गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra

GautDhS, 2, 6

15 of 28 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ श्राद्धम् ॥ (१।१)

atha śrāddham ||

2.1२.१

अमावास्यायां पितृभ्यो दद्यात् ॥ (२।१)

amāvāsyāyāṃ pitṛbhyo dadyāt ||

3.1३.१

पञ्चमीप्रभृतिषु वापरपक्षस्य ॥ (३।१)

pañcamīprabhṛtiṣu vāparapakṣasya ||

4.1४.१

यथाश्रद्धं सर्वस्मिन् वा ॥ (४।१)

yathāśraddhaṃ sarvasmin vā ||

5.1५.१

द्रव्यदेशब्राह्मणसंनिधाने वा कालनियमः ॥ (५।१)

dravyadeśabrāhmaṇasaṃnidhāne vā kālaniyamaḥ ||

6.1६.१

शक्तितः प्रकर्षेद् गुणसंस्कारविधिर् अन्नस्य ॥ (६।१)

śaktitaḥ prakarṣed guṇasaṃskāravidhir annasya ||

7.1७.१

नवावरान् भोजयेद् अयुजः ॥ (७।१)

navāvarān bhojayed ayujaḥ ||

8.1८.१

यथोत्साहं वा ॥ (८।१)

yathotsāhaṃ vā ||

9.1९.१

श्रोत्रियान् वाग्रूपवयःशीलसम्पन्नान् ॥ (९।१)

śrotriyān vāgrūpavayaḥśīlasampannān ||

10.1१०.१

युवभ्यो दानं प्रथमम् ॥ (१०।१)

yuvabhyo dānaṃ prathamam ||

11.1११.१

एके पितृवत् ॥ (११।१)

eke pitṛvat ||

12.1१२.१

न च तेन मित्रकर्म कुर्यात् ॥ (१२।१)

na ca tena mitrakarma kuryāt ||

13.1१३.१

पुत्राभावे सपिण्डा मातृसपिण्डाः शिष्याश् च दद्युः ॥ (१३।१)

putrābhāve sapiṇḍā mātṛsapiṇḍāḥ śiṣyāś ca dadyuḥ ||

14.1१४.१

तदभाव ऋत्विजाचार्यौ ॥ (१४।१)

tadabhāva ṛtvijācāryau ||

15.1१५.१

तिलमाषव्रीहियवोदकदानैर् मासं पितरः प्रीणन्ति । (१५।१)

tilamāṣavrīhiyavodakadānair māsaṃ pitaraḥ prīṇanti |

15.2१५.२

मत्स्यहरिणरुरुशशकूर्मवराहमेषमांसैः संवत्सराणि । (१५।२)

matsyahariṇaruruśaśakūrmavarāhameṣamāṃsaiḥ saṃvatsarāṇi |

15.3१५.३

गव्यपयःपायसैर् द्वादश वर्षाणि । (१५।३)

gavyapayaḥpāyasair dvādaśa varṣāṇi |

15.4१५.४

वार्ध्रीणसेन मांसेन कालशाकछागलोहखड्गमांसैर् मधुमिश्रैश् चानन्त्यम् ॥ (१५।४)

vārdhrīṇasena māṃsena kālaśākachāgalohakhaḍgamāṃsair madhumiśraiś cānantyam ||

16.1१६.१

न भोजयेत् स्तेनक्लीबपतितनास्तिकतद्वृत्तिवीरहाग्रेदिधिषुपतिस्त्रीग्रामयाजकाजापालोत्सृष्टाग्निमद्यपकुचरकूटसाक्षिप्रातिहारिकान् ॥ (१६।१)

na bhojayet stenaklībapatitanāstikatadvṛttivīrahāgredidhiṣupatistrīgrāmayājakājāpālotsṛṣṭāgnimadyapakucarakūṭasākṣiprātihārikān ||

17.1१७.१

उपपतिः । (१७।१)

upapatiḥ |

17.2१७.२

यस्य च सः ॥ (१७।२)

yasya ca saḥ ||

18.1१८.१

कुण्डाशिसोमविक्रय्यगारदाहिगरदावकीर्णिगणप्रेष्यागम्यागामिहिंस्रपरिवित्ति परिवेत्तृपर्याहितपर्याधातृत्यक्तात्मदुर्वालकुनखिश्यावदन्तश्वित्रिपौनर्भवकितवाजपराजप्रेष्यप्रातिरूपिकशूद्रापतिनिराकृतिकिलासिकुसीदिवणिज्शिल्पोपजीविज्यावादित्रतालनृत्यगीतशीलान् ॥ (१८।१)

kuṇḍāśisomavikrayyagāradāhigaradāvakīrṇigaṇapreṣyāgamyāgāmihiṃsraparivitti parivettṛparyāhitaparyādhātṛtyaktātmadurvālakunakhiśyāvadantaśvitripaunarbhavakitavājaparājapreṣyaprātirūpikaśūdrāpatinirākṛtikilāsikusīdivaṇijśilpopajīvijyāvāditratālanṛtyagītaśīlān ||

19.1१९.१

पित्रा वाकामेन विभक्तान् ॥ (१९।१)

pitrā vākāmena vibhaktān ||

20.1२०.१

शिष्यांश् चैके सगोत्रांश् च ॥ (२०।१)

śiṣyāṃś caike sagotrāṃś ca ||

21.1२१.१

भोजयेद् ऊर्ध्वं त्रिभ्यः । (२१।१)

bhojayed ūrdhvaṃ tribhyaḥ |

21.2२१.२

गुणवन्तम् ॥ (२१।२)

guṇavantam ||

22.1२२.१

सद्यः श्राद्धी शूद्रातल्पगस् तत्पुरीषे मासं नयति पितॄन् ॥ (२२।१)

sadyaḥ śrāddhī śūdrātalpagas tatpurīṣe māsaṃ nayati pitṝn ||

23.1२३.१

तस्मात् तदहम् ब्रह्मचारी च स्यात् ॥ (२३।१)

tasmāt tadaham brahmacārī ca syāt ||

24.1२४.१

श्वचाण्डालपतितावेक्षणे दुष्टम् ॥ (२४।१)

śvacāṇḍālapatitāvekṣaṇe duṣṭam ||

25.1२५.१

तस्मात् परिश्रिते दद्यात् ॥ (२५।१)

tasmāt pariśrite dadyāt ||

26.1२६.१

तिलैर् वा विकिरेत् ॥ (२६।१)

tilair vā vikiret ||

27.1२७.१

पङ्क्तिपावनो वा शमयेत् ॥ (२७।१)

paṅktipāvano vā śamayet ||

28.1२८.१

पङ्क्तिपावनः षडङ्गविज् ज्येष्ठसामिकस् त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुस् त्रिसुपर्णः पञ्चाग्निः स्नातको मन्त्रब्राह्मणविद् धर्मज्ञो ब्रह्मदेयानुसंतान इति ॥ (२८।१)

paṅktipāvanaḥ ṣaḍaṅgavij jyeṣṭhasāmikas triṇāciketastrimadhus trisuparṇaḥ pañcāgniḥ snātako mantrabrāhmaṇavid dharmajño brahmadeyānusaṃtāna iti ||

29.1२९.१

हविःषु चैवम् ॥ (२९।१)

haviḥṣu caivam ||

30.1३०.१

दुर्बालादीन् श्राद्ध एकैके ॥ (३०।१)

durbālādīn śrāddha ekaike ||

31.1३१.१

अकृतान्नश्राद्धे चैवं चैवम् ॥ (३१।१)

akṛtānnaśrāddhe caivaṃ caivam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GautDhS, 2, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit