गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra
GautDhS, 3, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
त्यजेत् पितरं राजघातकं शूद्रयाजकं शूद्रार्थयाजकं वेदविप्लावकं भ्रूणहनं यश् चान्त्यावसायिभिः सह संवसेद् अन्त्यावसायिन्यां च ॥ (१।१)
tyajet pitaraṃ rājaghātakaṃ śūdrayājakaṃ śūdrārthayājakaṃ vedaviplāvakaṃ bhrūṇahanaṃ yaś cāntyāvasāyibhiḥ saha saṃvased antyāvasāyinyāṃ ca ||
तस्य विद्यागुरून् योनिसंबन्धांश् च संनिपात्य सर्वाण्य् उदकादीनि प्रेतकार्याणि कुर्युः ॥ (२।१)
tasya vidyāgurūn yonisaṃbandhāṃś ca saṃnipātya sarvāṇy udakādīni pretakāryāṇi kuryuḥ ||
दासः कर्मकरो वावकराद् अमेध्यपात्रम् आनीय दासीघटात् पूरयित्वा दक्षिणामुखो यदा विपर्यस्येद् अमुकम् अनुदकं करोमि इति नामग्राहम् ॥ (४।१)
dāsaḥ karmakaro vāvakarād amedhyapātram ānīya dāsīghaṭāt pūrayitvā dakṣiṇāmukho yadā viparyasyed amukam anudakaṃ karomi iti nāmagrāham ||
तं सर्वे ऽन्वालभेरन् प्राचीनावीतिनो मुक्तशिखाः ॥ (५।१)
taṃ sarve 'nvālabheran prācīnāvītino muktaśikhāḥ ||
अत उत्तरं तेन सम्भाष्य तिष्ठेद् एकरात्रं जपन्सावित्रीम् अज्ञानपूर्वम् ॥ (८।१)
ata uttaraṃ tena sambhāṣya tiṣṭhed ekarātraṃ japansāvitrīm ajñānapūrvam ||
यस् तु प्रायश्चित्तेन शुध्येत् तस्मिञ् शुद्धे शातकुम्भमयं पात्रं पुण्यतमाद्ध्रदात् पूरयित्वा स्रवन्तीभ्यो वा तत एनम् अप उपस्पर्शयेयुः ॥ (१०।१)
yas tu prāyaścittena śudhyet tasmiñ śuddhe śātakumbhamayaṃ pātraṃ puṇyatamāddhradāt pūrayitvā sravantībhyo vā tata enam apa upasparśayeyuḥ ||
अथास्मै तत्पात्रम् दद्युस् ततप्रतिगृह्य जपेच्छान्ता द्यौः शान्ता पृथिवी शान्तं शिवम् अन्तरिक्षं यो रोचनस्ताभमम् गृह्णामीति ॥ (११।१)
athāsmai tatpātram dadyus tatapratigṛhya japecchāntā dyauḥ śāntā pṛthivī śāntaṃ śivam antarikṣaṃ yo rocanastābhamam gṛhṇāmīti ||
एतैर् यजुर्भिः पावमानीभिस् तरत्समन्दीभिः कूष्माण्डैश् चाज्यं जुहुयाद्धिरण्यं ब्राह्मणाय दद्यात् ॥ (१२।१)
etair yajurbhiḥ pāvamānībhis taratsamandībhiḥ kūṣmāṇḍaiś cājyaṃ juhuyāddhiraṇyaṃ brāhmaṇāya dadyāt ||
यस्य तु प्राणान्तिकं प्रायश्चित्तं स मृतः शुध्येत् ॥ (१४।१)
yasya tu prāṇāntikaṃ prāyaścittaṃ sa mṛtaḥ śudhyet ||
सर्वाण्य् एव तस्मिन् उदकादीनि प्रेतकर्माणि कुर्युः ॥ (१५।१)
sarvāṇy eva tasmin udakādīni pretakarmāṇi kuryuḥ ||
एतद् एव शान्त्युदकं सर्वेषूपपातकेषु सर्वेषूपपातकेषु ॥ (१६।१)
etad eva śāntyudakaṃ sarveṣūpapātakeṣu sarveṣūpapātakeṣu ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.