गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra

GautDhS, 2, 3

12 of 28 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शूद्रो द्विजातीन् अभिसंधायाभिहत्य चवाग्दण्डपारुष्याभ्याम् अङ्गमोच्यो येनोपहन्यात् ॥ (१।१)

śūdro dvijātīn abhisaṃdhāyābhihatya cavāgdaṇḍapāruṣyābhyām aṅgamocyo yenopahanyāt ||

2.1२.१

आर्यस्त्र्यभिगमने लिङ्गोद्धारः स्वहरणं च ॥ (२।१)

āryastryabhigamane liṅgoddhāraḥ svaharaṇaṃ ca ||

3.1३.१

गोप्ता चेद् वधो ऽधिकः ॥ (३।१)

goptā ced vadho 'dhikaḥ ||

4.1४.१

अथ हास्य वेदम् उपशृण्वतस् त्रपुजतुभ्यां श्रोत्रप्रतिपूरणम् उदाहरणे जिह्वाछेदो धारणे शरीरभेदः ॥ (४।१)

atha hāsya vedam upaśṛṇvatas trapujatubhyāṃ śrotrapratipūraṇam udāharaṇe jihvāchedo dhāraṇe śarīrabhedaḥ ||

5.1५.१

आसनशयनवाक्पथिषु समप्रेप्सुर् दण्ड्यः ॥ (५।१)

āsanaśayanavākpathiṣu samaprepsur daṇḍyaḥ ||

6.1६.१

शतं क्षत्रियो ब्राह्मणाक्रोशे ॥ (६।१)

śataṃ kṣatriyo brāhmaṇākrośe ||

7.1७.१

दण्डपारुष्ये द्विगुणम् ॥ (७।१)

daṇḍapāruṣye dviguṇam ||

8.1८.१

अध्यर्धं वैश्यः ॥ (८।१)

adhyardhaṃ vaiśyaḥ ||

9.1९.१

ब्राह्मणस् तु क्षत्रिये पञ्चाशत् ॥ (९।१)

brāhmaṇas tu kṣatriye pañcāśat ||

10.1१०.१

तदर्धं वैश्ये ॥ (१०।१)

tadardhaṃ vaiśye ||

11.1११.१

न शूद्रे किंचित् ॥ (११।१)

na śūdre kiṃcit ||

12.1१२.१

ब्राह्मणराजन्यवत् क्षत्रियवैश्यौ ॥ (१२।१)

brāhmaṇarājanyavat kṣatriyavaiśyau ||

13.1१३.१

अष्टापाद्यं स्तेयकिल्बिषं शूद्रस्य ॥ (१३।१)

aṣṭāpādyaṃ steyakilbiṣaṃ śūdrasya ||

14.1१४.१

द्विगुणोत्तराणीतरेषां प्रतिवर्णम् ॥ (१४।१)

dviguṇottarāṇītareṣāṃ prativarṇam ||

15.1१५.१

विदुषो ऽतिक्रमे दण्डभूयस्त्वम् ॥ (१५।१)

viduṣo 'tikrame daṇḍabhūyastvam ||

16.1१६.१

फलहरितधान्यशाकादाने पञ्चकृष्णलम् अल्पम् ॥ (१६।१)

phalaharitadhānyaśākādāne pañcakṛṣṇalam alpam ||

17.1१७.१

पशुपीडिते स्वामिदोषः ॥ (१७।१)

paśupīḍite svāmidoṣaḥ ||

18.1१८.१

पालसंयुक्ते तु तस्मिन् ॥ (१८।१)

pālasaṃyukte tu tasmin ||

19.1१९.१

पथि क्षेत्रे ऽनावृते पालक्षेत्रिकयोः ॥ (१९।१)

pathi kṣetre 'nāvṛte pālakṣetrikayoḥ ||

20.1२०.१

पञ्च माषा गवि ॥ (२०।१)

pañca māṣā gavi ||

21.1२१.१

षड् उष्ट्रखरे ॥ (२१।१)

ṣaḍ uṣṭrakhare ||

22.1२२.१

अश्वमहिष्योर् दश ॥ (२२।१)

aśvamahiṣyor daśa ||

23.1२३.१

अजाविषु द्वौ द्वौ ॥ (२३।१)

ajāviṣu dvau dvau ||

24.1२४.१

सर्वविनाशे शदः ॥ (२४।१)

sarvavināśe śadaḥ ||

25.1२५.१

शिष्टाकरणे प्रतिषिद्धसेवायां च नित्यं चैलपिण्डाद् ऊर्ध्वं स्वहरणम् ॥ (२५।१)

śiṣṭākaraṇe pratiṣiddhasevāyāṃ ca nityaṃ cailapiṇḍād ūrdhvaṃ svaharaṇam ||

26.1२६.१

गोऽग्न्यर्थे तृणमेधान् वीरुद्वनस्पतीनां च पुष्पाणि स्ववद् आददीत फलानि चापरिवृतानाम् ॥ (२६।१)

go'gnyarthe tṛṇamedhān vīrudvanaspatīnāṃ ca puṣpāṇi svavad ādadīta phalāni cāparivṛtānām ||

27.1२७.१

कुसीदवृद्धिर् धर्म्या विंशतिः पञ्चमाषिकी मासम् ॥ (२७।१)

kusīdavṛddhir dharmyā viṃśatiḥ pañcamāṣikī māsam ||

28.1२८.१

नातिसांवत्सरीम् एके ॥ (२८।१)

nātisāṃvatsarīm eke ||

29.1२९.१

चिरस्थाने द्वैगुण्यं प्रयोगस्य ॥ (२९।१)

cirasthāne dvaiguṇyaṃ prayogasya ||

30.1३०.१

भुक्ताधिर् न वर्धते ॥ (३०।१)

bhuktādhir na vardhate ||

31.1३१.१

दित्सतो ऽवरुद्धस्य च ॥ (३१।१)

ditsato 'varuddhasya ca ||

32.1३२.१

चक्रकालवृद्धिः ॥ (३२।१)

cakrakālavṛddhiḥ ||

33.1३३.१

कारिताकायिकाशिखाधिभोगाश् च ॥ (३३।१)

kāritākāyikāśikhādhibhogāś ca ||

34.1३४.१

कुसीदं पशूपजलोमक्षेत्रशदवाह्येषु नातिपञ्चगुणम् ॥ (३४।१)

kusīdaṃ paśūpajalomakṣetraśadavāhyeṣu nātipañcaguṇam ||

35.1३५.१

अजडापौगण्डधनं दशवर्षभुक्तं परैः संनिधौ भोक्तुः ॥ (३५।१)

ajaḍāpaugaṇḍadhanaṃ daśavarṣabhuktaṃ paraiḥ saṃnidhau bhoktuḥ ||

36.1३६.१

न श्रोत्रियप्रव्रजितराजपुर्षैः ॥ (३६।१)

na śrotriyapravrajitarājapurṣaiḥ ||

37.1३७.१

पशुभूमिस्त्रीणाम् अनतिभोगः ॥ (३७।१)

paśubhūmistrīṇām anatibhogaḥ ||

38.1३८.१

रिक्थभाज ऋणं प्रतिकुर्युः ॥ (३८।१)

rikthabhāja ṛṇaṃ pratikuryuḥ ||

39.1३९.१

प्रातिभाव्यवणिक्शुल्कमद्यद्यूतदण्डाः पुत्रान्नाभ्याभवेयुः ॥ (३९।१)

prātibhāvyavaṇikśulkamadyadyūtadaṇḍāḥ putrānnābhyābhaveyuḥ ||

40.1४०.१

निध्यन्वाधियाचितावक्रीताधयो नष्टाः सर्वाननिन्दितान् पुरुषापराधेन ॥ (४०।१)

nidhyanvādhiyācitāvakrītādhayo naṣṭāḥ sarvānaninditān puruṣāparādhena ||

41.1४१.१

स्तेनः प्रकीर्णकेशो मुसली राजानम् इयात् कर्माचक्षानः ॥ (४१।१)

stenaḥ prakīrṇakeśo musalī rājānam iyāt karmācakṣānaḥ ||

42.1४२.१

पूतो वधमोक्षाभ्याम् ॥ (४२।१)

pūto vadhamokṣābhyām ||

43.1४३.१

अघ्नन्न् एनस्वी राजा ॥ (४३।१)

aghnann enasvī rājā ||

44.1४४.१

न शारीरो ब्राह्मणदण्डः ॥ (४४।१)

na śārīro brāhmaṇadaṇḍaḥ ||

45.1४५.१

अप्रवृत्तौ प्रायश्चित्ती सः ॥ (४५।१)

apravṛttau prāyaścittī saḥ ||

46.1४६.१

चोरसमः सचिवो मतिपूर्वे ॥ (४६।१)

corasamaḥ sacivo matipūrve ||

47.1४७.१

प्रतिग्रहीताप्यधर्मसंयुक्ते ॥ (४७।१)

pratigrahītāpyadharmasaṃyukte ||

48.1४८.१

पुरुषशक्त्यपराधानुबन्धविज्ञानाद् दण्डनियोगः ॥ (४८।१)

puruṣaśaktyaparādhānubandhavijñānād daṇḍaniyogaḥ ||

49.1४९.१

अनुज्ञानं वा वेदवित्समवायवचनाद् वेदवित्समवायवचनात् ॥ (४९।१)

anujñānaṃ vā vedavitsamavāyavacanād vedavitsamavāyavacanāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GautDhS, 2, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit