RAdhyṬ zu RAdhy, 249.2
Select a line for its word-by-word analysis.
रसकस्य खापरस्य मणमेकं नरमूत्रेण दिनत्रयं क्वाथयित्वा आतपे दत्त्वा शोषयित्वा प्रहरमेकं दुग्धेन पाचयित्वा पुनः शोषयित्वा चूर्णीकृत्य तन्मध्येऽष्टभागेन खलश्चतुर्थभागेन टङ्कणक्षारोऽष्टमभागेन पूर्वगुड एतानि त्रीणि क्षिपेत् ॥ (१।०)
rasakasya khāparasya maṇamekaṃ naramūtreṇa dinatrayaṃ kvāthayitvā ātape dattvā śoṣayitvā praharamekaṃ dugdhena pācayitvā punaḥ śoṣayitvā cūrṇīkṛtya tanmadhye'ṣṭabhāgena khalaścaturthabhāgena ṭaṅkaṇakṣāro'ṣṭamabhāgena pūrvaguḍa etāni trīṇi kṣipet ||
ततो मृत्तिकया मूषाद्वयं कच्चोलकसमानं प्रौढं वर्तुलाकारं कृत्वा एकस्यां मूषायां पूर्वोक्तखापरचूर्णं क्षिप्त्वा सा मूषाधोमुखी नालोपरि मोक्तव्या ॥ (२।०)
tato mṛttikayā mūṣādvayaṃ kaccolakasamānaṃ prauḍhaṃ vartulākāraṃ kṛtvā ekasyāṃ mūṣāyāṃ pūrvoktakhāparacūrṇaṃ kṣiptvā sā mūṣādhomukhī nālopari moktavyā ||
ततः कर्पटमृत्तिकया सर्वपार्श्वेषु निश्छिद्रं विधाय सत्त्वपातनाय ईदृशस् तुम्बनलीनामा यन्त्रः कर्तव्यः ततः कोठीमध्ये बब्बूलखदिरम् आम्बलीप्रभृतीनां लीहालकैः पूरयित्वा यन्त्रं च तत्र क्षिप्त्वा पुनः पुनर् ध्मात्वा संदंशैर् अधोमुखीं यन्त्रनलीं धृत्वा यावन्मात्रो रसो मध्याद् गलित्वाधोमूषायां समेति तत् खापरसत्त्वं कथ्यते ॥ (३।०)
tataḥ karpaṭamṛttikayā sarvapārśveṣu niśchidraṃ vidhāya sattvapātanāya īdṛśas tumbanalīnāmā yantraḥ kartavyaḥ tataḥ koṭhīmadhye babbūlakhadiram āmbalīprabhṛtīnāṃ līhālakaiḥ pūrayitvā yantraṃ ca tatra kṣiptvā punaḥ punar dhmātvā saṃdaṃśair adhomukhīṃ yantranalīṃ dhṛtvā yāvanmātro raso madhyād galitvādhomūṣāyāṃ sameti tat khāparasattvaṃ kathyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.