RAdhyṬ zu RAdhy, 458.2
Select a line for its word-by-word analysis.
पञ्चदशवर्णिकं सुवर्णगद्याणान् चतुरो गालयित्वा जरकीशदलवत् कण्टकवेध्यानि पत्राणि कुर्यात् ॥ (१।०)
pañcadaśavarṇikaṃ suvarṇagadyāṇān caturo gālayitvā jarakīśadalavat kaṇṭakavedhyāni patrāṇi kuryāt ||
ततो नरकपालं तथा धत्तूरकमूलं च पृथक् पृथक् घृष्ट्वा समभागेन एकीकृत्य पूर्वसाधितहीरकभस्मनो गद्याण एकस्तन्मध्ये क्षेप्यः ॥ (२।०)
tato narakapālaṃ tathā dhattūrakamūlaṃ ca pṛthak pṛthak ghṛṣṭvā samabhāgena ekīkṛtya pūrvasādhitahīrakabhasmano gadyāṇa ekastanmadhye kṣepyaḥ ||
ततः खरले क्षिप्त्वा सर्वं तावत्पेषयेत् यावदैकात्म्यं प्राप्नोति ततस्तेन हेमपत्राणि लिप्त्वा अंधमूषायां क्षिप्त्वोपरि भूनागसत्वगद्याणं च मुक्त्वा प्रथमं कोष्ठिकायां लीहालकैर्भृत्वा वक्रनालीधमण्या धमेत् ॥ (३।०)
tataḥ kharale kṣiptvā sarvaṃ tāvatpeṣayet yāvadaikātmyaṃ prāpnoti tatastena hemapatrāṇi liptvā aṃdhamūṣāyāṃ kṣiptvopari bhūnāgasatvagadyāṇaṃ ca muktvā prathamaṃ koṣṭhikāyāṃ līhālakairbhṛtvā vakranālīdhamaṇyā dhamet ||
एवं त्रिवेलं ध्मातः सन्नसौ हेमवज्रभस्मभूनागसत्त्वजः षोटो भवति ॥ (६।०)
evaṃ trivelaṃ dhmātaḥ sannasau hemavajrabhasmabhūnāgasattvajaḥ ṣoṭo bhavati ||
ततस्तं षोटं मर्दयित्वा सूक्ष्मं चूर्णं कार्यम् ॥ (७।०)
tatastaṃ ṣoṭaṃ mardayitvā sūkṣmaṃ cūrṇaṃ kāryam ||
ततः काचकुम्पीमाकण्ठं सप्तभिः कर्पटमृत्तिकाभिर् आवेष्ट्य प्रथमं कर्षमात्रं भूनागसत्वं तथा शुद्धपारदस्य षड् गद्याणकांश्च प्रक्षिप्य वालुकायन्त्रे तां कुम्पीमारोप्याधो हठाग्निर् ज्वालनीयः ॥ (८।०)
tataḥ kācakumpīmākaṇṭhaṃ saptabhiḥ karpaṭamṛttikābhir āveṣṭya prathamaṃ karṣamātraṃ bhūnāgasatvaṃ tathā śuddhapāradasya ṣaḍ gadyāṇakāṃśca prakṣipya vālukāyantre tāṃ kumpīmāropyādho haṭhāgnir jvālanīyaḥ ||
किं बहुना सप्तदिनानि निरन्तरं कुम्पिकाभूनागसत्त्वेन भृतैव धारणीया ॥ (१०।०)
kiṃ bahunā saptadināni nirantaraṃ kumpikābhūnāgasattvena bhṛtaiva dhāraṇīyā ||
यथा षट्पञ्चाशद्भिः प्रहरैः शुद्धसूतषड्गदीयाणका गाढं विघते ॥ (११।०)
yathā ṣaṭpañcāśadbhiḥ praharaiḥ śuddhasūtaṣaḍgadīyāṇakā gāḍhaṃ vighate ||
ततस्तस्य मुखं जायते स च सूतो राक्षसनाम जायते सर्वभक्षक इत्यर्थः ततः पूर्वं यो हेमवज्रभूनागसत्वषोटो वर्तयित्वा चूर्णितोऽस्ति तन्मध्याच्चतुःषष्टितमं भागं गृहीत्वा खरले राक्षससूतमध्ये क्षिप्त्वा पिष्ट्वा पिष्ट्वा जारणीयः ततः पुनश्चतुःषष्टितमो भागस्तत्र पिष्ट्वा जारणीयः ॥ (१२।०)
tatastasya mukhaṃ jāyate sa ca sūto rākṣasanāma jāyate sarvabhakṣaka ityarthaḥ tataḥ pūrvaṃ yo hemavajrabhūnāgasatvaṣoṭo vartayitvā cūrṇito'sti tanmadhyāccatuḥṣaṣṭitamaṃ bhāgaṃ gṛhītvā kharale rākṣasasūtamadhye kṣiptvā piṣṭvā piṣṭvā jāraṇīyaḥ tataḥ punaścatuḥṣaṣṭitamo bhāgastatra piṣṭvā jāraṇīyaḥ ||
एवं पुनः पुनश्चतुःषष्टितमषोटभागजारणेन षड् गद्याणाः षोटस्य जारणीयाः ॥ (१३।०)
evaṃ punaḥ punaścatuḥṣaṣṭitamaṣoṭabhāgajāraṇena ṣaḍ gadyāṇāḥ ṣoṭasya jāraṇīyāḥ ||
ततो राक्षससूतषड्गदीयाणमध्ये शोधितोत्कृष्टपारदगदीयाणान् षट् मेलयित्वा ते द्वादशगदीयाणा मूषायां प्रक्षिप्य गालनीयाः ॥ (१४।०)
tato rākṣasasūtaṣaḍgadīyāṇamadhye śodhitotkṛṣṭapāradagadīyāṇān ṣaṭ melayitvā te dvādaśagadīyāṇā mūṣāyāṃ prakṣipya gālanīyāḥ ||
ततो रूप्यस्य ताम्रस्य नागस्य वा गदीयाणकशतं गालयित्वा षोटगदीयाणाः क्षिप्यते ॥ (१६।०)
tato rūpyasya tāmrasya nāgasya vā gadīyāṇakaśataṃ gālayitvā ṣoṭagadīyāṇāḥ kṣipyate ||
तथा प्रभाते नित्यम् अमृतकलया युक्तं षोटचूर्णं रतीमात्रं कुरुते ॥ (१९।०)
tathā prabhāte nityam amṛtakalayā yuktaṃ ṣoṭacūrṇaṃ ratīmātraṃ kurute ||
हेमपत्रैर्वज्रभस्म नागसत्वेन त्रिभिः साधितोऽयं षोटो देहकारको लोहकारकश्च ॥ (२४।०)
hemapatrairvajrabhasma nāgasatvena tribhiḥ sādhito'yaṃ ṣoṭo dehakārako lohakārakaśca ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.