गौतमधर्मसूत्रGautamadharmasūtra
GautDhS, 2, 6
Select a line for its word-by-word analysis.
शक्तितः प्रकर्षेद् गुणसंस्कारविधिर् अन्नस्य ॥ (६।१)
śaktitaḥ prakarṣed guṇasaṃskāravidhir annasya ||
पुत्राभावे सपिण्डा मातृसपिण्डाः शिष्याश् च दद्युः ॥ (१३।१)
putrābhāve sapiṇḍā mātṛsapiṇḍāḥ śiṣyāś ca dadyuḥ ||
तिलमाषव्रीहियवोदकदानैर् मासं पितरः प्रीणन्ति । (१५।१)
tilamāṣavrīhiyavodakadānair māsaṃ pitaraḥ prīṇanti |
मत्स्यहरिणरुरुशशकूर्मवराहमेषमांसैः संवत्सराणि । (१५।२)
matsyahariṇaruruśaśakūrmavarāhameṣamāṃsaiḥ saṃvatsarāṇi |
वार्ध्रीणसेन मांसेन कालशाकछागलोहखड्गमांसैर् मधुमिश्रैश् चानन्त्यम् ॥ (१५।४)
vārdhrīṇasena māṃsena kālaśākachāgalohakhaḍgamāṃsair madhumiśraiś cānantyam ||
न भोजयेत् स्तेनक्लीबपतितनास्तिकतद्वृत्तिवीरहाग्रेदिधिषुपतिस्त्रीग्रामयाजकाजापालोत्सृष्टाग्निमद्यपकुचरकूटसाक्षिप्रातिहारिकान् ॥ (१६।१)
na bhojayet stenaklībapatitanāstikatadvṛttivīrahāgredidhiṣupatistrīgrāmayājakājāpālotsṛṣṭāgnimadyapakucarakūṭasākṣiprātihārikān ||
कुण्डाशिसोमविक्रय्यगारदाहिगरदावकीर्णिगणप्रेष्यागम्यागामिहिंस्रपरिवित्ति परिवेत्तृपर्याहितपर्याधातृत्यक्तात्मदुर्वालकुनखिश्यावदन्तश्वित्रिपौनर्भवकितवाजपराजप्रेष्यप्रातिरूपिकशूद्रापतिनिराकृतिकिलासिकुसीदिवणिज्शिल्पोपजीविज्यावादित्रतालनृत्यगीतशीलान् ॥ (१८।१)
kuṇḍāśisomavikrayyagāradāhigaradāvakīrṇigaṇapreṣyāgamyāgāmihiṃsraparivitti parivettṛparyāhitaparyādhātṛtyaktātmadurvālakunakhiśyāvadantaśvitripaunarbhavakitavājaparājapreṣyaprātirūpikaśūdrāpatinirākṛtikilāsikusīdivaṇijśilpopajīvijyāvāditratālanṛtyagītaśīlān ||
सद्यः श्राद्धी शूद्रातल्पगस् तत्पुरीषे मासं नयति पितॄन् ॥ (२२।१)
sadyaḥ śrāddhī śūdrātalpagas tatpurīṣe māsaṃ nayati pitṝn ||
पङ्क्तिपावनः षडङ्गविज् ज्येष्ठसामिकस् त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुस् त्रिसुपर्णः पञ्चाग्निः स्नातको मन्त्रब्राह्मणविद् धर्मज्ञो ब्रह्मदेयानुसंतान इति ॥ (२८।१)
paṅktipāvanaḥ ṣaḍaṅgavij jyeṣṭhasāmikas triṇāciketastrimadhus trisuparṇaḥ pañcāgniḥ snātako mantrabrāhmaṇavid dharmajño brahmadeyānusaṃtāna iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.