गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra
GautDhS, 3, 5
Select a line for its word-by-word analysis.
सुरापस्य ब्राह्मणस्योष्णाम् आसिञ्चेयुः सुराम् आस्ये मृतः शुध्येत् ॥ (१।१)
surāpasya brāhmaṇasyoṣṇām āsiñceyuḥ surām āsye mṛtaḥ śudhyet ||
अमत्या पाने पयो घृतम् उदकं वायुं प्रति त्र्यहं तप्तानि स कृच्छ्रस् ततो ऽस्य संस्कारः ॥ (२।१)
amatyā pāne payo ghṛtam udakaṃ vāyuṃ prati tryahaṃ taptāni sa kṛcchras tato 'sya saṃskāraḥ ||
गन्धाघ्राणे सुरापस्य प्राणायामा घृतप्राशनं च ॥ (६।१)
gandhāghrāṇe surāpasya prāṇāyāmā ghṛtaprāśanaṃ ca ||
लिङ्गं वा सवृषणम् उत्कृत्य अञ्जलाव् आधाय दक्षिणाप्रतीचीं व्रजेद् अजिह्मम् आ शरीरनिपातात् ॥ (१०।१)
liṅgaṃ vā savṛṣaṇam utkṛtya añjalāv ādhāya dakṣiṇāpratīcīṃ vrajed ajihmam ā śarīranipātāt ||
सखीसयोनिसगोत्राशिष्यभार्यासु स्नुषायां गवि चगुरुतल्पसमः ॥ (१२।१)
sakhīsayonisagotrāśiṣyabhāryāsu snuṣāyāṃ gavi cagurutalpasamaḥ ||
श्वभिर् आदयेद् राजा निहीनवर्णगमने स्त्रियं प्रकाशम् ॥ (१४।१)
śvabhir ādayed rājā nihīnavarṇagamane striyaṃ prakāśam ||
गर्दभेनावकीर्णी निरृतिं चतुष्पथे यजेत् ॥ (१७।१)
gardabhenāvakīrṇī nirṛtiṃ catuṣpathe yajet ||
तस्याजिनम् ऊर्ध्ववालं परिधाय लोहितपत्रः सप्तगृहान् भक्षं चरेत्कर्माचक्षाणः ॥ (१८।१)
tasyājinam ūrdhvavālaṃ paridhāya lohitapatraḥ saptagṛhān bhakṣaṃ caretkarmācakṣāṇaḥ ||
रेतःस्कन्दने भये रोगे स्वप्ने ऽग्नीन्धनभैक्षचरणानि सप्तरात्रम् अकृत्वाज्यहोमः समिधो वारेतस्याभ्याम् ॥ (२०।१)
retaḥskandane bhaye roge svapne 'gnīndhanabhaikṣacaraṇāni saptarātram akṛtvājyahomaḥ samidho vāretasyābhyām ||
सूर्याभ्युदितो ब्रह्मचारी तिष्ठेद् अहरभुञ्जानो ऽभ्यस्तमितश् च रात्रिं जपन् सावित्रीम् ॥ (२१।१)
sūryābhyudito brahmacārī tiṣṭhed aharabhuñjāno 'bhyastamitaś ca rātriṃ japan sāvitrīm ||
अशुचिं दृष्ट्वा आदित्यम् ईक्षेत प्राणायामं कृत्वा ॥ (२२।१)
aśuciṃ dṛṣṭvā ādityam īkṣeta prāṇāyāmaṃ kṛtvā ||
अभोज्यभोजने ऽमेध्यप्राशने वा निष्पुरीषीभावः ॥ (२३।१)
abhojyabhojane 'medhyaprāśane vā niṣpurīṣībhāvaḥ ||
सप्तरात्रं वा स्वयं शीर्णान्य् उपभुञ्जानः फलान्य् अनतिक्रामन् ॥ (२५।१)
saptarātraṃ vā svayaṃ śīrṇāny upabhuñjānaḥ phalāny anatikrāman ||
प्राक्पञ्चनखेभ्यश् छर्दनं घृतप्राशनं च ॥ (२६।१)
prākpañcanakhebhyaś chardanaṃ ghṛtaprāśanaṃ ca ||
विवाहमैथुननर्मार्तसंयोगेष्व् अदोषम् एके ऽनृतम् ॥ (२९।१)
vivāhamaithunanarmārtasaṃyogeṣv adoṣam eke 'nṛtam ||
सप्त पुरुषानितश् च परतश् च हन्ति मनसापिगुरोर् अनृतं वदन्न् अल्पेष्व् अप्य् अर्थेषु ॥ (३१।१)
sapta puruṣānitaś ca parataś ca hanti manasāpiguror anṛtaṃ vadann alpeṣv apy artheṣu ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.