गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra

GautDhS, 1, 8

8 of 28 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

द्वौ लोके धृतव्रतौ राजा ब्राह्मणश् च बहुश्रुतः ॥ (१।१)

dvau loke dhṛtavratau rājā brāhmaṇaś ca bahuśrutaḥ ||

2.1२.१

तयोश् चतुर्विधस्य मनुष्यजातस्यान्तःसंज्ञानां चलनपतनसर्पणानाम् आयत्तं जीवनम् ॥ (२।१)

tayoś caturvidhasya manuṣyajātasyāntaḥsaṃjñānāṃ calanapatanasarpaṇānām āyattaṃ jīvanam ||

3.1३.१

प्रसूतिरक्षणम् असंकरो धर्मः ॥ (३।१)

prasūtirakṣaṇam asaṃkaro dharmaḥ ||

4.1४.१

स एव बहुश्रुतो भवति ॥ (४।१)

sa eva bahuśruto bhavati ||

5.1५.१

लोकवेदवेदाङ्गवित् ॥ (५।१)

lokavedavedāṅgavit ||

6.1६.१

वाकोवाक्येतिहासपुराणकुशलः ॥ (६।१)

vākovākyetihāsapurāṇakuśalaḥ ||

7.1७.१

तदपेक्षस् तद्वृत्तिः ॥ (७।१)

tadapekṣas tadvṛttiḥ ||

8.1८.१

चत्वारिंशत्संस्कारैः संस्कृतः ॥ (८।१)

catvāriṃśatsaṃskāraiḥ saṃskṛtaḥ ||

9.1९.१

त्रिषु कर्मस्व् अभिरतः ॥ (९।१)

triṣu karmasv abhirataḥ ||

10.1१०.१

षट्सु वा ॥ (१०।१)

ṣaṭsu vā ||

11.1११.१

सामयाचारिकेष्व् अभिविनीतः ॥ (११।१)

sāmayācārikeṣv abhivinītaḥ ||

12.1१२.१

षड्भिः परिहार्यो राज्ञा ॥ (१२।१)

ṣaḍbhiḥ parihāryo rājñā ||

13.1१३.१

अवध्यश् चाबन्ध्यश् चादण्ड्यश् चाबहिष्कार्यश्चापरिवाद्यश् चापरिहार्यश् चेति ॥ (१३।१)

avadhyaś cābandhyaś cādaṇḍyaś cābahiṣkāryaścāparivādyaś cāparihāryaś ceti ||

14.1१४.१

गर्भाधानपुंसवनसीमन्तोन्नयनजातकर्मनामकरणान्नप्राशनचौलोपनयनम् ॥ (१४।१)

garbhādhānapuṃsavanasīmantonnayanajātakarmanāmakaraṇānnaprāśanacaulopanayanam ||

15.1१५.१

चत्वारि वेदव्रतानि ॥ (१५।१)

catvāri vedavratāni ||

16.1१६.१

स्नानं सहधर्मचारिणीसंयोगः ॥ (१६।१)

snānaṃ sahadharmacāriṇīsaṃyogaḥ ||

17.1१७.१

पञ्चानां यज्ञानाम् अनुष्ठानं देवपितृमनुष्यभूतब्राह्मणानाम् ॥ (१७।१)

pañcānāṃ yajñānām anuṣṭhānaṃ devapitṛmanuṣyabhūtabrāhmaṇānām ||

18.1१८.१

एतेषां च ॥ (१८।१)

eteṣāṃ ca ||

19.1१९.१

अष्टका पार्वणः श्राद्धम् श्रावण्याग्रहायणीचैत्र्याश्वयुजीति सप्त पाकयज्ञसंस्थाः ॥ (१९।१)

aṣṭakā pārvaṇaḥ śrāddham śrāvaṇyāgrahāyaṇīcaitryāśvayujīti sapta pākayajñasaṃsthāḥ ||

20.1२०.१

अग्न्याधेयम् अग्निहोत्रं दर्शपूर्णमासावाग्रयणं चातुर्मास्यानि निरूढपशुबन्धः सौत्रामणीति सप्तहविर्यज्ञसंस्थाः ॥ (२०।१)

agnyādheyam agnihotraṃ darśapūrṇamāsāvāgrayaṇaṃ cāturmāsyāni nirūḍhapaśubandhaḥ sautrāmaṇīti saptahaviryajñasaṃsthāḥ ||

21.1२१.१

अग्निष्टोमो ऽत्यग्निष्टोम उक्थ्यः षोडशी वाजपेयो ऽतिरात्रो ऽप्तोर्याम इति सप्त सोमसंस्थाः ॥ (२१।१)

agniṣṭomo 'tyagniṣṭoma ukthyaḥ ṣoḍaśī vājapeyo 'tirātro 'ptoryāma iti sapta somasaṃsthāḥ ||

22.1२२.१

इत्य् एते चत्वारिंशत्संस्काराः ॥ (२२।१)

ity ete catvāriṃśatsaṃskārāḥ ||

23.1२३.१

अथाष्टाव् आत्मगुणाः ॥ (२३।१)

athāṣṭāv ātmaguṇāḥ ||

24.1२४.१

दया सर्वभूतेषु क्षान्तिर् अनसूया शौचम् अनायासो मङ्गलम् अकार्पण्यम् अस्पृहेति ॥ (२४।१)

dayā sarvabhūteṣu kṣāntir anasūyā śaucam anāyāso maṅgalam akārpaṇyam aspṛheti ||

25.1२५.१

यस्यैते चत्वारिंशत्संस्कारा न चाष्टाव् आत्मगुणा न स ब्रह्मणः सायुज्यं सालोक्यं गच्छति ॥ (२५।१)

yasyaite catvāriṃśatsaṃskārā na cāṣṭāv ātmaguṇā na sa brahmaṇaḥ sāyujyaṃ sālokyaṃ gacchati ||

26.1२६.१

यस्य तु खलु संस्काराणामेकदेशो ऽप्य् अष्टाव् आत्मगुणा अथ स ब्रह्मणः सायुज्यं सालोक्यं च गच्छति ॥ (२६।१)

yasya tu khalu saṃskārāṇāmekadeśo 'py aṣṭāv ātmaguṇā atha sa brahmaṇaḥ sāyujyaṃ sālokyaṃ ca gacchati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GautDhS, 1, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit