गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra
GautDhS, 1, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
द्वौ लोके धृतव्रतौ राजा ब्राह्मणश् च बहुश्रुतः ॥ (१।१)
dvau loke dhṛtavratau rājā brāhmaṇaś ca bahuśrutaḥ ||
तयोश् चतुर्विधस्य मनुष्यजातस्यान्तःसंज्ञानां चलनपतनसर्पणानाम् आयत्तं जीवनम् ॥ (२।१)
tayoś caturvidhasya manuṣyajātasyāntaḥsaṃjñānāṃ calanapatanasarpaṇānām āyattaṃ jīvanam ||
अवध्यश् चाबन्ध्यश् चादण्ड्यश् चाबहिष्कार्यश्चापरिवाद्यश् चापरिहार्यश् चेति ॥ (१३।१)
avadhyaś cābandhyaś cādaṇḍyaś cābahiṣkāryaścāparivādyaś cāparihāryaś ceti ||
गर्भाधानपुंसवनसीमन्तोन्नयनजातकर्मनामकरणान्नप्राशनचौलोपनयनम् ॥ (१४।१)
garbhādhānapuṃsavanasīmantonnayanajātakarmanāmakaraṇānnaprāśanacaulopanayanam ||
पञ्चानां यज्ञानाम् अनुष्ठानं देवपितृमनुष्यभूतब्राह्मणानाम् ॥ (१७।१)
pañcānāṃ yajñānām anuṣṭhānaṃ devapitṛmanuṣyabhūtabrāhmaṇānām ||
अष्टका पार्वणः श्राद्धम् श्रावण्याग्रहायणीचैत्र्याश्वयुजीति सप्त पाकयज्ञसंस्थाः ॥ (१९।१)
aṣṭakā pārvaṇaḥ śrāddham śrāvaṇyāgrahāyaṇīcaitryāśvayujīti sapta pākayajñasaṃsthāḥ ||
अग्न्याधेयम् अग्निहोत्रं दर्शपूर्णमासावाग्रयणं चातुर्मास्यानि निरूढपशुबन्धः सौत्रामणीति सप्तहविर्यज्ञसंस्थाः ॥ (२०।१)
agnyādheyam agnihotraṃ darśapūrṇamāsāvāgrayaṇaṃ cāturmāsyāni nirūḍhapaśubandhaḥ sautrāmaṇīti saptahaviryajñasaṃsthāḥ ||
अग्निष्टोमो ऽत्यग्निष्टोम उक्थ्यः षोडशी वाजपेयो ऽतिरात्रो ऽप्तोर्याम इति सप्त सोमसंस्थाः ॥ (२१।१)
agniṣṭomo 'tyagniṣṭoma ukthyaḥ ṣoḍaśī vājapeyo 'tirātro 'ptoryāma iti sapta somasaṃsthāḥ ||
दया सर्वभूतेषु क्षान्तिर् अनसूया शौचम् अनायासो मङ्गलम् अकार्पण्यम् अस्पृहेति ॥ (२४।१)
dayā sarvabhūteṣu kṣāntir anasūyā śaucam anāyāso maṅgalam akārpaṇyam aspṛheti ||
यस्यैते चत्वारिंशत्संस्कारा न चाष्टाव् आत्मगुणा न स ब्रह्मणः सायुज्यं सालोक्यं गच्छति ॥ (२५।१)
yasyaite catvāriṃśatsaṃskārā na cāṣṭāv ātmaguṇā na sa brahmaṇaḥ sāyujyaṃ sālokyaṃ gacchati ||
यस्य तु खलु संस्काराणामेकदेशो ऽप्य् अष्टाव् आत्मगुणा अथ स ब्रह्मणः सायुज्यं सालोक्यं च गच्छति ॥ (२६।१)
yasya tu khalu saṃskārāṇāmekadeśo 'py aṣṭāv ātmaguṇā atha sa brahmaṇaḥ sāyujyaṃ sālokyaṃ ca gacchati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.