंस्यार्थम् आनृशंस्यार्थम् ॥ (४१।१)

anyān bhṛtyaiḥ sahānṛśaṃsyārtham ānṛśaṃsyārtham ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GautDhS, 1, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit